Kharijite Reflections in the Ideological Infrastructure of the ISIS Organization: The Case of Konstantiniyye Magazine

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 1, 217 - 239, 24.04.2025

Yunus İbrahimoğlu

https://doi.org/10.20486/imad.1652309

Öz

In our study, we aimed to uncover the background of the mentality that rapidly spread across the Islam-ic world in the early 21st century, advancing through violent actions and diminishing the value of hu-man life. In this context, we conducted a discourse analysis of ISIS, focusing on the reflections of the K̲h̲ārid̲j̲i ideology within its ideological framework, as presented in its key publication, Konstantiniyye magazine. Our research adhered strictly to objectivity, primarily employing indirect observation meth-ods, particularly documentation. By examining all issues of Konstantiniyye as a whole, we identified the manifestations of the K̲h̲ārid̲j̲i mindset within ISIS's ideological foundation. The findings suggest that while ISIS is not a Khārijī group per se, it serves as a carrier of K̲h̲ārid̲j̲i ideological codes.

Anahtar Kelimeler

History of Islamic Sects , K̲h̲ārid̲j̲ites , ISIS , DAESH , Konstantiniyye

IŞİD Örgütünün İdeolojik Alt Yapısındaki Harici Yansımalar: Konstantiniyye Dergisi Örneği

Öz

Çalışmamızda, 21. yüzyılın başlarında İslam coğrafyasında hızla yayılma fırsatı yakalayan ve ilerleyişini kanlı eylemlerle gerçekleştirerek insan yaşamının silikleştiren zihniyetin arka planını ortaya koymayı hedefledik. Bu doğrultuda mercek altına aldığımız IŞİD’in söylem analizlerini yaparak ideolojik alt yapısındaki Harici yansımalar, önemli yayın organlarından Konstantiniyye Dergisi üzerinden ortaya çıkarılmaya gayret gösterilmiştir. Araştırmamızda objektiflikten taviz verilmeden ağırlıklı olarak dolaylı gözlem metotlarından dokümantasyona başvurulmuştur. Böylece Konstantiniyye Dergisi’nin tüm sayıları bir bütün halinde incelenerek IŞİD örgütünün ideolojik alt yapısındaki Harici zihniyetin yansımaları tespit edilmiştir. Araştırma neticesinde IŞİD’in bir Harici grup olmamakla beraber Harici zihniyetin kod taşıyıcısı olduğu fikri ağır basmıştır.

Anahtar Kelimeler

İslam Mezhepleri Tarihi , Haricilik , IŞİD , DAEŞ , Konstantiniyye.

Kaynakça

• Altuğ, Mert. Orta Doğu Coğrafyasının Yeni Aktörleri ve Işid Gerçeği. Ankara: Ufuk Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2016.
• Atalay, Hakan. “İlk Hâricîlerde (Muhakkime-i Ûlâ) Tahkim-Tekfir İlişkisi = Arbitration (Tahkim) -Takfir Relationship in the First Kharijites (al-Muhakkima al-Ula)”. Hitit Üniversitesi (Gazi Üniversitesi) Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi XXI/2 (2022), 947-974. https://doi.org/10.14395/hid.1145850
• Bağdadi, Ebû Mansur Abdülkahir b Tahir b Muhammed Temimi Abdülkahir. Mezhepler Arasındaki Farklar : el-Fark beyne’l-fırak. Ankara : Türkiye Diyanet Vakfı, 2005.
• BBC NEWS. “Dünden Bugüne Irak Şam İslam Devleti (IŞİD)”. Https://Www.Bbc.Com/Turkce/Haberler/2014/06/140611_isid_kimdir, 2014. https://www.bbc.com/turkce/haberler/2014/06/140611_isid_kimdir
• Biçer, Ramazan. “Işid Düşünce Yapısının Teolojik Arkaplanı”. Kelam Araştırmaları Dergisi 13/1 (2015), 1-11. https://doi.org/10.18317/kader.69627
• Bozan, Fatma. İslam Dünyasındaki Radikal Örgütler Üzerine Bir Değerlendirme; Işid Örneği. Bartın: Bartın Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2018.
• Bozkurt, İhsan. Daeş Terör Örgütünün İdeolojisi ve Yöntemi. Ankara: Polis Akademisi, Doktora Tezi, 2019.
• Bulut, Halil İbrahim. “Dini Şiddetin Fikri Arka Planı Olarak Haricilik ve Günümüze Yansımaları”. Usûl: İslam Araştırmaları 1/11 (2009), 41-54.
• Çam, Süleyman. Kütüb-i Tis’a’daki Hadislere Göre Hâricîlik. İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans, 2002.
• Demircan, Adnan. “Tahkim Sürecinde Hz. Ali”. Hazreti Ali, 157-168.
• Dokur, Yusuf. “DEAŞ’ın Yeni Medya Kullanımı Üzerine Bir İnceleme”. RUSUH Uşak Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi 3/2 (2023), 111-139.
• Dokur, Yusuf - Dalkıran, Sayın. “Türkiye’deki Selefilik Hareketinin Arka Planı ve DEAŞ”. Turkish Research Journal of Academic Social Science 2/6 (2023), 211-224. https://doi.org/10.59372/turajas.1409052
• Duman, Bilgay. “Irak İslam Devleti ve El-Nusra Cephesi Birleşiyor mu?” Https://Www.Orsam.Org.Tr/Tr/İrak-İslam-Devleti-Ve-El-Nusra-Cephesi-Birlesiyor-Mu/, 2013. https://www.orsam.org.tr/tr/irak-islam-devleti-ve-el-nusra-cephesi-birlesiyor-mu/
• Ebû Ca‘fer Muhammed b. Cerîr, Taberî. Târîhu’r-rusul ve’l-mulûk. Beyrut: Dâru’t-Turâs, 1967.
• Ebû Hanîfe Ahmed b. Dâvud, Dîneverî. el-Ahbâru’t-tıvâl. Kahire: Dâru İhyâu’l-Kitâbi’l-Arabî, 1960.
• Ebu’l-Hasan, el-Eş’arî. Makâlâtü’l-İslamiyyin ve İhtilafu’l-Musallîn (İlk Dönem İslam Mezhepleri). çev. Mehmet Dalkılıç - Ömer Aydın. İstanbul: Kabalcı Yayınevi, 2005.
• Ekici, Süleyman vd. “Terörizm Kapsamında Dinin Suistimali: IŞİD Örneği”. Akademik Yaklaşımlar Dergisi 14/1 (2023), 28-53. https://doi.org/10.54688/ayd.1181162
• Erdoğan, Şemsettin - Deligöz, Ergün. “Irak Şam İslam Devleti (IŞİD): Gücü ve Geleceği” 14/1 (2015), 5-37.
• Güneş, Ümran. Soğuk Savaş Sonrası Dünyada Terör, Algısı, Örgütleri: El Kaide ve Işid. Edirne: Trakya Üniversitesi, Doktora Tezi, 2020.
• Güngörmez, Cengiz. Çağdaş Harici Akımlar: El-Kaide ve Işid Örneği. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2023.
• Güvenç, Cemaleddin. “Daeş Terör Örgütü Üzerine Bir Değerlendirme”. Hitit Ekonomi ve Politika Dergisi 1/2 (2021), 75-90.
• İşcan, Mehmet Zeki. “Siyasal İslam’ın Tarihçesi Üzerine”. Orta Asya’da İslam – Temsilden Fobiye. ed. Muhammet Savaş Kafkaslı. Ankara: Ahmet Yesevi Üniversitesi Yayınları, 1, 2012.
• Kahraman, Murat. “Religious Messages in DEASH’s Media: The Case of Konstantiniyye Magazine”. Turkish Studies - Comparative Religious Studies 18/4 (2023), 403-425. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.71263
• Kamolnick, Paul. The Al-Qaeda Organization and The Islamic State Organization: History, Doctrine, Modus Operandi, and U.S. Policy to Degrade and Defeat Terrorism Conducted in the Name of Sunni İslam. Carlisle: U.S. Army War College Press, 2017.
• Karadeniz, Adem. “IŞİD Örgütünün Dinî Açıdan Kritiği”. İlahiyat Akademi Dergisi 15 (2022), 39-56. https://doi.org/10.52886/ilak.1082386
• Karakaya, İskender. “Küresel Terörizmin Dönüşümü: Irak ve Şam İslam Devleti (IŞİD) Örneği”. B.U.Ü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi 38/1 (2019), 149-198.
• Karakuş, Selime. Işid/Daeş’in Tarihsel Arka Planı, Suriye ve Irak Siyasetine Etkisi. İstanbul: Bahşehir Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2018.
• Karataş, Halil İbrahim. Eylemleri ve Söylemleriyle Işid: Dînî, Siyasî ve Stratejik Yapısı. İstanbul: İstanbul Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2016.
• Kaşıkçı, Tamer - Bülbül, Gözde Deniz. “Selefi-Cihadi Örgütlerin Karşılaştırmalı Analizi: El-Kaide ve IŞİD Örneği”. Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi 9/2 (2022), 89-134. https://doi.org/10.26513/tocd.1148920
• Karen, Furkan. İslami Köktencilik ve Taliban'ın Teopolitik Analizi. Samsun: Samsun Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2023.
• Lister, Charles. Profiling the Islamic State. Katar: Brookings Doha Center, 2014.
• Mecdüddîn el-Mübârek, İbnü’l-Esîr. el-Kâmîl fi’t-târîh. Beyrut: Dâru’l-Kitâbi’l-Arabî, 1997.
• Okumuş, Beyza. Daiş’in Müslüman Gruplara Yönelik Eylemlerini Meşrulaştırma Stratejisi. Bursa: Uludağ Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2017.
• Önal, Recep. " İnanç ve Düşünce Özgürlüğü Bağlamında İslâm’ın Kılıç Zoruyla Yayıldığı İddialarına Karşı İmam Mâtürîdî’nin Yaklaşımı". Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 16/31 (2023), 47-80. https://doi.org/10.14395/hititilahiyat.333318
• Önkal, Ahmet, “Tahkim Olayı Üzerine Bir Değerlendirme”. İSTEM: İslâm San’at, Tarih, Edebiyat ve Mûsikîsi Dergisi 2 (2003), 33-68.
• Öztürk, Selim. Deaş’ın Yükselişi ve Düşüşü. Ankara: Polis Akademisi Yayınları, 2021.
• Sedeeq, Hogr Talat. ABD’nin Irak Politikası ve Işid Sorunu (2012-2017). Ankara: Ankara Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2018.
• Şahin, Hanifi. “Dabıq Dergisi Bağlamında IŞİD’in Şiîlik Algısı”. Turkish Journal of Shiite Studies 1/2 (2019), 183-214.
• Şehristani, Ebü’l-Feth Taceddin Muhammed b Abdülkerim. el-Milel ve’n-nihal: Dinler, Mezhepler ve Felsefi Sistemler Tarihi. İstanbul : Litera Yayıncılık, 2011.
• Şenol, Dolunay vd. “IŞID: Küresel Bir Terör Örgütü”. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 26/2 (2016), 277-292. ttps://doi.org/10.18069/firatsbed.346936
• Teltik, Mehmet. Irak-Şam İslam Devleti IŞİD/DAEŞ: İdeolojisi, Yapısı, Propaganda Araçları ve Eylemleri. Gaziantep: Gaziantep Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2019.
• Teltik, Mehmet. “Ortadoğu Coğrafyasında Deaş: Tarihçesi, Eylemci Profili ve Propaganda Faaliyetleri”. Asia Minor Studies International Journal of Social Sciences 10/1 (2022), 92-104. https://doi.org/10.17067/asm.1025474
• Türkoğlu, Emir. “Küresel Bir Terör Örgütü Olarak IŞİD’in Dijital Dergi Kullanımı: Kostantiniyye Üzerine Bir İnceleme”. Erciyes İletişim Dergisi 5/1 (2017), 162-180. https://doi.org/10.17680/erciyesakademia.291892
• Uçar, Sadullah. Bir Dini Terörizm Sorunsalı: Işid Örneği. Nevşehir: Kapadokya Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2022.
• Uzdilli, İbrahim. Işid Terör Örgütünün Doğmasında ve Gelişmesinde Etkili Olan Faktörler. Aydın: Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2019.
• Yıldız, Erdal. Işid ve Irak’ın İşgali. Muş: Muş Alparslan Üniversitesi, Yüksek Lisans, 2019.
• Yeşilyurt, Temel. “İslam, İman ve Fundamentalizm”. Kelam Araştırmalar Dergisi 2/2 (2004), 83-94.
• Yıldız, Harun. “Hâricîlik Düşüncesinin Doğuşu ve Tarihî Gelişimi”. Doğu’dan Batı’ya Düşüncenin Serüveni V (2015), 183-223.
• Yıldız, M. Ali. Dinsel Şiddetin Kültürel Kökenleri -Haricilik Örneği-. Van: Yüzüncü Yıl Üniversitesi, 2010.
• Zekvân, Salim b. es-Sire -Bir Hâricî/İbâzî Klasiği. çev. Harun Yıldız. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2016.
• Zelin, Aaron Y. “The Return of Sunni Foreign Fighters in Iraq”. Https://Www.Washingtoninstitute.Org/Policy-Analysis/Return-Sunni-Foreign-Fighters-İraq, 2014. https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/return-sunni-foreign-fighters-iraq
• “Dabıq From Hypocrisy to Apostasy”. Dabıq Dergisi 7 (Şubat 2015).
• “Dabıq The Return of Khilafah”. Dabıq Dergisi 1 (Temmuz 2014).
• “Konstantiniyye”. Konstantiniyye Dergisi 2 (Şevval 1436), 60.
• “Konstantiniyye”. Konstantiniyye Dergisi 3 (Zilhicce 1436), 72.
• “Konstantiniyye”. Konstantiniyye Dergisi 4 (Safer 1437), 68.
• “Konstantiniyye”. Konstantiniyye Dergisi 5 (Rebiülahir 1437), 56.
• “Konstantiniyye”. Konstantiniyye Dergisi 7 (Zilkade 1437), 60.
• “Konstantiniyye”. Konstantiniyye Dergisi 6 (Recep 1437), 52.
• “Konstantiniyye”. Konstantiniyye Dergisi 1 (Şaban 1436), 46.