Derleme

COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi

Cilt: 9 Sayı: 3 4 Ekim 2024
PDF İndir
EN TR

COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi

Öz

Amaç: Dünya’da COVID-19 salgını özellikle sağlık sistemleri olmak üzere birçok sistemi etkilemiştir. Sağlık harcamalarında artan talep maliyetlerin de artışına neden olmuştur. Dolayısıyla sağlık ölçütleri olarak kaliteye göre ayarlanmış yaşam yılları (Quality-Adjusted Life-Year; QALY) ve engelliliğe göre ayarlanmış yaşam yılları (Disability-Adjusted Life Year; DALY) başına düşen maliyetlerin değerlendirilmesi sağlık yöneticilerinin karar süreçlerini destekleyecektir. Bu sistematik derlemenin amacı, COVID-19’un QALY ve DALY ölçütlerine etkisini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Sistematik derlemede PRISMA bildirgesi rehber alınmıştır. Araştırma stratejisinde üç elektronik veri tabanı kullanılmıştır: Scopus, Web of Science, PUBMED. Veri tabanları 01/01/2020-31/12/2022 tarihleri arasında taranmıştır. Taramalarda “COVID-19” and “QALY” ile “COVID-19” and “DALY” anahtar kelimeleri kullanılmıştır. Bulgular: Veri tabanlarından ulaşılan araştırma sayısı 352’dir. Ayrıntılı incelenen araştırma sayısı 290’dır. Derlemeye 37 çalışma dahil edilmiştir. Gerçekleşen ve tahmini verilere dayalı araştırmalarda farklı QALY ve DALY ölçütlerine ulaşılmıştır. Aşı, ilaç ve PCR testlerinin uygulanması ile elde edilen sağlık kazanımları da değişmiştir. Sonuç: COVID-19 pandemi döneminde QALY ve DALY sağlık çıktılarının ülkelerin sağlığa ayırdıkları kaynaklar ve sağlık sistemlerinin özelliklerine göre değişkenlik gösterdiği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Araştırmada ikincil verilerin kullanılması nedeniyle etik kurul onayına gerek yoktur.

Kaynakça

  1. World Health Organization. Health and care worker deaths during COVID-19. News. [homepage on the Internet]. Available from https:// www.who.int/news/item/20-10-2021-health-and-care-worker-deathsduring-covid-19
  2. Domínguez-Salas S, Gómez-Salgado J, Guillén-Gestoso C, Romero- Martín M, Ortega-Moreno M, Ruiz-Frutos C. Health care workers' protection and psychological safety during the COVID-19 pandemic in Spain. J Nurs Manag. 2021; 29(7): 1924– 33.
  3. Wnuk A, Oleksy T, Maison D. The acceptance of COVID-19 tracking technologies: The role of perceived threat, lack of control, and ideological beliefs. PLoS One. 2020; 15: e0238973.
  4. Verguet S, Hailu A, Eregata GT. COVID-19 sonrası dönemde evrensel sağlık sigortasına doğru. Nat Med. 2021; 27: 380–87.
  5. Chattopadhyay SK, Jacob V, Hopkins DP, Lansky A, Elder R, Cuellar AE et al. Community guide methods for systematic reviews of economic evidence. Am J Prev Med. 2023; 64(4): 569-78.
  6. Neumann PJ, Anderson JE, Panzer AD, Pope EF, D'Cruz BN, Kim DD. Comparing the cost-per-QALYs gained and cost-per-DALYs averted literatures. Gates Open Res. 2018; 5:2-5.
  7. Mendoza RL. Beyond QALYs and DALYs: factoring in the well-being effects of dietary supplementation with omega-3 fatty acids in dry eye syndrome. IJPHM. 2022; 16(4): 513-41.
  8. Tejada RA, Malagón T, Franco EL. Cost-effectiveness of human papillomavirus vaccination in girls living in Latin American countries: A systematic review and meta-analysis. Vaccine. 2022; 40(19):2667-78.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Hizmetleri ve Sistemleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

4 Ekim 2024

Gönderilme Tarihi

20 Eylül 2023

Kabul Tarihi

29 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Köse, A. (2024). COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 9(3), 431-437. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1363722
AMA
1.Köse A. COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi. İKÇÜSBFD. 2024;9(3):431-437. doi:10.61399/ikcusbfd.1363722
Chicago
Köse, Aslı. 2024. “COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 9 (3): 431-37. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1363722.
EndNote
Köse A (01 Ekim 2024) COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 9 3 431–437.
IEEE
[1]A. Köse, “COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi”, İKÇÜSBFD, c. 9, sy 3, ss. 431–437, Eki. 2024, doi: 10.61399/ikcusbfd.1363722.
ISNAD
Köse, Aslı. “COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 9/3 (01 Ekim 2024): 431-437. https://doi.org/10.61399/ikcusbfd.1363722.
JAMA
1.Köse A. COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi. İKÇÜSBFD. 2024;9:431–437.
MLA
Köse, Aslı. “COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi”. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, c. 9, sy 3, Ekim 2024, ss. 431-7, doi:10.61399/ikcusbfd.1363722.
Vancouver
1.Aslı Köse. COVID-19’un QALY ve DALY Ölçütlerine Etkisi. İKÇÜSBFD. 01 Ekim 2024;9(3):431-7. doi:10.61399/ikcusbfd.1363722