Öğretmenlik Uygulamasının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmen Adaylarının Sınıf Yönetimi Kaygılarına Etkisi

Öz

Araştırmanın temel amacı öğretmenlik uygulamasının Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi (DKAB) öğretmen adaylarının sınıf yönetimi kaygılarına etkisini tespit etmektir. Nicel türde ve deneme modelinde olan araştırma, deneysel araştırma desenlerinden tek grup öntest-sontest desende yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubu 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İlahiyat Fakültesi son sınıfta öğrenim gören ve öğretmenlik uygulamasına katılan öğretmen adayları arasından, basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Araştırma verileri, 147 öğretmen adayından öğretmenlik uygulaması öncesinde ve sonrasında toplanmıştır. Verilerin toplanmasında Özkul ve Dönmez tarafından geliştirilen “Sınıf Yönetimi Kaygısı Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizi SPSS 25 programıyla yapılmıştır. Analizlerde DKAB öğretmen adaylarının uygulama öncesindeki ve sonrasındaki sınıf yönetimi kaygı düzeyleri, bu kaygı düzeylerinin cinsiyet ve öğretim türü değişkenlerine göre farklılaşma durumu ve öğretmenlik uygulamasının sınıf yönetimi kaygı düzeylerine etkisi incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, DKAB öğretmen adaylarının sınıf yönetimine yönelik kaygıları hem öğretmenlik uygulaması öncesinde hem de öğretmenlik uygulaması sonrasında orta düzeydedir. Cinsiyet değişkeni, DKAB öğretmen adaylarının sınıf yönetimi kaygılarını hem öğretmenlik uygulaması öncesinde hem de öğretmenlik uygulaması sonrasında anlamlı bir şekilde etkilememiştir. Birinci öğretimde okuyan DKAB öğretmen adaylarının sınıf yönetimi kaygıları, öğretmenlik uygulaması öncesinde daha azdır. Öğretim türünün, DKAB öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması sonrasındaki sınıf yönetimi kaygılarında anlamlı bir etkisi yoktur. Öğretmenlik uygulaması, DKAB öğretmen adaylarının sınıf yönetimi kaygılarını anlamlı bir şekilde azaltmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Din Eğitimi
• Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi
• Öğretmenlik Uygulaması
• Sınıf Yönetimi
• Kaygı

The Effect of Teaching Practice on the Classroom Management Concerns of Religious Culture and Moral Knowledge Teacher Candidates

Öz

The main purpose of the research is to determine the effect of teaching practice on the classroom management concerns of Religious Culture and Moral Knowledge (DKAB) teacher candidates. The research, which is a quantitative type and experimental model, was structured in a single group pretest-posttest design, one of the experimental research designs. The study group of the research was determined by simple random sampling method among the prospective teachers who were studying in the final year of Sivas Cumhuriyet University Faculty of Theology and participating in teaching practice in the 2024-2025 academic year. Research data were collected from 147 prospective teachers before and after teaching practice. The “Classroom Management Anxiety Scale” developed by Özkul and Dönmez was used to collect data. Data analysis was conducted using SPSS 25. The analyses examined the classroom management anxiety levels of DKAB teacher candidates before and after the practice, the differentiation of these anxiety levels according to gender and type of education variables and the effect of teaching practice on classroom management anxiety levels. According to the research results, the anxiety of DKAB teacher candidates about classroom management is at a moderate level both before and after the teaching practice. The gender variable did not significantly affect the classroom management concerns of DKAB teacher candidates both before and after the teaching practice. Classroom management concerns of DKAB teacher candidates who are studying in daytime education are less before teaching practice. The type of education does not have a significant effect on the classroom management concerns of DKAB teacher candidates after teaching practice. Teaching practice significantly reduced the classroom management concerns of DKAB pre-service teachers.

Anahtar Kelimeler

• Religious Education
• Religious Culture and Ethics
• Teaching Practice
• Classroom Management
• Concern

Kaynakça

1. Akyürek, Süleyman. “DKAB Öğretmenlerinin Eğitim-Öğretim Yeterliklerine İlişkin Algılar”. Türkiye’de Okullarda Din Öğretimi. ed. Recep Kaymakcan vd. 491-522. İstanbul: Dem Yayınları, 2011.
2. Akyürek, Süleyman. İlköğretim DKAB Öğretmen Adaylarının Yeterlikleri. Kayseri: Laçin Yayınları, 2008.
3. Akyürek, Süleyman. “İmam-Hatip Lisesi Meslek Dersi ile Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Dersi Öğretmenlerinin Eğitim-Öğretim Yeterliklerine İlişkin Algıları”. Değerler Eğitimi Dergisi 10/23 (2012), 7-47.
4. Altıntaş, Muhammed Esat. “İlköğretim Din Kültürü Ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretmenlerinin Değer Öğretiminde Benimsedikleri Sınıf Yönetimi Yaklaşımı”. Bilimname 2017/34 (2017), 465-498. https://doi.org/10.28949/bilimname.347534
5. Arpacı, Mücahit. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Yeterlikleri (İzmir İli Örneğinde Bir Alan Araştırması). Ankara: Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2004.
6. Aydın, Ayhan. Sınıf Yönetimi. Ankara: Anı Yayıncılık, 1998.
7. Bal, Hüseyin. Araştırma Yöntemleri. İstanbul: Otorite Yayınları, 2023.
8. Baltacı, Ali. “Din Dersi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetimi Yaklaşımları: Etnometodolojik Bir Araştırma”. Dinbilimleri Akademik Araştırma Dergisi 19/2 (2019), 293-321. https://doi.org/10.33415/daad.567729

9. Başar, Hüseyin. Sınıf Yönetimi. İstanbul: Millî Eğitim Bakanlığı, 1999.
10. Bilgin, Beyza. “Din Dersi Öğretmenliği ve Güçlükleri”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 26/1-4 (1983), 259-263.
11. Büyüköztürk, Şener vd. Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi, 26. Basım, 2019.
12. Coşkun, Mehmet Kamil. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Özyeterlik Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi 5/1 (2010), 95-109.
13. Çakmak, Fatih. “Din Öğretimi Alan Öğretmenlerinin Sınıf ve Sınıf Yönetimi Algılarının Metaforlar Üzerinden İncelenmesi”. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi 52 (2021), 185-214. https://doi.org/10.53444/deubefd.878171
14. Çınar, Fatma – Tutkun, Ömer Faruk. “Ortaokul Öğretmenlerinin Sınıf Yönetimi Kaygı Düzeyleri”. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi 10/128 (2022), 257-272. https://doi.org/10.29228/asos.58210
15. Dam, Hasan. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmen Adaylarının Sınıf Yönetimine İlişkin Algı Düzeylerinin Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 53 (2022), 573-594. https://doi.org/10.17120/omuifd.1172247
16. Erden, Münire. Öğretmenlik Mesleğine Giriş. İstanbul: Alkım Yayınları, 2001.
17. Erden, Münire. Sınıf Yönetimi. İstanbul: Alkım Yayınları, 2001.
18. Ertürk, Selahattin. Eğitimde Program Geliştirme. Ankara: Meteksan Yayınları, 1994.
19. Fakioğlu Bağcı, Hatice. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetimi Yeterlikleri (Beykoz Örneği). İstanbul: Marmara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
20. Gezen, Hüseyin. “Ortaokul Öğretmenlerinin Sınıf Yönetimi Kaygı Düzeylerinin Belirlenmesi ve Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Biruni Üniversitesi 1. Uluslararası Öğretim Ve Öğretmen Eğitimi Kongresi Tam Metin Kitabı. 60-74. Ankara: Eğiten Kitap, 2. Basım, 2021.
21. Gün, Ayşegül. “Pedagojik Formasyon Eğitimi Alan İlahiyat Fakültesi Öğrencilerinin Mesleki Yeterlik Algıları ve Pedagojik Formasyon Programına İlişkin Görüşleri: Amasya Üniversitesi Örneği”. Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 8 (2017), 125-171. https://doi.org/10.18498/amauifd.325833
22. Işıkdoğan, Davut. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Yeterlikleri”. Türkiye’de Okullarda Din Öğretimi. ed. Recep Kaymakcan vd. 553-569. İstanbul: Dem Yayınları, 2011.
23. Karasar, Niyazi. Bilimsel Araştırma Yöntemi. Ankara: Nobel Yayın, 26. Basım, 2014.
24. Karip, Emin. Sınıf Yönetimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık, 2002.
25. Kars, Yunus Emre. Din Kültürü ve Ahlâk Bilgisi Öğretmenlerinin Kendi Algılarına Dayalı Sınıf Yönetimi Yeterlikleri (Konak İlçesi Örneği). İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2007.
26. Kaya, Zeki. Sınıf Yönetimi. Ankara: Pegem A Yayıncılık, 2. Basım, 2002.
27. Koç, Ahmet. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Öğrenme-Öğretme Sürecine İlişkin Yeterlikleri”. Türkiye’de Okullarda Din Öğretimi. ed. Recep Kaymakcan vd. 523-552. İstanbul: DEM, 2011.
28. Köklü, Nilgün vd. Sosyal Bilimler için İstatistik. Ankara: Pegem Akademi, 7. Basım, 2011.
29. Külekçi Akyavuz, Ebru. “Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Kaygılarının Belirlenmesi”. International Journal of Social Inquiry 14/1 (2021), 81-112. https://doi.org/10.37093/ijsi.950548
30. Lemlech, Johanna Kasin. Classroom Management. New York: Longman Press, 1988.
31. MEB, Milli Eğitim Bakanlığı. İlkokul-Ortaokul ve İmam Hatip Ortaokulu Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıf). Ankara: MEB, 2024.
32. MEB, Milli Eğitim Bakanlığı. Ortaöğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretim Programı (9, 10, 11 ve 12. Sınıf). Ankara: MEB, 2024.
33. Mücahit, Mustafa. “İlahiyat Fakültesi Öğretmen Adayı Öğrencilerinin Sınıf Yönetimi Becerilerine Yönelik Algıları”. Tokat İlmiyat Dergisi 8/2 (2020), 707-733. https://doi.org/10.5281/zenodo.4399278
34. Norris, Jacqueline A. “Looking at Classroom Management Through a Social and Emotional Learning Lens”. Theory Into Practice 42/4 (2003), 313-318. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4204_8
35. Öksüz, Yücel vd. “Sınıf Öğretmeni Adaylarının Sınıf Yönetimine İlişkin Algılarının Çeşitli Değişkenler Açısından İncelenmesi”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 30/2 (2011), 99-114. https://doi.org/10.7822/egt35
36. Önder, Emine - Önder Öz, Yurdagül. “Öğretmen Adaylarının Sınıf Yönetimi Kaygı Düzeyleri ve Sınıf Yönetimi Kaygısını Yordayan Değişkenler”. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi 8/4 (2018), 645-664. https://doi.org/10.14527/pegegog.2018.025
37. ÖUİY, Uygulama Öğrencilerinin Millî Eğitim Bakanlığına Bağlı Eğitim Kurumlarında Yapacakları Öğretmenlik Uygulamasına İlişkin Yönerge. (2021). Erişim 12 Temmuz 2019. https://mevzuat.meb.gov.tr/dosyalar/2066.pdf
38. Özkul, Ramazan. Öğretmenlerin Öz-Yeterlik Algısı, Sınıf Yönetimi Kaygısı ve Öğrenci Kontrol İdeolojileri Arasındaki İlişkilerin Analizi. Malatya: İnönü Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
39. Özkul, Ramazan - Dönmez, Burhanettin. “Sınıf Yönetimi Kaygısı: Bir Ölçek Geliştirme Çalışması”. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 20/3 (2019), 673-694. https://doi.org/10.17679/inuefd.521575
40. Sadık, Fatma - Nasırcı, Hasan. “Ortaöğretimde Görev Yapan Öğretmenlerin Sınıf Yönetimi Kaygı Düzeylerinin İncelenmesi”. Scientific Educational Studies 3/2 (2019), 109-131. https://doi.org/10.31798/ses.641051
41. Sağır, Mahmut - Kökocak, Sema. “Sınıf Öğretmenlerinin Sınıf Yönetimi Kaygı Düzeyleri İle Problem Çözme Becerileri Arasındaki İlişki”. Uluslararası Liderlik Eğitimi Dergisi 7/2 (2023), 114-131.
42. Şimşek, Eyup. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmen Adaylarının Sınıf Yönetimi Stratejilerine Yönelik Görüşleri”. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 16/3 (2012), 211-230.
43. Şimşek, Eyup. İlköğretim Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Dersi Öğretmenlerinin Yeterlikleri (Erzurum Örneği). Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2006.
44. Şimşek, Eyup. “Öğretmenlik Uygulamasının Değerlendirilmesi”. Tabula Rasa III/7 (2003), 253-266.
45. Tabachnick, Barabara G. - Fidell, Linda S. Using Multivarite Statistics. Boston: Pearson, 6. Basım, 2013.
46. Tertemiz, Neşe. “Sınıf Yönetimi ve Disiplin”. Sınıf Yönetimi. ed. Leyla Küçükahmet. 49-70. Ankara: Nobel Yayın, 2000.
47. Uçar, Recep. İlköğretim Okulları II. Kademedeki Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Sınıf Yönetimi Yeterlikleri (Kayseri İl Merkezi Örneği). Kayseri: Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2004.
48. Wragg, Edward Conrad. Class Management. London: Routledge, 1993.
49. Yıldız, Sevgi. “Sosyal Bilimlerde Örnekleme Sorunu: Nicel ve Nitel Paradigmalardan Örnekleme Kuramına Bütüncül Bir Bakış”. Kesit Akademi Dergisi 3/11 (2017), 421-442.
50. Zengin, Mahmut. “Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Öğretmenlerinin Eğitim Öğretim Yeterlik Algıları”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 15/27 (2013), 1-28. https://doi.org/10.17335/suifd.20568