Kadın Doğum Kliniklerinde Uygulama Yapan Hemşirelik Öğrencilerinin Cinsiyet ve İllere Göre Kadın Algısı ve Hemşirelik Mesleğine Yönelik İmajı

Öz

Amaç: Kadın doğum kliniklerinde uygulama yapan hemşirelik öğrencilerinin cinsiyet ve illere göre kadın algısı ve mesleğe yönelik imajı arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki çalışmaya Toplumsal Cinsiyet Eşitliği Endeksi ve Kadın Güçlenme Endeksi kullanılarak seçilen A, B ve C illerinde yer alan devlet üniversitelerinin hemşirelik bölümü dördüncü sınıfında öğrenim gören 237 öğrenci katılmıştır. Veriler, Birey Tanıtım Formu, Üniversite Öğrencilerinde Kadın Algısı Ölçeği ve Hemşirelik Mesleğine Yönelik İmaj Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, ki-kare testi, bağımsız örnekler t testi, Mann-Whitney U, One-Way ANOVA, Kruskal-Wallis ve Tukey HSD testi kullanılmıştır. Bulgular: Hemşirelik öğrencilerinin yaş ortancası 22 olup, %82,7’si kadındır. Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği dersi klinik uygulaması süresince öğrencilerin en fazla heyecan (%70,9) ve mutluluk (%53,2) yaşadıkları bulunmuştur. Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği klinik uygulamalarında bakım verilen bireylerin tamamının kadın olması, kadın öğrencilerin %92,5’inin erkek öğrencilerin %7,5’inin çalışmalarını olumlu etkilemiştir. Mezuniyet sonrası kadın doğum kliniklerinde çalışmayı kadın öğrencilerin %88,9’u erkek öğrencilerin %11,1’i istemektedir. Hemşirelik öğrencilerinin orta düzeyde meslek imajı (141,86±7,207) ve orta düzeyde kadın algısı (103,56 ±6,249) olduğu bulunmuştur. Kadın algısı ölçeği toplam puanı ile hemşirelik mesleğine yönelik imaj ölçeğinin cinsiyet alt boyut puanı arasında negatif yönlü, çok zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=-0,134; p=0,040). Sonuç: Öğrenci hemşirelerin Doğum ve Kadın Hastalıkları Hemşireliği dersi klinik uygulaması sırasında hemşirelik mesleğine yönelik imajının cinsiyet ve illere göre değiştiği ve meslek imajı ile kadın algısı arasında ilişki olduğu bulunmuştur. Hemşire eğitimcilerin toplumsal cinsiyet eşitlikçi holistik bir bakış açısıyla hasta/sağlıklı bireye yaklaşım konusunda öğrencilerin streslerini azaltıcı bir öğrenme çevresi oluşturmaları önerilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Kadın algısı
• mesleki imaj
• hemşirelik öğrencisi
• toplumsal cinsiyet
• hemşirelik uygulaması.

The Perceptions of Women and the Image of Nursing Profession of Nursing Students who Practice in Obstetrics and Gynecology Clinics by Gender and Province

Öz

Objective: This study investigates the relationship between the perception of women and the image of nursing profession, with regard to gender and the provinces of nursing students practicing in obstetrics and gynecology clinics. Material and Method: This descriptive and cross-sectional study included 237 fourth-year students, selected from state universities in provinces A, B and C, using the Gender Equality Index and the Women's Empowerment Index. The data were collected using the Individual Identification Form, the Scale of Perception of Women in University Students, and the Image Scale for Nursing Profession. Descriptive statistics, chi-square test, independent samples t test, Mann-Whitney U, One-Way ANOVA, Kruskal-Wallis and Tukey HSD test were employed for data analysis. Results: The median age of nursing students was 22 and 82.7% of them were women. It was found that the students experienced the most excitement (70.9%) and happiness (53.2%) during the clinical practice of obstetrics and gynecology nursing. The fact that all of the individuals in these clinical practices were women, positively influenced the work of 92.5% of the female students and 7.5% of the male students. 88.9% of female students and 11.1% of male students want to work in obstetrics and gynecology clinics after graduation. Nursing students had a medium level of professional image (141.86±7.207) and a medium level of female perception (103.56 ±6.249). The study showed that there was a negative and very weakly significant relationship between the total score of the perception of women scale and the gender sub-dimension score of the image scale for the nursing profession (r=-0.134; p=0.040). Conclusion: The findings suggest that nursing students’ perception of the image of the nursing profession varied according to gender and provinces during clinical practice in obstetrics and gynecology clinics. There was also a relationship between the image of the profession and the perception of women. We recommend that nurse educators strive to create a learning environment that reduces the stress of students when approaching the sick/ healthy individual with a gender-equal holistic perspective.

Anahtar Kelimeler

• Perception of women
• professional image
• nursing student
• gender
• nursing practice.

Kaynakça

1. Aynacı G. The perspective of pregnant women of male student nurses in obstetrics and women’s health nursing. ACU Sağlık Bil Derg. 2021;12(1):124-31.
2. Grinberg K, Sela Y. Perception of the image of the nursing profession and its relationship with quality of care. BMC Nurs. 2022;10;21(1):57. DOI: 10.1186/s12912-022-00830-4.
3. Juliff D, Russell K, Bulsara C. Male or nurse what comes first?Challenges men face on their journey to nurse registration. Australian Journal of Advanced Nursing, 2016;34:45-52.
4. Arif S, Khokhar S. Experiences of male nursing students in nursing profession at a private institution in Karachi, Pakistan. IJONE. 2016;8(4):87-91.
5. Akpınar A, Teskereci G, Yangın HB. Öğrenci hemşirelerin kadın sağlığı ve hastalıkları hemşireliği klinik uygulamasına ilişkin düşünce ve deneyimlerinin cinsiyete göre karşılaştırılması. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2016;19(Özel Sayı):1-8.
6. T.C. Resmi Gazete. Türk Hemşireler Derneği. Hemşirelik Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun. İstanbul; 2009. Erişim adresi: https:// www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2007/05/20070502-3.htm. Erişim tarihi: 01.08.2022.
7. Hodges EA, Rowsey PJ, Gray TF, Kneipp SM, Giscombe CW, Foster BB, Kowlowitz V. Bridging the gender divide: Facilitating the educational path for men in nursing. Journal of Nursing Education. 2017;56, 295-9. DOI: 10.3928/01484834-20170421-08.
8. Hung CA, Wu PL, Liu NY, Hsu WY, Lee BO, Pai HC. The effect of gender-friendliness barriers on perceived image in nursing and caring behaviour among male nursing students. J Clin Nurs. 2019;28(9-10):1465-72. DOI: 10.1111/jocn.14693.

9. López-Verdugo M, Ponce-Blandón JA, López-Narbona FJ, Romero- Castillo R, Guerra-Martín MD. Social image of nursing. An integrative review about a yet unknown profession. Nursing Reports. 2021;11(2), 460-74.
10. Şirin A, Kavak O, Ertem G. Doğumhane stajına çıkan öğrencilerin durumluk-sürekli kaygı düzeylerinin belirlenmesi. C.Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi. 2003;7(1):27-32.
11. Utkualp N, Ogur P. Öğrencilerin doğum kadın hastalıkları ve hemşireliği dersi alan uygulamasına ilişkin duygu ve düşünceleri. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi. 2010;3(1):45-54.
12. Taşçı KD. Öğrencilerin kadın hastalıkları ve doğum dersine ilişkin dönem başlangıcı ve bitişindeki görüşleri. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi. 2007;10(3):45-51.
13. Eswi A, El Sayed Y. The experience of Egyptian male student nurses during attending maternity nursing clinical course. Nurse Educ Pract. 2011;11(2):93- 8. DOI: 10.1016/j.nepr.2010.11.012.
14. Potur DC, Bilgin NÇ. Assessment of clinical stress in male and female nursing students as measured on the first and last day of the obstetrical nursing clinic course. KASHED. 2014;1:93-106.
15. Kahraman AB, Tunçdemir NO, Özcan A. Toplumsal cinsiyet bağlamında hemşirelik bölümünde öğrenim gören erkek öğrencilerin mesleğe yönelik algıları. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi. 2015;18(2):108-44.
16. Bağdatlı Kalkan S. Türkiye’deki illerin kadın temsiliyetine göre kümelenmesi: optimal ölçeklemeye dayalı kümeleme analizi yaklaşımı. Social Sciences Research Journal. 2018;7(4):90-8.
17. Karaca A, Yıldırım N, Ankaralı H, Açıkgöz F, Akkuş D. Hemşirelik öğrencileri için algılanan stres. biyo-psiko-sosyal cevap ve stresle başetme davranışları ölçeklerinin Türkçe'ye uyarlanması. J Psychiatr Nurs. 2015;6(1):15-25. DOI: 10.5505/phd.2015.40316.
18. Dost A, Bahçecik AN. Hemşirelik mesleğine yönelik imaj ölçeği geliştirilmesi. G.O.P. Taksim E.A.H. JAREN. 2015;1(2):51-9
19. Gülmez N, İra N, Yılmaz İ, Özenç İra G. Üniversite öğrencilerinde kadın algısı ölçeğinin geçerlik ve güvenirlik çalışması. MCBÜ Sosyal Bilimler Dergisi. 2017;15(19): 65-86.
20. Kılıç S. Cronbach’ın alfa güvenirlik katsayısı. JMOOD. 2016;6(1):47-48. DOI:10.5455/jmood.20160307122823.
21. Kula Kartal S, Mor Dirlik E. Geçerlik kavramının tarihsel gelişimi ve güvenirlikte en çok tercih edilen yöntem: Cronbach Alfa Katsayısı. BAİBÜEFD. 2016;16(4):1865-1879.
22. Gönç T. Hemşireliğin geleceği mesleğin cinsiyetsizleşmesini vadediyor mu? Erkek ve kadın hemşirelik öğrencilerinin meslek ve toplumsal cinsiyeti ilişkilendirme eğilimlerinin sosyolojik analizi. Fe Dergi. 2016;8(1):143-67.
23. Başaran F, Köşgeroğlu N. Toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin hemşirelik mesleğine yansımaları. GÜSBD. 2020;9(3):293-9.
24. Yılmaz M, Gölbaşı Z, Türk KE, Hançer AT. Hemşire, hekim ve hastaların hemşirelik imajına ilişkin görüşleri. Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi. 2019;4(2): 38-44.
25. Kaplan S, Gürler M, Var EÇ. Hemşirelik Erkek öğrencilerinin kadın sağlığı klinik öğrenme alanlarında yaşadıkları deneyimler: nitel bir çalışma. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;9(1):149-60.
26. Kızılcık Özkan Z, Ünver S, Avcıbaşı İM, Semerci R, Fındık Ü. Bir grup hemşirelik öğrencisinin mesleğe yönelik imaj algısı. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi. 2017;19(1):38-47.
27. Karaman F, Çakmak S, Yerebakan AN. Hemşirelik öğrencilerinin mesleğe yönelik imaj algıları ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;(11):217-29.
28. Ha JY, Kim SH, Choi HY, Ahn YM. The practical experience of male nursing students in obstetrics. Advanced Science and Technology Letters. 2015;103:232-35.
29. Cheng ML, Tseng YH, Hodges E, Chou FH. Lived experiences of novice male nurses in Taiwan. J Transcult Nurs. 2018;29(1):46-53. DOI: 10.1177/1043659616676318.
30. Elibol E. Anadolu sağlık meslek lisesinde öğrenim gören hemşirelik öğrencilerinin mesleğe yönelme, mesleki imaj ve beklenti ile gelecek planlarına ilişkin görüşleri [master’s thesis]. [İstanbul]: İstanbul Üniversitesi; 2014.
31. Taşkıran N, Akyıl RÇ, Kahraman A, Erdem N, Sarıtaş SÇ. Hemşirelik öğrencilerinde mesleki imaj algısının profesyonel tutuma etkisi. Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. 2020;1(1):14-29.
32. Zhang H, Tu J. The working experiences of male nurses in China: implications for male nurse recruitment and retention. J Nurs Manag. 2020;28(2):441-9. DOI:10.1111/jonm.12950.
33. Liu HY, Li YL. Crossing the gender boundaries: The gender experiences of male nursing students in initial nursing clinical practice in Taiwan. Nurse Educ Today. 2017;58:72-7. DOI: 10.1016/j. nedt.2017.08.006.