YouTube Kırsal Belgesellerinde Görsel Anlatı: Doğa, Mekân ve İnsan İlişkisi

Öz

Bu çalışma YouTube’da kırsal ve köy yaşamını konu alan bağımsız belgesel içeriklerin biçimsel ve anlatısal özelliklerini anlamayı amaçlamaktadır. Dijital platformların yaygınlaşmasıyla birlikte belgesel üretimi ve tüketimi dönüşüme uğramış, özellikle kırsal hayatı merkeze alan YouTube belgeselleri geniş bir izleyici kitlesine ulaşmaya başlamıştır. Bu bağlamda, çalışmada YouTube’da yayımlanan kırsal belgesellerin görsel anlatı yapıları ve biçimsel özellikleri incelenmektedir. Çalışmada Bill Nichols’un belgesel sinemaya dair kuramsal yaklaşımlarından ve sınıflandırmalarından hareketle kırsal belgesellerin anlatısal yapıları ve içeriksel temsilleri incelenerek yeni medyanın bağımsız belgesel üretimine etkisi değerlendirilmektedir. Ayrıca, kırsal yaşamın popülerleşmesi ve kırsal estetiğin romantize edilmesi gibi sosyolojik ve kültürel perspektifler üzerinden analiz gerçekleştirilmektedir. Bu çalışma nitel araştırma yaklaşımı çerçevesinde yapılandırılmıştır. YouTube'da yayınlanan kırsal temalı bağımsız belgesel içerikler arasından ölçüt örnekleme stratejisiyle seçilen 3 adet yapım niteliksel içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Seçilen belgesel filmler biçimsel özellikleri, anlatı yapıları ve tematik temsilleri açısından çok katmanlı bir çözümlemeye tabi tutulmuştur. Çalışmanın bulguları YouTube kırsal belgesellerinin doğa, mekân ve insan ilişkisini görsel ve anlatısal düzeyde nasıl temsil ettiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Elde edilen bulgular YouTube’da yayınlanan bağımsız kırsal belgesel içeriklerinin kırsal yaşamı gözlemci bir yaklaşımla ve doğal bir estetik biçimde temsil ettiğini göstermektedir. Biçimsel olarak şiirsel ve gerçekçi anlatıların bir arada kullanıldığı söz konusu içeriklerde, kırsal üretim pratikleri ve taşradaki yaşam duygusal, sade ve çok katmanlı temsillerle yeniden inşa edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Belgesel Sinema
• Kırsal Temsil
• Dijitalleşme
• YouTube Belgeseli
• Görsel Anlatı

Visual Narrative in YouTube Rural Documentaries: The Relationship Between Nature, Place, and Human

Öz

This study aims to understand the formal and narrative characteristics of independent documentary content on YouTube that focuses on rural life. With the proliferation of digital platforms, documentary production and consumption have undergone a transformation, and YouTube documentaries centered on rural life have begun to reach a wide audience. In this context, the study examines the visual narrative structures and formal characteristics of rural documentaries published on YouTube. The study examines the narrative structures of rural documentaries in light of Bill Nichols' theoretical approaches and classifications of documentary cinema, and evaluates the impact of new media on independent documentary production. Furthermore, the analysis is carried out from sociological and cultural perspectives, focusing on themes such as the popularization of rural life and the romanticization of rural aesthetics. This study employs qualitative research methodology. Three rural-themed independent documentary productions selected from YouTube using criterion sampling were examined using qualitative content analysis methods. The selected documentary films underwent a multi-layered analysis in terms of their formal characteristics, narrative structures, and thematic representations. The findings of this study reveal how YouTube rural documentaries represent the relationship between nature, place, and people at both visual and narrative levels. The findings reveal that independent rural documentary content published on YouTube portrays rural life through an observational approach and a natural aesthetic. These documentaries, which combine poetic and realistic narratives formally, rural production practices and life in the countryside are reconstructed through emotional, simple, and multi-layered representations.

Anahtar Kelimeler

• Documentary Cinema
• Rural Representation
• Digitalisation
• YouTube Documentary
• Visual Narrative

Kaynakça

1. Ak, M. (2022). Dijitalleşme ve yeni medya döneminde belgesel film estetiği. Doruk Yayınları.
2. Akbulut, D. (2012). Belgesel ve deneysel sinema. Etik Yayınları.
3. Bağcı, C. (2022). Türkiye’de sayısal televizyon yayıncılığı: Sektörel yönelimleri, yeni yayın içerikleri ve izleyici deneyimleri. Nobel Bilimsel Eserler.
4. Bayraktar, T. (Direktör). (2022). Asırlık ömür—Şükriye ninenin yalnız hayatı [Video recording]. https://www.youtube.com/watch?v=pZ3idssULiE&t=262s
5. Bayraktar, T. (Direktör). (2023a). Kuzeydeki zorlu göç—3000 rakımlı yayla “Tahpur” [Video recording]. https://www.youtube.com/watch?v=8yM3b4pqb24
6. Bayraktar, T. (Direktör). (2023b). Terkedilmiş dağlardan eve dönüş [Video recording]. https://youtu.be/0d7E2uHn_zc
7. Bayraktar, T. (Direktör). (2025). Turgut Bayraktar belgeselleri YouTube kanalı [Video recording]. https://www.youtube.com/@TurgutBayraktarBelgeselleri
8. Bora, T. (2005). Taşraya bakmak. İletişim Yayınları.

9. Bordwell, D., ve Thompson, K. (2009). Film sanatı (E. Yılmaz ve E. S. Onat, Çev.). De Ki Basım Yayın.
10. Bourdieu, P. (1991). Language and symbolic power (J. B. Thompson, Ed.; G. Raymond ve M. Adamson, Çev.). Polity Press.
11. Bourdieu, P. (1996). Distinction: A social critique of the judgement of taste (R. Nice, Çev.). Harvard University Press.
12. Canetti, E. (2004). İnsanın taşrası (A. Cemal, Çev.). Payel Yayınevi.
13. Clarke, J. (2012). Sinema akımları: Sinema dünyasını değiştiren filmler (E. Çağdaş. Babaoğlu, Çev.; İlk baskı : Kasım 2012). Kalkedon Yayıncılık.
14. Coşkun, E. (2011). Dünya sinemasında akımlar (2. Baskı). Phoenix Yayınevi.
15. Creswell, J. W., ve Creswell, J. D. (2021). Araştırma tasarımı: Nitel, nicel ve karma yöntem yaklaşımları (E. Karadağ, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
16. Çoban, İ. (2024). Dijitalleşme ile değişen sinematografik anlatım: The End of Time belgesel film örneği. Yedi, (Sanatta Dijitalizm Özel Sayısı), 183-200. https://doi.org/10.17484/yedi.1499040
17. de Jong, W., Knudsen, E., ve Rothwell, J. (2013). Creative documentary: Theory and practice. Taylor and Francis.
18. Dianxi Xiaoge. (2018). Dianxi Xiaoge YouTube Kanalı [YouTube]. https://www.youtube.com/@dianxixiaoge/videos
19. Doğada Doğaçla. (2017). Doğada Doğaçla YouTube Kanalı [YouTube]. https://www.youtube.com/@BelgeselDogada
20. Grierson, J. (1966). Grierson on Documentary (F. Hardy, Ed.). Faber ve Faber.
21. Jonna Jinton. (2011). Jonna Jinton YouTube Kanalı [YouTube]. https://www.youtube.com/channel/UCAk3t7WHs2zjsZpopox8Taw
22. Kaynarca, F. (2024). Dijitalleşme ile değişen belgesel filmlerdeki anlatı estetiğinin dijital yayın platformları üzerinden incelenmesi. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 6(2), 69-86. https://doi.org/10.55055/mekcad.1553766
23. Kənd Həyatı, Köyde Yaşam. (2019). Kənd Həyatı | Köyde Yaşam YouTube Kanalı [YouTube]. https://www.youtube.com/@country_life_vlog
24. Köprü, M. (2009). Bazin’in dijital kameraları Eisenstein’in bilgisayar efektlerine karşı: Geleneksel kuramların bakışıyla yeni film teknolojileri. İletişim Araştırmaları Dergisi, 7(1-2), 49-77.
25. Kutay, U. (2013). Gerçeklik krizi ve belgesel sinema. Es Yayınları.
26. Laçiner, Ö. (2005). Merkez(ler) ve taşra(lar) dönüşürken. İçinde T. Bora (Ed.), Taşraya Bakmak (ss. 13-36). İletişim Yayınları.
27. Li Ziqi. (2017). Liziqi YouTube kanalı [YouTube]. https://www.youtube.com/@cnliziqi/videos
28. Nichols, B. (2001). Introduction to documentary (Third edition). Indiana University Press.
29. Nichols, B. (2017). Belgesel Sinemaya Giriş (D. Eruçman, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.
30. Renov, M. (1993). Toward a poetics of documentary. İçinde Theorizing Documentary (ss. 12-36). Routledge.
31. Rosenthal, L. (2009, Ağustos). The future for film has already been written.
32. Rotha, P. (2000). Belgesel sinema (İ. Şener, Çev.). İzdüşüm Yayınları.
33. Saunders, D. (2014). Belgesel (A. N. Kanıyaş, Çev.). Kolektif Kitap.
34. Sözen, M. (2015). Sinemasal anlatılarda öznel ses tasarımı ve örnek filmler. The Journal of Academic Social Sciences, 15(15), 1-1. https://doi.org/10.16992/ASOS.733
35. Suner, A. (2006). Hayalet ev. Metis Yayınları.
36. Şimşek, H., ve Yıldırım, A. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
37. Warade, P. (2025). Documentary Films and Shows Market Size, Share ve Growth Chart by 2033. straitsresearch. https://straitsresearch.com/report/documentary-films-and-shows-market
38. Williams, R. (1973). The country and the city. Oxford University Press.
39. Yıldırım, E. (2019). Televizyon belgesel filmleri anlatı yapısının izler kitle beklentilerine etkileri ve örnek belgesel film çözümlemesi. Dördüncü Kuvvet Uluslararası Hakemli Dergi, 2(2), 103-118. https://doi.org/10.33464/dorduncukuvvet.629615