Öğreticilere Göre 4-6 Yaş Kur’an Kursunda/Okulda Mahremiyet Eğitimi Yapmak (Nitel Bir Analiz)

Yıl 2025, Cilt: 13 Sayı: 2, 502 - 520, 30.12.2025

Ramazan Diler

https://doi.org/10.51450/ilmiyat.1749145

https://izlik.org/JA55MK66ZJ

Öz

Kur’an kursu önemli bir yaygın din eğitimi kurumudur. Bu kurumun temel misyonunun katılımcılarına Kur’an okumayı, temel dini bilgileri ve İslam ahlakını öğretmek olduğu söylenebilir. Bu eğitim kurumuna olan teveccüh her geçen gün artmaktadır. Bu teveccühe bağlı olarak Kur’an kursları, 4-6 yaş Kur’an kursu adıyla 2013-2014 öğretim yılından itibaren okul öncesi çocuklarına da eğitim hizmeti vermeye başladı. Söz konusu kurslarda çocukların gelişimine uygun olarak onlara, bazı temel beceriler kazandırılmaya çalışılmaktadır. MEB’e bağlı okul öncesi eğitim kurumlarında olduğu gibi 4-6 yaş Kur’an kursu çatısı altında da mahremiyet eğitiminin yapıldığı bilinmektedir. Mahremiyet eğitimi çocuklar için önemlidir. Öneminden hareketle, Kur’an kursu öğreticilerinin mahremiyet eğitimi hakkındaki görüşlerini anlamak ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu nedenle çalışmanın amacı, Kur’an kursu öğreticilerinin okuldaki/kurs mahremiyet eğitimi hakkındaki düşüncelerini ortaya çıkarmaktır. Öğreticilerin bu eğitime bakışlarının, karşılaştıkları sorunların neler olduğunun, sorunları çözmedeki yaklaşımlarının ortaya çıkarılması önemli görülmektedir. Bu boyutların bilimsel açıdan incelenmesi Kur’an kurslarında eğitim faaliyetinde bulunanlar, program geliştiriciler, ilgili kurum yetkilileri ve velilere önemli katkılar sağlayabilir. Çalışma kapsamında, Tokat ilinde 4-6 yaş Kur’an kurslarında öğretim faaliyeti yürüten öğreticilerden, 2019-2020 öğretim yılında toplam 12 kişiyle mülakat gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması /örnek olay deseni seçilmiştir. Çalışma verileri içerik analizi tekniği ile analiz edilmiştir. Çalışmadan elde edilen bazı sonuçlar şu şekildedir; Kur’an kursu öğreticileri mahremiyet eğitiminde okulun/kurs önemli bir kurum olduğunu düşünmektedirler. Onlara göre mahremiyet eğitimi okul programına dahil edilmelidir. Kur’an kursu öğreticileri mahremiyet eğitimi konusunda zorlandıklarını ifade etmişlerdir. Öğreticilerin mahremiyet eğitimi ile ilgili okulda çeşitli etkinlikler yaptıkları görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Din Eğitimi , Mahremiyet Eğitimi , Ahlak Eğitimi , 4-6 Yaş Kur’an Kursu , Kur’an Kursu Öğreticisi.

Providing Privacy Education at 4-6 Age Qur’an Courses/Schools According to Instructors (A Qualitative Analysis)

https://izlik.org/JA55MK66ZJ

Öz

Qur’an Courses are important institutions for non-formal religious education. It can be said that their primary mission is to teach participants how to read the Qur’an, provide basic religious knowledge, and instill Islamic morals. The public interest in these institutions has been increasing over time. As a result, since the 2013–2014 academic year, Qur’an Courses have started offering education to preschool-aged children under the title “4–6 Age Qur’an Course.” These courses aim to develop age-appropriate basic skills in children. Similar to preschool institutions under the Ministry of National Education, privacy education is also known to be part of the curriculum in 4–6 age Qur’an Courses. Privacy education is crucial for children. Based on this importance, the need to understand Qur’an Course instructors’ views on privacy education has emerged. Therefore, the aim of this study is to reveal the thoughts of Qur’an Course instructors regarding privacy education within the school/course setting. Understanding instructors’ perspectives on this education, the challenges they encounter, and their approaches to solving these problems is considered significant. Scientifically examining these aspects can provide important insights for educators in Qur’an Courses, curriculum developers, institutional authorities, and parents. Within the scope of the study, interviews were conducted in the 2019–2020 academic year with a total of 12 instructors who were teaching in 4–6 age group Qur’an courses in the province of Tokat. The study employed a case study design, one of the qualitative research approaches. These participants are instructors working in 4–6 age Qur’an Courses in the province of Tokat. A qualitative research design, specifically the case study method, was used. The data were analyzed using the content analysis technique. Some of the findings are as follows: Qur’an Course instructors consider the school/course to be an important institution for privacy education. They believe that privacy education should be included in the school curriculum. Instructors stated that they experience difficulties in delivering privacy education. It was also found that instructors implement various activities related to privacy education within the school context.

Anahtar Kelimeler

Religious Education , Privacy Education , Moral Education , 4–6 Age Qur’an Course , Qur’an Course Instructor.

Kaynakça

• Aktepe, Evrim. “Çocukluk Çağı Cinsel İstismarı”. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 1/2 (2009), 95-119. https://dergipark.org.tr/tr/pub/pgy/issue/11165/133462
• Akyürek, Süleyman. Din Öğretimi Model-Strateji-Yöntem ve Teknikler. Ankara: Nobel Yayınları, 2010.
• Alpaslan, Ahmet Hamdi. “Çocukluk Döneminde Cinsel İstismar”. Kocatepe Tıp Dergisi 15/2 (2014), 194-201.
• Ayan, Sinan - Altay, Uğur Memiş. “Erken Çocukluk Döneminde Oyun”. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi 14/2 (2012), 143-149.
• Aydın, Mehmet Zeki. Din Öğretiminde Yöntemler. Ankara: Nobel Yayın Dağıtım, 9. Basım, 2015.
• Berrick, Jill D. “Sexual Abuse Prevention Education: Is İt Appropriate For The Preschool Child?” Children and Youth Services Review 11/2 (1989), 145-158. https://doi.org/10.1016/0190-7409(89)90030-3
• Bilgin, Beyza. Eğitim Bilimi ve Din Eğitimi. Ankara: Yeni Çizgi, 1995.
• Bulut, Ayşen. “Çocuklukta Cinsel Eğitim”. Türkiye Aile Hekimliği Dergisi 2/2 (2007), 53-57.
• Büyüköztürk, Şener vd. Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 2008. https://www.pegem.net/kitabevi/4276-Egitimde-Bilimsel-Arastirma-Yontemleri-kitabi.aspx
• Çakır, Semiha. 4-6 Yaş Aralığındaki Çocuklara Mahremiyet Eğitimi Verilmesinde Din Eğitimin Rolü. Sivas: ivas Cumhuriyet Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2015.
• Çalışır, Duygu. Cinsel Eğitim Çocukluktan Ergenliğe. İstanbul: Profil Yayınları, 2011.
• Çalışkan, Habibe. Okul Öncesi Dönemde Çalışan Öğretmenlerin Mahremiyet Eğitimi Konusunda Bilgi Düzeylerinin Belirlenmesi. Konya: Konya Necmettin Erbakan Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
• Çalışndemir, Fatma vd. “Çocukların Cinsel Eğitimi: Geçmişten Günümüze Bir Bakış”. Eğitim ve Bilim 33/150 (2008), 14-27.
• Çeçen, Ayşe Rezan. “Çocuk Cinsel İstismarı: Sıklığı, Etkileri ve Okul Temelli Önleme Yolları”. Uluslararası İnsan Bilimleri Dergisi 1 (2007), 1-17.
• Deniz, Ümit - Altan, Rukiyye Yıldız. “Milli Eğitim Bakanlığı 0-36 Aylık Çocuklar İçin Eğitim Programında Cinsel Gelişim ve Eğitim”. Çocuk ve Gelişim Dergisi 2/3 (2019), 34-44. https://doi.org/10.36731/cg.544056
• DİB, Diyanet İşleri Başkanlığı. 4-6 Yaş Grubu Kur’an Kursları Öğretim Programı (2018).
• Diler, Hatice. İlköğretim 4. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Ders Kitaplarının Değerlendirilmesi. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2001.
• Diler, Ramazan. “Mahremiyet Eğitimi ve Önemi”. Gaziosmanpaşa Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2/1 (2014), 69-98.
• Duran, Hüseyin Emre. Değerler Eğitimi Bağlamında Mahremiyet Eğitimi. Samsun: Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
• Elders, Joycelyn - Roleff, Tamara L. “Sex Education Should Be Taught in Schools”. Sex Education. San Diego: Greenhaven Press, 1999. Basım, ts.
• Eliküçük, Aytül - Sönmez, Sibel. “6 Yaş Çocuklarının Cinsel Gelişim ve Eğitimiyle İlgili Ebeveyn Görüşlerinin İncelenmesi”. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi 25/25 (2011), 45-62. https://doi.org/10.21560/spcd.54476
• Erden, Münire - Akman, Yasemin. Eğitim Psikolojisi Gelişim Öğrenme Öğretme. Ankara: Arkadaş Yayınevi, 17. Basım, 2008.
• Erdoğan, Nesrin Işıkoğlu - Akay, Belkıs. “Okul Öncesi Eğitimde Hikaye Okuma ve Öğretmen Sorularının İncelenmesi”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 1/36 (2015), 34-46. https://doi.org/10.21764/efd.13237
• Genné, William H. “Sex Education in Religious Settings”. Sex Education in the Eighties: The Challenge of Healthy Sexual Evolution. ed. Lorna Brown. 127-135. Boston, MA: Springer US, 1981. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-3270-1_9
• Gögen, Rukiye. Çocuk İstismarı Din Eğitimi Açısından Bir Değerlendirme. İstanbul: Sonçağ, 1. Basım, 2022.
• Gönen, Mübeccel - Uyar Dalkılıç, Nursel. Çocuk Eğitiminde Drama. İstanbul: Epsilon Yayınları. İstanbul: Epsilon Yayınları, 2. Basım, 1999.
• Gündoğdu, Yusuf Bahri. “Mahremiyet Eğitiminin Temeli İnsanlık Şerefi: Ailenin Mesuliyetleri”. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 7/2 (07 Temmuz 2017), 387-394.
• Güneş, Adem. “Cinsel İstismar Olgusu ve Mahremiyet Eğitimi”. İnsan ve Toplum 7/2 (15 Aralık 2017), 45-69. https://doi.org/10.12658/human.society.7.14.M0206
• Güneş, Adem. Nezaket ve Zarafet İçin Mahremiyet Eğitimi. İstanbul: Timaş Yayınları, 2015.
• İder, Saadet. “Yetişkinlerde Mahremiyet Algısının Kaynağına İlişkin Nitel Bir Araştırma”. Marife Dini Araştırmalar Dergisi 19/1 (2019), 109-122. https://doi.org/10.33420/marife.534191
• İder, Saadet - Tavukçuoğlu, Mustafa. “Mahremiyet Eğitiminde Bir İhtiyaç Analizi: Anne/Baba Eğitimi”. Akif 53/1 (2023), 21-40.
• İpek, Nagehan. İslam’in Mahremi̇yet Algısı Işığında Mahremi̇yet Eği̇ti̇mi̇ni̇n Çocuk Ci̇nsel İsti̇smarını Önlemedeki̇ Rolü. Erzincan: Erzincan Binali Yıldırım Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2020.
• Kardeş, Servet - Karaman, Neslihan Güney. “Okul Öncesi Eğitim Öğretmenlerinin Çocuğun Cinsel Eğitimine İlişkin Görüşleri”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 18/3 (2018), 1554-1570. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2018.18.39790-471147
• Kehily, Mary Jane. Sexuality, Gender and Schooling: Shifting Agendas in Social Learning. London - Newyork: RoutledgeFalmer, 2002. https://doi.org/10.4324/9780203995396
• Kelly, Gary F. “Parents as Sex Educators”. Sex Education in the Eighties: The Challenge of Healthy Sexual Evolution. ed. Lorna Brown. 101-113. Boston, MA: Springer US, 1981. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-3270-1_7
• Kentler, Helmut. Çocuğuma Nasıl Cinsel Eğitim Verebilirim? çev. Gülderen Pamir. İstanbul: Turkuaz Yayıncılık, 2008.
• Korkmaz, Mehmet. 4-6 Yaş Grubu Kur’an Kurslarında Din Eğitimi (Sorunlar ve Çözüm Önerileri). Kayseri: Kimlik Yayınları, 1. Basım, 2019.
• Korkmaz, Mehmet. Din Öğretimi Teknolojisi ve Materyal Geliştirme. Kayseri: Kimlik Yayınları, 3. Basım, 2017.
• Kürek, Emine. Cinsel Kimlik Gelişiminde Din Eğitiminin Rolü. Samsun: Samsun Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
• McCarthy, John F. “Sex Education Should Be Taught Primarily by Parents”. Sex Education. ed. Tamara L. Roleff. 13-25. San Diego: Greenhaven Presss, 1999.
• Mordini, Emilio. “Confidentiality in Child Psychiatry”. Healthcare Ethics and Human Values, 167-172.
• Ormanlıoğlu Uluğ, Mücella. Niçin Oyun? Çocuğun Gelişiminde ve Çocuğu Tanımada Oyunun Önemi. İstanbul: Özne-Göçebe Yayınları, 2. Basım, 1999.
• Özaslan, Hatice - Akduman, Gülümser Gültekin. “Ailelerin Mahremiyet Eğitimine İlişkin Görüşlerinin İncelenmesi”. 2nd International Symposium on Innovative Approaches in Scientific Studies, Samsun, Turkey, November 30 December 2 2018. 3/1363-1369. Samsun: SETSCI - Conference Proceedings, 2018. https://www.set-science.com/index.php?go=d1001a2417e2b87d5b7c53e16c5e1675&conf_id=39&paper_id=262
• Özmert, Elif N. “Erken çocukluk gelişiminin desteklenmesi-III: Aile”. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi 49/3 (2006), 256-273.
• Patton, Micheal Quinn. Qualitative Research And Evaluation Methods. London: Sage Publication, 3. Basım, 2002.
• Ratto, Rosemarie - Bogat, G. Anne. “An Evaluation of a Preschool Curriculum to Educate Children in the Prevention of Sexual Abuse”. Journal of Community Psychology 18/3 (1990), 289-297. https://doi.org/10.1002/1520-6629(199007)18:3%253C289::AID-JCOP2290180310%253E3.0.CO;2-1
• Reiss, Michael J. “Food, Smoking and Sex: Values in Health Education”. Values in Education and Education in Values. ed. J. Mark Halstead - Monica J. Taylor. 92-103. London: Routledge, 2005. https://doi.org/10.4324/9780203973554
• Selçuk, Mualla. Çocuğun Eğitiminde Dini Motifler. Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı, 1. Basım, 1991. http://ktp.isam.org.tr/ktp/recordview.php?idno=30656&ele=%3D&wYazarlar=mualla+sel%C3%A7uk
• Şimşek, Zeynep Ceren. Farklı Kitap Okuma Tekniklerinin 48-66 Ay Grubu Çocuklarının Dil Gelişimine Olan Etkileri. Denizli: Denizli: Pamukkale Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 2017.
• Tarhan, Nevzat. Sen Ben ve Çocuklarımız. İstanbul: Timaş Yayınları, 4. Basım, 2012.
• Tatum, Mary Lee. “Sex Education in the Public Schools”. Sex Education in the Eighties: The Challenge of Healthy Sexual Evolution. ed. Lorna Brown. 137-144. Boston, MA: Springer, 1981. https://doi.org/10.1007/978-1-4613-3270-1_10
• Tavukçuoğlu, Mustafa. “Okulöncesi Çocuğunun Eğitiminde Din Duygusu ve Din Eğitimi”. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 14 (2002), 51-63.
• Tuğrul, Belma - Artan, İsmihan. “Çocukların Cinsel Eğitimi ile İlgili Anne Görüşlerinin İncelenmesi”. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 20/20 (2001), 141-149.
• Tuzcuoğlu, Necla - Tuzcuoğlu, Semai. “Çocuğun Cinsel Eğitiminde Ailelerin Karşılaştıkları Güçlükler”. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi 8/8 (1996), 251-262.
• Türkyılmaz, Zeynep. 3-6 Yaş Grubu Çocuğu Olan Ebeveynlerin Mahremiyet Eğitimine Dair Bilgilerinin İncelenmesi (Üsküdar Örneği). İstanbul: İstanbul: Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
• Ünal, Feyza. Çocuk Cinsel İstismarında Cinsel Kimlik ve Mahremiyet Eğitiminde Rehberlik Öğretmenlerinin Rolü. Yalova: Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
• Yıldırım, Ali - Şimşek, Hasan. Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık, 5. Basım, 2005.
• Yıldırım, Suzan. “4-6 Yaş Kur’an Kursu Öğreti̇ci̇ Ki̇taplarının Geli̇şi̇m Psi̇koloji̇si̇ Açısınndan Değerlendi̇ri̇lmesi̇”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 36 (2022), 95-107. https://doi.org/10.20875/makusobed.1143487