Araştırma Makalesi

HAKEM OLAYI ÖZELİNDE MEZHEBÎ KAYGININ TARİH AKTARIM VE YORUMUNA ETKİSİ

Cilt: 4 Sayı: 2 31 Aralık 2019
PDF İndir
EN TR

HAKEM OLAYI ÖZELİNDE MEZHEBÎ KAYGININ TARİH AKTARIM VE YORUMUNA ETKİSİ

Öz

Tarih alanında deney ve gözlem metodu kullanılmadığından, geçmişin gerçekliklerine ulaşmanın yolu bugüne ulaşan haberlerdir. Bu haberlerin insanlar tarafından aktarılması, tarihî verilere duyguların karışmasına ve çoğu zaman gerçeklerin saklı kalmasına neden olmaktadır. İnsanların, aktarımlarında nesnellikten kopmasının nedenlerinden biri de râvilerin bir mezhebe mensup olmasıdır. Mezhep aidiyeti, kişinin olay ve olguları mezhebinin bakış açısıyla anlamasına, yorumlamasına ve aktarmasına neden olmaktadır. Sonraki süreçte teşekküllerini tamamlayacak üç büyük mezhebin doğrudan taraf olduğu Hakem Olayı, mezhep etkisinin araştırılması gereken olaylardan biridir. Tahkim meselesindeki taraflardan birinin lideri olan Hz. Ali’den dolayı Şia, bu olay sonucunda Hz. Ali’den ayrılarak ilk mezhebi oluşturan Havâric ve geri kalan çoğunluğun mezhebi olan Ehl-i sünnet, zikredilen olayda taraf olan mezheplerdir. Büyük bir mezhebin ortaya çıkmasına neden olması, Hz. Ali’nin taraflardan birine liderlik etmesi ve Müslümanlar arasındaki ilk büyük savaşın bir parçasını teşkil etmesi nedeniyle son derece önemli olan Hakem Olayı’nın karanlık noktalarının aydınlatılması, bu çalışmanın çıkış noktasını oluşturmaktadır. Çalışmanın amacı, olaya dair rivayetlerin karşılaştırılarak aralarındaki farkların değerlendirilmesi, böylece mezhep etkisinin bu rivayetlerde ne tür yönlendirmelere neden olduğunun ortaya çıkarılmasıdır. Sonuçta mezhebî bakışın tarih aktarımında etkili olduğu gözlemlenmiş, tahkim meselesinin kronolojik sırasına uygun olarak bazı örneklerle bu gözlemler detaylandırılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmed b. Hanbel, Ebu Abdillah Ahmed b. Muhammed b. Hanbel eş-Şeybânî el-Mervezî, Müsnedü’l-İmam Ahmed b. Hanbel, thk. Şuayb el-Arnavut, Müessesetü’r-Risale, I-L, Beyrut, 1998.
  2. Apak, Adem, İslam Siyaset Geleneğinde Amr b. el-Âs, 2.B., Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2016.
  3. Azimli, Mehmet, Dört Halifeyi Farklı Okumak – 4: Hz. Ali, 2.B., Ankara Okulu Yayınları, Ankara, 2015.
  4. Belâzürî, Ebü’l-Hasen Ahmed b. Yahya, Ensabü’l-Eşraf, thk. Süheyl Zekkar ve Riyad Zerkelî, Darü’l-Fikr, I-XIII, 1997.
  5. Berrâdî, Ebü’l-Fazl Ebü’l-Kasım b. İbrahim, el-Cevâhiru’l-Müntekât fî Itmâmi Mâ Ehalle Bihî Kitâbü’t-Tabakât, Kahire, 1885.
  6. İbn A’sem, Ebu Muhammed Ahmed b. A’sem el-Kûfî, Kitabü’l-Fütuh, thk. Ali Şîrî, Darü’l-Edva, I-VIII, Beyrut, 1991.
  7. İbnü’l-Arabî, Ebu Bekr Muhammed b. Abdillah b. Muhammed el-Meâfirî, el-Avâsım mine’l-Kavâsım, thk. Mahmud Mehdi İstanbulî ve Muhibbuddîn El-Hatîb, 6.B, Mektebetü’s-Sünne, Kahire, 1412.
  8. İbnü’l-Esîr, Ebü’l-Hasen İzzüddîn Ali el-Cezerî, el-Kâmil fi’t-Tarih, thk. Ebü’l-Fida Abdullah El-Kadî, Darü’l-Kütübü’l-İlmiyye, I-XI, Beyrut, 1987.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

4 Haziran 2018

Kabul Tarihi

9 Temmuz 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

ISNAD
Sansarkan, Yusuf. “HAKEM OLAYI ÖZELİNDE MEZHEBÎ KAYGININ TARİH AKTARIM VE YORUMUNA ETKİSİ”. İslam Medeniyeti Araştırmaları Dergisi 4/2 (01 Aralık 2019): 318-345. https://doi.org/10.20486/imad.430574.

Cited By


Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.