Dijital Hediyeleşme Kültürü ve Ekonomisi: Telegram Topluluğu Örneği
Öz
Bu çalışma, Türkiye’de üretken yapay zekâya ilgi duyan bireylerin bir araya gelerek oluşturduğu, yapay zekâ araçlarını öğrenmeyi ve bu alandaki gelişmeleri takip etmeyi amaçlayan ‘AI Türkiye’ adlı Telegram topluluğunun sohbet ve etkileşimlerini netnografik yöntemle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda dijital hediye kültürü ve ekonomisi çerçevesinde, çevrimiçi topluluk yapısı içerisinde hediyeleşme pratiklerinin ve paylaşım kültürünün nasıl şekillendiğini ortaya koymak hedeflenmektedir. Çalışmada, topluluğun altı aylık yazışma arşivi netnografik yöntem kapsamında yorumlanarak analiz edilmiş, dijital hediyeleşme olgusuna ve içerdiği ekonomik pratiklere ilişkin temalar belirlenmiştir. Elde edilen bulgular, dijital topluluklarda uzmanlığa dayalı bilgi birikimi, karşılıklı destek mekanizmaları ve kolektif üretim pratiklerinin, dijital hediyeleşme kültürünün somut tezahürleri olarak ortaya çıktığını göstermektedir. Bununla birlikte, görünürde karşılıksız bir paylaşım ve hediyeleşme mantığıyla işleyen bu pratiklerin, dolaylı biçimde dijital ekonomiyle kesiştiği ve paylaşılan bilgi ve deneyimlerin kimi zaman ekonomik değer üreten süreçlere de eklemlenebildiği gözlemlenmiştir.
Anahtar Kelimeler
Dijital hediyeleşme, dijital ekonomi, çevrimiçi topluluk, AI Türkiye, Telegram
Kaynakça
- Akcan, B. & Gençyürek Erdoğan, M. (2020). Facebook’un çevrimiçi destek grubu işlevi üzerine nitel bir araştırma: FIV+ kedi sahipleri örneği. Intermedia International E-Journal, 7(12), 85-96.
- Ardichvili, A. (2008). Learning and knowledge sharing in virtual communities of practice: Motivators, barriers, and enablers. Advances in Developing Human Resources, 10(4), 541-554.
- Barak, A., Boniel-Nissim, M., & Suler, J. (2008). Fostering empowerment in online support groups. Computers in Human Behavior, 24(5), 1867-1883.
- Barbrook, R. (2002). 4. The hi-tech gift economy. Exploration in Media Ecology, 1(1), 31-40. https://doi.org/10.1386/eme.1.1.31_1
- Başlar, G. & Ateşalp, S. T. (2019). Dijital hediyeleşme kültürü bağlamında hayran altyazıları: Puzzle fansub topluluğu. Ankara Üniversitesi İLEF Dergisi, 6(1), 147-177.
- Baym, N.K. (2010). Personal connections in the digital age. Polity.
- Bergquist, M. (2020). Opensource software development as gift culture: Work and identity formation in an Internet community. C. Garsten and H. Wulff (Eds.), New Technologies at Work (pp. 223-241). Routledge.
- Castells, M. (2020). İnternet galaksisi: İnternet, iş dünyası ve toplum üzerine düşünceler. (Çev. A. Özkan). Phoenix.
- Cheng, R., Wang, R., Zimmermann, T., & Ford, D. (2024). “It would work for me too”: How online communities shape software developers’ trust in AI-powered code generation tools. ACM Transactions on Interactive Intelligent Systems, 14(2), 1-39.
- Driskell, R. B. & Lyon, L. (2002). Are virtual communities true communities? Examining the environments and elements of community. City & Community, 1(4), 373-390.