Derleme

Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz

Sayı: 15 31 Aralık 2024
PDF İndir
TR EN

Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz

Öz

“Dijital dünya”, dijital teknolojilerin ve internetin yaygın kullanımı ile şekillenen, fiziksel dünyadan farklı bir ortamı ifade eder. Dijital dünya, geniş veri yığınları ve iletişim ağlarıyla yapay zekânın gelişimi ve uygulanması için zengin bir zemin sağlar. Yapay zekânın temel çalışma prensiplerinden biri olan algoritmalar, belirli bir problemi çözmek veya bir görevi gerçekleştirmek için adım adım izlenen prosedürler veya kurallar kümesidir. Algoritmalar, birçok dijital hizmetin, uygulamanın ve platformun arkasında çalışan gizli motorlardır. Buna rağmen “Algoritma tiranlığı”, dijital dünyada algoritmaların aşırı ve kontrolsüz şekilde kullanılması sonucu, insanların günlük yaşamları ve kararları üzerinde büyük bir etki ve kontrol sahibi olmalarını ifade eden bir kavramdır. Bu kavram, algoritmaların ve yapay zekânın hayatımızın birçok alanında nasıl baskın hale geldiğini ve bu durumun olası olumsuz sonuçlarını vurgular. Çünkü algoritmalar, kullanıcıların verilerini toplar ve analiz eder. Bununla beraber algoritmaların sürekli izleme ve değerlendirme yapması, bireylerin özgürlüklerini kısıtlamakta ve kendi kararlarını verme yetilerini zayıflatmaktadır. Bu yönüyle algoritmalar, bilgi akışını kontrol edebilir ve kamuoyunu yönlendirebilir. Buradan hareketle çalışmanın amacı; algoritmaların sosyal sistemlere entegrasyonu arttıkça, bu sistemlerdeki yanlılıkların sosyal yapılar üzerindeki büyüyen etkisini tartışmaktır. Bu amaçla; yapay zekâ ve algoritma kavramlarıyla ilgili kavramsal ve kuramsal literatür taramasının ardından, “algoritma tiranlığı” olgusu üzerinden eleştirel boyutta sosyo-teknik analiz yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Çıkar çatışması yoktur.

Kaynakça

  1. Aletras, N., Tsarapatsanis, D., Preoţiuc-Pietro, D. et al. (2016). Predicting judicial decisions of the European court of human rights: A natural language processing perspective, PeerJ Computer Science, 2, 1-19. Doi: https://doi.org/10.7717/peerj-cs.93
  2. Bainbridge, W., Brent, E., Carley, K. et al. (1994). Artificial Social Intelligence, Annual Review of Sociology, 20(1), 407–436. Doi: https://doi.org/10.1146/annurev.so.20.080194.002203
  3. Bissell, D., Birtchnell, T., Elliott, A. et al. (2020). Autonomous automobilities: The social impacts of driverless vehicles, Current Sociology, 68(1), 116–134. Doi: https://doi.org/10.1177/0011392118816743
  4. Bloomfield, B. P. (1987). The culture of artificial intelligence, B. P. Bloomfield (Ed.), The question of artificial intelligence: Philosophical and sociological perspectives içinde (59-105), Croom Helm. Doi: https://doi.org/10.4324/9780429505331
  5. Buchanan, B. G. (2005). A (Very) Brief History of Artificial Intelligence, AI Magazine, 24(4), 53-60. Doi: https://doi.org/10.1609/aimag.v26i4.1848
  6. Byrne, M. D. (2012). Unified theories of cognition, Wiley Interdisciplinary Reviews: Cognitive Science, 3(4), 431-438. Doi: https://doi.org/10.1002/wcs.1180
  7. Carley, K. M. (1986). An approach for relating social structure to cognitive structure, The Journal of Mathematical Sociology, 12(2), 137-189. Doi: https://doi.org/10.1080/0022250X.1986.9990010
  8. Carley, K. M. (1996). Artificial intelligence within sociology, Sociological Methods and Research, 25(1), 3-30. Doi: https://doi.org/10.1177/0049124196025001001

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Siyaset Bilimi (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

28 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

10 Haziran 2024

Kabul Tarihi

3 Eylül 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Sayı: 15

Kaynak Göster

APA
Sümer, O. (2024). Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz. İmgelem, 15, 87-114. https://doi.org/10.53791/imgelem.1498729
AMA
1.Sümer O. Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz. İMGELEM. 2024;(15):87-114. doi:10.53791/imgelem.1498729
Chicago
Sümer, Osman. 2024. “Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz”. İmgelem, sy 15: 87-114. https://doi.org/10.53791/imgelem.1498729.
EndNote
Sümer O (01 Aralık 2024) Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz. İmgelem 15 87–114.
IEEE
[1]O. Sümer, “Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz”, İMGELEM, sy 15, ss. 87–114, Ara. 2024, doi: 10.53791/imgelem.1498729.
ISNAD
Sümer, Osman. “Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz”. İmgelem. 15 (01 Aralık 2024): 87-114. https://doi.org/10.53791/imgelem.1498729.
JAMA
1.Sümer O. Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz. İMGELEM. 2024;:87–114.
MLA
Sümer, Osman. “Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz”. İmgelem, sy 15, Aralık 2024, ss. 87-114, doi:10.53791/imgelem.1498729.
Vancouver
1.Osman Sümer. Algoritma Tiranlığı: Dijital Dünyada Bireyin Savunmasızlığına Yönelik Bir Sosyo-Teknik Analiz. İMGELEM. 01 Aralık 2024;(15):87-114. doi:10.53791/imgelem.1498729

Cited By

This work licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Please click here to contact the publisher.