Derleme

Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi

Sayı: Yeni Medya Çalışmaları 28 Eylül 2025
PDF İndir
TR EN

Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi

Öz

Bu makale, dijital platformlar tarafından yönlendirilen algoritmik filtreleme mekanizmalarının, çağdaş toplumların kamusal iletişim yapısını dönüştürerek Habermasçı anlamda diyalojik süreçlerle oluşan ortak akıl üretimini tehdit ettiğini ileri sürmektedir. Burada “ortak akıl” ile kastedilen, toplumsal aktörlerin karşılıklı rasyonel müzakere yoluyla kolektif sorunlara çözüm üretme kapasitesidir. Jürgen Habermas”ın iletişimsel eylem kuramı ve kamusal alan modeli ile Michael Foucault’nun bilgi rejimi kavramsallaştırması ekseninde yürütülen bu teorik analiz, bilgiye erişimin yalnızca teknik değil, aynı zamanda derin biçimde politik ve epistemik bir mesele haline geldiğini ortaya koyar. Bu çalışma, ilgili sorunsalı anlamak ve tartışmak için kuramsal analiz yöntemini benimsemektedir. Algoritmalar, içerikleri kişiselleştirerek bireyleri yankı odalarına yönlendirmekte, böylece toplumsal çoğulluk zemininde gelişmesi beklenen bu diyalojik akıl rasyonel müzakereyi parçalara ayırmaktadır. Bu süreç, kamusal akıl yürütmenin temelini oluşturan ve ortak aklın kurucu unsuru olan müşterek referans çerçevesinin aşınmasına neden olmakta, bireylerin yalnızca bilgiye değil, birbirlerine dair anlayış geliştirme kapasitesine de zarar vermektedir. Makale, bu gelişmeleri “post-kamusal çağ” kavramı etrafında değerlendirerek, algoritmik sistemlerin yalnızca bilgiyi değil, aynı zamanda demokratik karar almanın dayandığı diyalojik ortak akıl alanını da yapılandırdığını ileri sürmektedir. Sonuç olarak, bu yeni bilgi rejimi, diyalojik ortak aklın krizini derinleştirerek, epistemik eşitsizlikleri yeniden üretmekte ve dijitalleşen toplumlarda kamusal tahayyülün krizine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Amoore, L. (2020). Cloud ethics: Algorithms and the attributes of ourselves and others, Duke University Press. Doi: https://doi.org/10.1215/9781478009276
  2. Aytac, U. (2024). Big Tech, Algorithmic Power, and Democratic Control, The Journal of Politics, 86(4), 1431-1445. Doi: https://doi.org/10.1086/729938
  3. Bakshy Bakshy, E., Messing, S. ve Adamic, L. A. (2015). Exposure to ideologically diverse news and opinion on Facebook, Science, 348(6239), 1130-1132. Doi: https://doi.org/10.1126/science.aaa1160
  4. Bartsch, A., Neuberger, C., Stark, B. vd. (2025). Epistemic authority in the digital public sphere. An integrative conceptual framework and research agenda, Communication Theory, 35(1), 37-50. Doi: https://doi.org/10.1093/ct/qtae020
  5. Bhargava, R. (2009, September). Manifesto For The Content Curator: The Next Big Social Media Job Of The Future?. https://rohitbhargava.com/manifesto-for-the-content-curator-the-next-big-social-media-job-of-the-future/ (Erişim: 10.06.2025).
  6. Bourdieu, P. (1998). On television (PP Ferguson, Trans.), New York, NY: The.
  7. Bozdag, E. (2013). Bias in algorithmic filtering and personalization, Ethics and information technology, 15, 209-227. Doi: https://doi.org/10.1007/s10676-013-9321-6
  8. Castells, M. (1996). The Rise of the Network Society: The Information Age: Economy, Society and Culture Vol. I. Blackwell Publishers.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim Sosyolojisi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

28 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

30 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Sayı: Yeni Medya Çalışmaları

Kaynak Göster

APA
Küçük, A. (2025). Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi. İmgelem, Yeni Medya Çalışmaları, 869-898. https://doi.org/10.53791/imgelem.1708061
AMA
1.Küçük A. Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi. İMGELEM. 2025;(Yeni Medya Çalışmaları):869-898. doi:10.53791/imgelem.1708061
Chicago
Küçük, Ahmet. 2025. “Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi”. İmgelem, sy Yeni Medya Çalışmaları: 869-98. https://doi.org/10.53791/imgelem.1708061.
EndNote
Küçük A (01 Eylül 2025) Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi. İmgelem Yeni Medya Çalışmaları 869–898.
IEEE
[1]A. Küçük, “Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi”, İMGELEM, sy Yeni Medya Çalışmaları, ss. 869–898, Eyl. 2025, doi: 10.53791/imgelem.1708061.
ISNAD
Küçük, Ahmet. “Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi”. İmgelem. Yeni Medya Çalışmaları (01 Eylül 2025): 869-898. https://doi.org/10.53791/imgelem.1708061.
JAMA
1.Küçük A. Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi. İMGELEM. 2025;:869–898.
MLA
Küçük, Ahmet. “Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi”. İmgelem, sy Yeni Medya Çalışmaları, Eylül 2025, ss. 869-98, doi:10.53791/imgelem.1708061.
Vancouver
1.Ahmet Küçük. Post-Kamusal Çağda Bilgi İktidarı: Algoritmik Filtreleme ve Ortak Akıl Krizi. İMGELEM. 01 Eylül 2025;(Yeni Medya Çalışmaları):869-98. doi:10.53791/imgelem.1708061

This work licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Please click here to contact the publisher.