Ahilik Kültürünün Meslekî Eğitim Yoluyla Millî Üretime Katkısı: İTÜ MTAL Örneği

Öz

Bu araştırmada, Ahilik kültürünün meslekî eğitime entegrasyonu yoluyla öğrencilerin yetkinliklerinin artırılmasına yönelik bir örnek uygulamayı incelemektedir. Araştırma, İstanbul Teknik Üniversitesi Meslekî ve Teknik Anadolu Lisesi’nde (İTÜ MTAL) yürütülen “Ahilik Takım Çalışmaları” projesine odaklanmaktadır. Çalışmada, nitel yöntem kullanılmış; doküman incelemesi ve doğal gözlem teknikleriyle veri toplanmıştır. Bulgular, öğrencilerin takım çalışması, sorumluluk alma, girişimcilik ve üretim odaklı düşünme becerilerinde olumlu gelişmeler gösterdiğini ortaya koymuştur. Ahilik değerlerinin eğitim sürecine entegre edilmesiyle öğrencilerde etik, sosyal ve kültürel gelişimin desteklendiği belirlenmiştir. Proje kapsamında öğrenciler, teknik projeler geliştirerek ulusal ve uluslararası yarışmalara katılmıştır. Takım yapısı içinde üst sınıf öğrencilerinin rehberlik rolü üstlenmesi, akran öğrenmesini güçlendirmiştir. Okul-sanayi iş birliği deneyimleri, öğrencilerin meslekî yönelimlerini ve istihdam edilebilirliklerini artırmıştır. Günlük uygulamalar, öğrencilerin karakter gelişimine katkı sağlamıştır. Kültürel aidiyet ve değer bilinci, öğrencilerin okula ve topluma bağlılığını güçlendirmiştir. Proje çıktıları arasında çevrim içi eğitim videoları, sempozyumlar ve AR-GE destekli ürünler yer almıştır. Araştırma bulguları, Ahilik kültürüne dayalı uygulama modelinin meslekî eğitimi çok boyutlu olarak zenginleştirdiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Ahilik ilkelerinin eğitim ortamlarına entegre edilmesi, üretim temelli ve değer odaklı bir meslekî eğitim vizyonunun geliştirilmesine katkı sağlamaktadır. Bu modelin, çağdaş eğitim ihtiyaçlarına yanıt veren bütüncül bir yaklaşım sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Ahilik kültürü
• mesleki eğitim
• milli üretim
• takım çalışması
• uygulamalı öğrenme

Teşekkür

Çalışmalara desteklerinden dolayı Millî Eğitim Bakanlığına, İstanbul Teknik Üniversitesine, Milli Eğitim yöneticilerine, İTÜ MTAL yönetimine, öğretmenlerine, velilerine, öğrencilerine, basına, MÜSİAD, genç MÜSİAD ve diğer destek veren tüm kurum ve kuruluşlara teşekkür ederiz.

The Contribution of Ahi Culture to National Production Through Vocational Education: The Case of ITU MTAL

Öz

This study examines a sample implementation aimed at enhancing students’ competencies through the integration of Ahi culture into vocational education. The research focuses on the “Ahi Teamwork Project” conducted at Istanbul Technical University Vocational and Technical Anatolian High School (ITU MTAL). A qualitative method was employed in the study; data were collected through document analysis and naturalistic observation techniques. The findings revealed that students demonstrated positive developments in teamwork, taking responsibility, entrepreneurship, and production-oriented thinking skills. It was determined that the integration of Ahi values into the educational process supported students’ ethical, social, and cultural development. Within the scope of the project, students developed technical projects and participated in national and international competitions. The assignment of upper-grade students to mentoring roles within the team structure strengthened peer learning. School-industry cooperation experiences enhanced students’ vocational orientation and employability. Daily practices contributed to students’ character development. Cultural belonging and value consciousness reinforced students’ attachment to school and society. Project outputs included online educational videos, symposiums, and R&D-supported products. The research findings indicate that the Ahi culture-based implementation model enriches vocational education in a multidimensional manner. As a result, the integration of Ahi principles into educational environments contributes to the development of a production-oriented and value-based vision for vocational education. It is concluded that this model offers a holistic approach that responds to contemporary educational needs.

Anahtar Kelimeler

• Ahi culture
• vocational education
• national production
• teamwork
• applied learning

Kaynakça

1. Akdağ, Ö. ve Kurtuluş, M. (2020). Ahilik ve meslek ahlakı. KTO Karatay Üniversitesi Yayınları.
2. Akdağ, Ö. ve Toros, H., (2025). Meslek eğitiminde ahilik ve uygulaması, International Journal of Social Science Research, 14(1),98-125.
3. Bilgin, I., Karakuyu, Y. ve Ay, Y. (2015). The effects of Project based learning on undergraduate students’ achievement and self-efficacy beliefs towards science teaching. Eurasia Journal of Mathematics, Science & Technology Education, 11(3), 469-477. https://doi.org/10.12973/eurasia.2014.1015a
4. Berkowitz, M. W. ve Bier, M. C. (2005). What Works in character education: A research-driven guide for educators. Character Education Partnership.
5. Bowman-Prrott, L., Davis, H., Vannest, K., Williams, L., Greenwood, C. ve Parker, R. (2013). Academic benefits of peer tutoring: A meta-analytic review of single-case research. Schhol Psychgology Review, 42(1), 39-55. https://doi.org/10.1080/02796015.2013.12087490
6. Brockman, G., Cheung, V., Pettersson, L., Schneider, J., Schulman, J., Tang, J., & Zaremba, W. (2016). Openai gym. https://doi.org/10.48550/arXiv.1606.01540
7. Cherian, A., Peng, K. C., Lohit, S., Smith, K., & Tenenbaum, J. B. (2022). Are Deep Neural Networks SMARTer than Second Graders? https://doi.org/10.48550/arXiv.2212.09993
8. Chiang, C. L. ve Lee, H. (2016). The effect of Project-based learning on learning motivation and problem-solving ability of vocational high school students. International Journal of Information and Education Technology, 6(9), 709-712. https://doi.org/10.7763/IJIET.2016.V6.779

9. Cowie, H. ve Wallaca, P. (2000). Peer support in action: From bystanding to standing by. SAGE Publications. Creswell, J. W. ve Poth, C. N. (2018). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches. Sage Publications.
10. Devlin, J., Chang, M. W., Lee, K., & Toutanova, K. (2018). Bert: Pre-training of deep bidirectional transformers for language understanding. https://doi.org/10.48550/arXiv.1810.04805
11. Gemici, N. (2010). Ahilikten günümüze meslek eğitiminde model arayışları ve sonuçları. Değerler Eğitimi Dergisi, 8(19), 71-105.
12. Han, B. ve Elçiçek, Z. (2021). Millî Eğitim Bakanlığı’nın 2023 Eğitim Vizyon Belgesindeki eğitim yönetimine ilişkin değişim alanlarının değerlendirilmesi. USOBED Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 5(1), 22-42. https://doi.org/10.46452/baksoder.833404
13. Kart, M. (2017). Değerler eğitiminde bir model olarak Ahilik. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ahi Evran Üniversitesi.
14. Kısaç, İ. ve Turan, Z. (2015). Ortaöğretim öğrencilerinin değer yönelimleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 13(29), 495-509.
15. Korkmaz, E. ve Şeker, M. (2021). Ahilik sisteminin sosyal bilgiler değerler eğitimi açısından incelenmesi. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 16, 190-212. https://doi.org/10.20860/ijoses.1008102
16. Marcus, G., Davis, E., & Aaronson, S. (2022). A very preliminary analysis of dall-e 2. https://doi.org/10.48550/arXiv.2204.13807
17. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. Nobel Yayıncılık.
18. Meydan, H. (2014). Okulda değerler eğitiminin yeri ve değerler eğitimi yaklaşımları üzerine bir değerlendirme. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1(1), 93-108.
19. Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook. SAGE Publications.
20. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB] (2018). 2023 Eğitim vizyonu.
21. Musa, F., Mufti, N., Latiff, R. A. ve Amin, M. M. (2012). Project-based learning (PjBL): Inculcating soft skills in 21st century workplace. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 59, 565-573. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.315
22. Nishant, R., Kennedy, M., & Corbett, J. (2020). Artificial intelligence for sustainability: Challenges, opportunities, and a research agenda. International Journal of Information Management, 53, 102104. https://doi.org/10.1016/j.ijinfomgt.2020.102104
23. Ralph, R. A. (2015). Post secondary project-based learning in science, technology, engineering and mathematics. Journal of Technology and Science Education, 6(1), 26-35. http://dx.doi.org/10.3926/jotse.155
24. Sarıgül, E., (2017). Yeni nesil okul araştıran okul. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, 10, 72-78.
25. Stake, R. E. (1995). The art of case study research. Sage.
26. Şen, A. (2012). Anadolu’da bir kardeşlik tecrübesi: Ahiliğin kültür ve medeniyetimizdeki yeri. Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 16(1), 615-629.
27. Şen, A. (2022). Ahilikteki ahlâkî değerlerin İslâm öncesi Arabistan yarımadasındaki temellerine bir bakış. Diyanet İlmî Dergi, 58, 333-356.
28. TC Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2024). On İkinci Kalkınma Planı (2024-2028). Ticaret Bakanlığı (2021). Yeşil Mutabakat Eylem Planı 2021.
29. Uysal, Ö. (2021). Proje tabanlı öğrenme ile kazanılan 21. yüzyıl becerilerine yönelik bir nitel araştırma. Uluslararası Bilim ve Eğitim Dergisi, 4(2), 85-110. https://doi.org/10.47477/ubed.952556
30. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.