5224 SAYILI SİNEMA KANUNU’NDA YAPILAN SON DEĞİŞİKLİKLER VE YENİ DENETİM SİSTEMİ
Öz
Bu çalışmada, 5224 sayılı Sinema Kanunda yapılan ve 18.01.2019 tarihinde yürürlüğe giren değişiklikler kökenlerini liberal yaklaşımdan alan Toplumsal Sorumluluk Kuramı ve J.S. Mill’in Yararcılık Felsefesi bağlamında ele alınmıştır. Çalışmanın sınırları gereği, yalnızca denetimle ilgili olan hükümler incelenmiştir. Bu bağlamda, 2004 yılında kurulan denetim sisteminde yapısal bir değişiklik yapılmadığı ancak birtakım eksikliklerin ve sorunların giderildiği saptanmıştır. Söz konusu değişikliklerle birlikte, mevcut film denetim sisteminin Toplumsal Sorumluluk Kuramının öngördüğü “pozitif özgürlük” kavramıyla uyumlu olduğunu söylemek mümkündür. Ancak Kanunda yapılan değişikliklerde asıl öne çıkan husus, Devletin sinema sektörünün farklı kolları arasında hakemlik rolü üstlenmiş olmasıdır. Bu durumun nedeni sinema sektöründe son yıllarda yaşanan gelişmelerdir. Sinema salonu işletmecisi bir firmanın, Türkiye’deki salonların önemli bir kısmını kontrol etmesi ve bunun sonucunda sinema biletleri üzerinde yapımcı şirketlerin izni olmaksızın promosyon ve kampanyalar yapması ile film öncesinde gösterilen uzun reklamlar toplumun, film yapım şirketlerinin ve sinema sektörü çalışanlarının tepkisini çekmiştir. Böylece, film yapım şirketinin izni olmadan sinema biletleri üzerinde yapılacak tüm kampanyalar yasaklanmış, promosyonlu bilet satışı engellenmiştir. Yine toplumda tepki çeken bir konu olan film öncesinde gösterilen uzun reklamlara da sınırlama getirilmiştir. Bu hususlar her ne kadar sektörün kendi içinde çözmesi gereken konular olsa da kanımızca, sistemin aşırılıklarını giderme amacı taşıyan hukukî düzenlemeler serbest piyasa ilkesi ve Yararcı Liberalizmin sınırları içerisinde kabul edilebilir. “Yumuşak” ya da “elastik” paternalizm kavramıyla ifade edilebilecek bu anlayış, Devletin “makul” sınırlar içerisinde kalan ve kamu yararını amaçlayan düzenlemeler yapmasına olanak vermektedir.
Anahtar Kelimeler
Denetim,, sinema hukuku,yararcılık,5224 sayılı Kanun,paternalizm
Kaynakça
- Baykal, Kemal Cem (2015). Avrupa Birliği’ne Uyum Sürecinde 5224 Sayılı Kanun Çerçevesinde Sinema Filmlerinin Denetlenmesi ve Ortaya Çıkan Sorunlar, Ankara: Yayınlanmamış Doktora Tezi.
- Biltereyst, Daniel ve Winkel, Roel Vande (Ed.) (2013). Silencing Cinema (Film Censorship Around the World), New York: Palgrave Macmillan.
- Cohen-Almagor, Raphael (2000). İfade, Medya ve Etik, Çev: Ş. Nidah Şad, Ankara: Phoenix Yay.
- Cohen-Almagor, Raphael (2012). “Between Autonomy and State Regulation: J.S. Mill's Elastic Paternalism”, Philosophy, Volume 87, Issue 04, pp 557-582.
- Erdoğan, İrfan (2003). Pozitivist Metodoloji, Ankara: Erk Yayınevi.
- Feinberg, Joel (1986). The Moral Limits of the Criminal Law, Harm to Self, Volume Three, Oxford: Oxford University Press.
- Feintuck Mike ve Varney Mike (2006). Media Regulation, Public Interest and the Law, 2nd Edition, Edinburgh: Edinburgh University Press.
- Freidman, Milton (2018). Kapitalizm ve Özgürlük, 5. Baskı, Çev: Doğan Erberk ve Nilgün Himmetoğlu, Ankara: Eksi Kitaplar.
- Guerrini, Claudia (2018). “Yunan Tiyatrosu”, Antik Yunan, Ed. Umberto Eco, 2. Baskı, İstanbul: Alfa Yayınevi.
- Hamburger, Joseph (1999). John Stuart Mill On Liberty and Control, Princeton: Princeton University Press.