FİLİSTİNLİ MÜLTECİLER MESELESİ VE REFET BELE’NİN UNRWA FAALİYETLERİ

Yıl 2025, Cilt: 14 Sayı: 2, 73 - 105, 01.01.2026

Neslihan Bolat Bozaslan , Mustafa Melih Kurt

https://izlik.org/JA43XS24NU

Öz

Yavuz Sultan Selim, 1516 Mercidâbık ve 1517 Ridâniye seferlerinden sonra Osmanlı hâkimiyetine giren Filistin bölgesi üç semavi dinin önemli mabedlerini barındırması bakımından her zaman dikkat çekmiştir. Sanayi devrimi ile petrolün yakıt olarak kullanılmaya başlanması bu bölgenin önemini daha da artırmıştır. Avrupa’da paylaşım yarışının artması ve Osmanlı Devleti’nin zayıflaması sömürgeci devletlerin yönünü Ortadoğu’ya dönmesine zemin hazırlamıştır. Osmanlı Devleti’nin yıkılmasına neden olan Birinci dünya Savaşı Ortadoğu’daki istikrarı bozmuş, bölgede yeni devletlerin kurulmasına ve Ortadoğu’nun farklı bölgelerinde de olsa günümüze kadar gelen sürekli savaş halinin devam etmesine neden olmuştur. İtilaf Devletleri özellikle İngiltere savaş öncesinde ve savaş sırasında bölgenin farklı unsurlarına çeşitli vaatlerde bulunarak çatışmayı sürdürmüştür. Birinci Dünya Savaşı sonrası Ortadoğu’da pek çok devlet kurulmuştur. İngiltere, Birinci Dünya Savaşı devam ederken 2 Kasım 1917 tarihinde Balfour deklarasyonunu yayınlayarak Filistin bölgesinde bir Yahudi devletinin kurulmasının önünü açmıştır. Filistin, 24 Temmuz 1922 tarihinde Birleşmiş Milletler tarafından İngiliz Mandasına verilmiştir. İngiliz Mandası altında Filistin’e yoğun bir Yahudi göçü gelmiştir. Filistinli Arapların çoğunluğu bu göçleri engellemek için çabalamıştır. İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra İngiltere, Balfour Deklarasyonuyla verdiği sözü tutarak Filistin’de bir Yahudi Devleti kurulmasını sağlamıştır. İsrail Devleti kurulduktan sonra yapılan Arap-İsrail savaşları neticesinde Mülteci sorunu ortaya çıkmıştır. Mülteci sorunu için Birleşmiş Milletler tarafından UNRWA kurulmuştur. Türkiye Filistin’deki yaşananları her zaman takip etmiştir. Sadabat Paktı kurulduğunda Filistin ve Suriye meselesini paktın gündemine getirdiği gibi sonraki süreçlerde de takip etmiştir. Yine Milli Mücadele’nin önemli komutanlarından Refet Bele’yi Birleşmiş Milletler Filistin komisyonunda görevlendirerek Filistin’e her zaman destek olmuştur.

Anahtar Kelimeler

UNRWA , Filistin Mandası , İngilizler , Mülteci sorunu , Refet Bele.

THE PALESTİNİAN REFUGEE ISSUE AND REFET BELE'S UNRWA ACTİVİTİES

https://izlik.org/JA43XS24NU

Öz

The region of Palestine, which came under Ottoman rule after the campaigns of Mercidâbık in 1516 and Ridâniye in 1517 under Yavuz Sultan Selim, has always attracted attention for housing the important shrines of the three monotheistic religions. The region’s importance further increased with the Industrial Revolution and the commencement of using petroleum as fuel. The intensifying rivalry for territorial division in Europe and the weakening of the Ottoman Empire set the stage for colonial powers to turn their attention to the Middle East. World War I, which led to the collapse of the Ottoman Empire, destabilized the Middle East, resulting in the establishment of new states and the continuation of a perpetual state of war, albeit in different parts of the region, that persists to this day. The Allied Powers, especially Great Britain, sustained the conflict by making various promises to different factions in the region both before and during the war. Many states were established in the Middle East after World War I. While the war was ongoing, Great Britain issued the Balfour Declaration on November 2, 1917, paving the way for the establishment of a Jewish state in the Palestine region. Palestine was placed under the British Mandate by the League of Nations on July 24, 1922. Under the British Mandate, there was a heavy Jewish immigration to Palestine. The majority of Palestinian Arabs attempted to prevent these migrations. After World War II, Great Britain kept its promise under the Balfour Declaration, facilitating the establishment of a Jewish State in Palestine. The subsequent Arab-Israeli wars following the establishment of the State of Israel resulted in the emergence of the Refugee Problem. UNRWA (United Nations Relief and Works Agency) was established by the United Nations to address the refugee issue. Turkey has consistently followed the developments in Palestine. It brought up the Palestine and Syria issues on the agenda when the Sadabad Pact was established and continued to monitor the situation in subsequent periods. Furthermore, Turkey has always supported Palestine by appointing Refet Bele, one of the important commanders of the Turkish National Struggle, to the United Nations Palestine Commission.Keywords: UNRWA, Palestine Mandate, the British, refugee issue, Refet Bele.

Anahtar Kelimeler

UNRWA , Mandate Palestine , British , Refugee problem , Refet Bele.

Kaynakça

• Ertekin Z.(2025). “Filistin’den Filistin’e Göçler”. Platform Dergisi. Kasım- Aralık, s.62-67. Oruç H.(2024). “İsrail Sorununa BM ve Diğer Uluslararası Kuruluşların Güncel Yaklaşımları”. Cihannüma Dergisi, cihannumadergi.com /israil-sorununa-bm-ve-diger-uluslararasi-kuruluslarin-guncel-yaklasimlari-haydar-oruc/ Göktürk Çetinkaya, S. (2024). Filistin ile İlgili Birleşmiş Milletler Teşkilatlarının Kuruluş Süreçleri. Anadolu Strateji Dergisi, 6(1), 1-14.