Yeni Türk Harflerine Geçiş Sürecinde Aksaray Vilayet Gazetesi

Yıl 2017, Sayı: 45, 206 - 224, 14.12.2017

Selahattin Çavuş Mustafa İşliyen

https://izlik.org/JA56JT82EH

Öz

Osmanlı’da 1864 yılında vilayet sistemine geçilmesiyle, Anadolu’da basın tarihinin temelleri atılmıştır. Resmî ve yarı resmî nitelikteki vilayet gazeteleri, neredeyse bütün il merkezlerinde kurulmuş ve faaliyette bulunmuştur. Bu gazeteler, yerel basının gelişmesine öncülük etmiş ve kültürel hayata canlılık katmıştır. 1926 yılında yayın hayatına başlayan Aksaray Vilayet Gazetesi, diğer vilayet gazeteleri ile aynı amaçla hareket etmiş, resmî devlet söyleminin temsilcisi olmuştur. Aksaray Vilayet Gazetesi, yalnızca işlevi bakımından değil, biçimsel özellikleri itibariyle de Türk basın tarihinde önemli bir yere sahiptir. Kuruluşundan 2 yıl sonra harf inkılâbının gerçekleşmesiyle gazete, yeni Türk harflerine geçişe hızlıca uyum sağlayarak yeni harflerin halka ulaşmasında etkin bir rol üstlenmiştir. Bu çalışmada, Aksaray Vilayet Gazetesinin yeni Türk harflerine geçiş sürecinde izlediği yol mercek altına alınmıştır. Bu doğrultuda gazetenin, Mayıs 1928 ve Mart 1929 aralığındaki 11 aylık sayıları analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Aksaray , Vilayet Gazetesi , Harf İnkılâbı.

Aksaray Vilayet (Provincial) Newspaper at the Transition Process of New Turkish Alphabet

https://izlik.org/JA56JT82EH

Öz

With the transition to the Vilayet (provincial) system in the Ottoman Empire in 1864, the foundation of the Anatolian press history was laid down. The Vilayet Newspapers, official or semi-official, were established and functioned in almost all Vilayet centers. These newspapers led the development of the local press and added vitality to cultural life. The Aksaray Vilayet Newspaper, which started its publication in 1926, fall into line with the same purpose as the other provincial newspapers and became the representative of the official state discourse. Aksaray Vilayet Newspaper has an important place not only in terms of its functions but also in terms of its formal features in the history of Turkish press. Two years after its establishment, with the taking place of the Alphabet Reform, the newspaper quickly adapted to the transition to new Turkish Alphabet and played an active role in reaching new alphabet to the public. In this study, the path that the Aksaray Vilayet Newspaper followed in the process of transition to the new Turkish Alphabet, was examined. Accordingly, the newspaper’s 11 month copies between May 1928 and March 1929 were analyzed.

Anahtar Kelimeler

Aksaray , Vilayet Newspaper , Alphabet Reform.

Kaynakça

• Atatürk ve Türk Dili. (2006). Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi içinde (Cilt 31, s. 331-333). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
• Başgöz, İ. (1995). Türkiye’nin Eğitim Çıkmazı ve Atatürk. Ankara: Başbakanlık Basımevi. Hakimiyet-i Milliye, 5. Mart 1923.
• İlhami, A. (2014). Türkçe Yazı ve Latin Harfleri. (F. Kara, Haz.) Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yayınları.
• Kocabaşoğlu, U. (1991). Tuna Vilayet Gazetesi. Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi Dergisi(2), 141-149.
• Kocabaşoğlu, U., ve Birinci, A. (1995). Osmanlı Vilayet Gazete ve Matbaaları Üzerine Gözlemler. Kebikeç(2), 101-122.
• Koloğlu, O. (2006). Osmanlı’dan 21. Yüzyıla Basın Tarihi. İstanbul: Pozitif Yayınları.
• Lewis, B. (1993). Modern Türkiye’nin Doğuşu (5. b.). (M. Kıratlı, Çev.) Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi.
• Rüstemli, N. (2016). M. F. Ahundzade’nin Arap Alfabesinin Islahıyla İlgili Yeni Alfabe Lâyihası. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi, 16(3), 161-187.
• Şeker, M. (2007). Yerel Gazeteler. Konya: Tablet Yayınları.
• Şentürk, A. (2012). Harf İnkılabının Yapılışı ve Uygulanışında Basının Rolü. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi(26), 27-44.
• Topuz, H. (2015). II. Mahmut’tan Holdinglere Türk Basın Tarihi (6. b.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Tuğluoğlu, F. (2016). Aksaray Vilayet Gazetesi ve Muhtevası Hakkında Bazı Değerlendirmeler. (s. 271-282). Aksaray: I. Uluslararası Aksaray Sempozyumu (Tarih, Kültür, Din, Medeniyet).
• Ülkütaşır, M. Ş. (2009). Atatürk ve Harf Devrimi. Ankara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Varlık, M. B. (2015). Millî Mücadele ve Cumhuriyet Dönemlerinde Vilayet Gazeteleri (1919-1970). Kebikeç(39), 443-474.