Annelerin Erken Postpartum Dönemdeki Konfor Düzeyinin Emzirme Öz-Yeterliliği ve Sadece Anne Sütüyle Beslenmeyle İlişkisi

Öz

Amaç: Araştırmanın amacı, erken postpartum dönemdeki annelerin doğum sonrası konfor seviyeleri ile emzirme öz-yeterlilikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tasarımdaki araştırmanın evrenini, 2023 yılında Türkiye'nin Ege bölgesinde yer alan bir üniversite hastanesinin kadın doğum servisinde yatan ve çalışmaya katılmayı kabul eden anneler oluşturmuştur. Örneklem, EPI Info programı ile hesaplanarak minimum 193 olarak belirlenmiş, toplamda 207 anne ile çalışılmıştır. Veri toplama sürecinde Birey Tanıtım Formu, Emzirme Öz-Yeterlilik Ölçeği-Kısa Formu ve Doğum Sonu Konfor Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizi IBM SPSS 26 programı aracılığıyla gerçekleşmiş, Bağımsız gruplar için t testi ve korelasyon analizleri uygulanmıştır. Bulgular: Araştırmaya katılan 207 kadının yaş ortalaması 29,96±5,87 olarak hesaplanmıştır. Emzirme sürecinde desteklenen ve sadece anne sütü ile beslemeyi tercih eden annelerin fiziksel konfor puanları daha yüksektir (p<0,050). Sütünün bebeği için yeterli olduğunu düşünen ve emzirme sorunu yaşamayan annelerin öz-yeterlilik ve konfor puanları anlamlı ölçüde yüksektir (p<0,050). Taburculuk eğitimi alan annelerin psikosprituel konfor puanı ve tek kişilik odada kalan annelerin sosyokültürel konfor puanları daha yüksektir (p<0,050). Sonuç: Annelerin emzirme öz-yeterlilikleri ve doğum sonrası konfor seviyeleri arasında anlamlı bir ilişki olup, emzirme konusunda yeterli destek sağlanmasının her iki değişkeni olumlu etkilediği belirlenmiştir. Bu nedenle, postpartum dönemde annelere psikososyal destek programı içeren emzirme eğitimi sağlanması anne sütü ile beslenmenin sürdürülebilirliğine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Doğum
• Emzirme
• Anne sütü
• Konfor
• Öz-yeterlilik.

Destekleyen Kurum

Yoktur

Etik Beyan

Araştırmaya başlamadan önce Ege Üniversitesi Tıbbi Araştırmalar Etik Kurulu’ndan (tarih:09.02.2023 Sayı:23-2T/33) etik onay ve hastanede yürütülebilmesi için Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi’nden kurum izni alınmıştır. Ölçeklerin kullanımı için araştırmacılardan gerekli izinler temin edilmiştir. Kadınlara araştırmanın amacı ve olası yararları açıklanarak, gönüllülük ilkesine uygun şekilde yazılı ve sözlü onamları alınmıştır. Araştırma Helsinki Deklarasyonu 2008 Prensipleri’ne uygun olarak gerçekleştirilmiştir.

Teşekkür

Bu makalenin hazırlanmasında katkıda bulunan; öncellikle araştırmanın gerçekleşmesi için izin verilen kurumlara ve araştırmamıza gönüllü katılan değerli kadınlarımıza teşekkür ederiz

The Effects of Postpartum Comfort on the Breastfeeding Self-Efficacy and Exclusive Breastfeeding of Mothers in the Early Postpartum Period

Öz

Objective: This study aims to examine the relationship between postpartum comfort levels and breastfeeding self-efficacy among mothers in the early postpartum period. Materials and Methods: This cross-sectional study was conducted in 2023 at the obstetrics ward of a university hospital in the Aegean region of Turkey. The study population comprised mothers who were hospitalized in the obstetrics ward and agreed to participate. The sample size was calculated using the EPI Info program, with a minimum of 193 participants required; ultimately, data were collected from 207 mothers. Data collection tools included the Personal Information Form, the Breastfeeding Self-Efficacy Scale-Short Form, and the Postpartum Comfort Scale. Data were analyzed using IBM SPSS 26, and independent t-tests and correlation analyses were performed. Results: The mean age of the 207 participating mothers was 29.96±5.87 years. Mothers who received support for breastfeeding and preferred exclusive breastfeeding had significantly higher physical comfort scores (p<0.050). Additionally, mothers who believed their milk supply was sufficient and reported no breastfeeding difficulties had significantly higher breastfeeding self-efficacy and postpartum comfort scores (p<0.050). Furthermore, mothers who received discharge education had higher psychospritual comfort scores, while those who stayed in single rooms had higher sociocultural comfort scores (p<0.050). Conclusion: A significant relationship was found between breastfeeding self-efficacy and postpartum comfort levels. Adequate support for breastfeeding positively influenced both variables. Therefore, providing breastfeeding education programs incorporating psychosocial support during the postpartum period may contribute to the sustainability of exclusive breastfeeding.

Anahtar Kelimeler

• Postpartum period
• Breastfeeding
• Breast milk
• Comfort
• Self-efficacy.

Kaynakça

1. Hansen K. Breastfeeding: a smart investment in people and in economies. Lancet. 2016 Jan 30;387(10017):416
2. World Health Organization. Infant and young child feeding [Internet]. Geneva: WHO; 2021 [cited 2023 Dec 20]. Available from: https://www.who.int/en/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding
3. World Health Organization. Guideline: protecting, promoting and supporting breastfeeding in facilities providing maternity and newborn services. Geneva: WHO; 2017 [cited 2017 Nov 2]. Available from: https://www.who.int/publications/i/item/9789241550086.
4. Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü. 2018 Türkiye Nüfus Ve Sağlık Araştırması (TNSA) Analiz ve Rapor [Internet]. Ankara: Hacettepe Üniversitesi Nüfus Etütleri Enstitüsü; 2019 [cited 2023 Nov 22]. Available from: https://hips.hacettepe.edu.tr/tr/2018_tnsa_analiz_ve_rapor-56
5. Tuthill EL, McGrath JM, Graber M, Cusson RM, Young SL. Breastfeeding self-efficacy: a critical review of available instruments. J Hum Lact. 2016;32(1):35-45. DOI: 10.1177/0890334415599533
6. Zhu J, Chan WC, Zhou X, Ye B, He HG. Predictors of breastfeeding self-efficacy among Chinese mothers: a cross-sectional questionnaire survey. Midwifery. 2014;30(6):705-11. DOI: 10.1016/j.midw.2013.12.008
7. Karataş A, Aluş Tokat M, Bilgiç D, Yağcan H. Emzirme Öz-yeterlilik Kuramı Çerçevesinden Prematüre Bebeği Olan Anneyi İncelemek: Olgu Sunumu. BÜSAD. 2024;5(2):560-9.
8. Dennis CL. Theoretical underpinnings of breastfeeding confidence: a self-efficacy framework. J Hum Lact. 1999;15(3):195-201. DOI: 10.1177/089033449901500303

9. Gerçek E, Sarıkaya Karabudak S, Ardıç Çelik N, Saruhan A. The relationship between breastfeeding self-efficacy and LATCH scores and affecting factors. J Clin Nurs. 2017;26(7-8):994-1004. DOI:10.1111/jocn.13423
10. Kılcı H, Çoban A. The correlation between breastfeeding success in the early postpartum period and the perception of self-efficacy in breastfeeding and breast problems in the late postpartum. Breastfeed Med. 2016; 11:188-95. DOI: 10.1089/bfm.2015.0046
11. Cin B, Bayri Bingol F. Doğum sonrası algılanan sosyal desteğin travmatik stres ve depresyon düzeyi üzerindeki etkisi. STED. 2024;33(4):271-8
12. Özkan H, Aktaş EO, Işik HK. The effect of mode of delivery on postpartum comfort level and breastfeeding self-efficacy: a systematic review and meta-analysis. Matern Health Neonatol Perinatol. 2024 Sep 2;10(1):17. DOI: 10.1186/s40748-024-00187-3.
13. Şahin S, Sinan O. Investigation of mothers' postpartum breastfeeding and comfort conditions. Health Care Women Int. 2021;42(4-6):913-24. DOI: 10.1080/07399332.2021.1883022.
14. Zhang X, Lu H. Childbirth expectations and correlates at the final stage of pregnancy in Chinese expectant parents. Int J Nurs Sci. 2014 Apr;1(2):151-6. DOI: 10.1016/j.ijnss.2014.05.019
15. Yücel ŞÇ. Kolcaba’nın konfor kuramı. EGEHFD. 2011; 27(2):79-88
16. Akın Ö, Erbil N. Doğum şekli ve emzirme: sistematik derleme. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi. 2020; 3(3): 302-38. DOI:10.38108/ouhcd.799949
17. Jouybari L, Sanagou A, Haghparast A. Application of Kolcaba Comfort Theory in the postpartum period to promote the effective breastfeeding: A case study. J Nurs Educ. 2023;12(3):62-74
18. Brani P, Mrvoljak-Theodoropoulou I, Pechlivani F, Gourounti K, Iliadou M, Palaska E, et al. Mothers’ breastfeeding self-efficacy after a high-risk or normal pregnancy: a Greek longitudinal cohort study. Eur J Investig Health Psychol Educ. 2024;14(6):1803-20. DOI: 10.3390/ejihpe14060119
19. İnce T, Aktaş G, Aktepe N, Aydın A. Annelerin emzirme özyeterlilikleri ve emzirme başarılarını etkileyen özelliklerin değerlendirilmesi. İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hast. Dergisi. 2017;7(3):183-90 DOI:10.5222/buchd.2017.183
20. Işık G, Çetişli N, Başkaya V. Doğum şekline göre annelerin doğum sonrası ağrı, yorgunluk düzeyleri ve emzirme öz-yeterlikleri. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 2018;11(3): 224-32.
21. Çapık A, Özkan H, Ejder Apay S. Loğusaların doğum sonu konfor düzeyleri ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi. 2014;7(3):186-92.
22. Cantürk D, Akgün Kostak M. Vajinal doğum yapan ve sezaryen operasyonu geçiren annelerin ilk emzirme davranışları, emzirme öz-yeterlilik düzeyleri ve etkileyen faktörler. Mersin Univ Saglık Bilim Derg. Aralık 2020;13(3):382-94. DOI:10.26559/mersinsbd.718662
23. Ünal E, Şenol D. Primipar annelerde doğum şeklinin doğum sonu konfor ve emzirme başarısına etkisi. Ordu University J Nurs Stud. 2020;5(2): 158-65. DOI:10.38108/ouhcd.901241
24. Karakaplan S, Yıldız H. Doğum sonu konfor ölçeği geliştirme çalışması. Maltepe üniversitesi hemşirelik bilim ve sanatı dergisi. 2010;3(1):55-65.
25. Dennis CL, Faux S. Development and psychometric testing of the Breastfeeding Self-Efficacy Scale. Res Nurs Health. 1999 Oct;22(5):399-409. DOI:10.1002/(sici)1098-240x(199910)22:5<399::aid-nur6>3.0.co;2-4.
26. Aluş Tokat M, Okumuş H, Dennis CL. Translation and psychometric assessment of the Breast-feeding Self-Efficacy Scale—Short Form among pregnant and postnatal women in Turkey. Midwifery. 2010; 26(1):101-8. DOI:10.1016/j.midw.2008.04.002
27. Kaya D, Gölbaşı Z, Aksoy H. Sezaryen ile doğum yapan kadınlarda postpartum konfor düzeyinin emzirme öz yeterliliği ile ilişkisi. Anatolian J Health Res. 2024; 5(2): 128-33. DOI: 10.61534/anatoljhr.1435914
28. Balsak NH. Annelerde doğum sonu konfor ile emzirme öz-yeterliliği arasındaki ilişki. [master’s thesis]. [Gaziantep]: Gaziantep Üniversitesi; 2018. 81 p.
29. Çelik AS, Çelik EC. Doğumun şekli ve doğumda alınan anestezi türü doğum sonu konforu etkiler mi? JAREN. 2020;6(1):97-108. DOI:10.5222/jaren.2020.46704
30. Erenoğlu E, Uslu N. The effect of delivery mode on maternal and newborn comfort: An analytical study. Ann Med Res. 2020;27(6):1681-8. DOI: 10.5455/annalsmedres.2020.02.108
31. Gonzalez-Baz MD, Pacheco-Del Cerro E, Durango-Limárquez MI, Alcantarilla-Martín A, Romero-Arribas R, Ledesma-Fajardo J, et al. The comfort perception in the critically ill patient from the Kolcaba theoretical model. Enferm Intensiva. 2024 Oct-Dec;35(4):264-77. DOI: 10.1016/j.enfie.2024.03.001.
32. Masi AC, Stewart CJ. Role of breastfeeding in disease prevention. Microb Biotechnol. 2024 Jul;17(7):e14520. DOI: 10.1111/1751-7915.14520.
33. Erickson EN. Physiologic function of oxytocin after birth: influence on postpartum blood loss and lactation [dissertation]. [Mount Pleasant]: Oregon Health and Science University; 2018. 193 p.
34. Handayani L, Prihadi KD, Vergawita T, Fitriani I, Hafidz B, Aisyahrani AIB, et al. The role of social-psychological support in breastfeeding promotion among young mothers: literature review. Int J Public Health. 2025 Mar;14(1):148-60. DOI: 10.11591/ijphs.v14i1.25515
35. Buran G, Ozyazicioglu N, Aydın AI, Atak M. Evaluation of breastfeeding success and self-efficacy in mothers giving birth via vaginal delivery or cesarean section: a cross-sectional study. Women Health. 2022 Oct-Dec;62(9-10):788-98. DOI:10.1080/03630242.2022.2146832
36. Liu L, Wu Y, Xian X, Feng J, Mao Y, Balakrishnan S, et al. In-Hospital Formula Feeding Hindered Exclusive Breastfeeding: Breastfeeding Self-Efficacy as a Mediating Factor. Nutrients. 2023 Dec 12;15(24):5074. DOI:10.3390/nu15245074
37. Fan HSL, Fong DYT, Lok KYW, Tarrant M. A qualitative exploration of the reasons for expressed human milk feeding informed by the Breastfeeding Self-Efficacy Theory. J Hum Lact. 2023;39(1):146-56. DOI:10.1177/08903344221084629
38. Awaliyah SN, Rachmawati IN, Rahmah H. Breastfeeding self-efficacy as a dominant factor affecting maternal breastfeeding satisfaction. BMC Nurs. 2019 Aug 16;18(Suppl 1):30. DOI: 10.1186/s12912-019-0359-6.
39. Bandura A. Reflections on self-efficacy. Adv Behav Res Ther. 1978;1(4):237-69
40. Huang Y, Ouyang YQ, Redding SR. Previous breastfeeding experience and its influence on breastfeeding outcomes in subsequent births: A systematic review. Women Birth. 2019 Aug;32(4):303-9. DOI: 10.1016/j.wombi.2018.09.003.
41. Öztürk R, Yağız R, Er Güneri S. Doğum sonu konfor ile hastane taburculuğuna hazır oluşluk arasındaki ilişki ve etkileyen faktörlerin incelenmesi. Med J West Black Sea. 2021;5(2):272-80.
42. Ekşioğlu A, Ataç N, Çağan ES, Genç R, Turfan EÇ. Breastfeeding attitudes and milk production of mothers staying in single and double rooms after birth: a cross-sectional comparative study. Breastfeed Med. 2025;20(1):42-9.
43. Snyder K, Peterson J, Bargstadt-Wilson K. “No one told me about this part”: what breastfeeding women want and need to support their physical health. J Womens Phys Ther. 2021;45(2):51-6.
44. Akalpler Ö, Sarpkaya Güder D, Tekbaş S, Vural G. Examination of the relationship between breastfeeding self-efficacy and perceived breastfeeding sufficiency of mothers. Cyprus J Med Sci. 2022 Dec;7(6):731-7. DOI:10.4274/cjms.2020.1797.
45. Saghooni NM, Karshki H, Esmaily H, Feroz FZ, Najmabadi KM. Mothers’ breastfeeding experiences of emotional support needs: A qualitative study in Iran. J Caring Sci. 2021 Aug 23;10(3):169. DOI:10.34172/jcs.2021.023.