Araştırma Makalesi

Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi

Sayı: 19 31 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi

Öz

Bu makale din veya inanç özgürlüğü ile güvenlik ilişkisinin dijital ve yapay zekâ teknolojilerinin etkisiyle uğradığı dönüşüme odaklanmaktadır. Foucault’nun iktidar kuramı ve Balzacq’ın güvenlikleştirmeyi uygulama rejimleri olarak yeniden kavramsallaştıran yaklaşımı teorik çerçeveyi oluşturmaktadır. Bu doğrultuda çalışma, uygulama rejimlerinin dört boyutu olan görünürlük, bilgi üretimi, müdahale ve özneleşme ekseninde Çin’in Uygurlu Müslümanlara yönelik dijital gözetimini, Fransa’nın terörle mücadele politikalarını ve devletler ile platformların dijital dini içeriğe müdahale biçimlerini incelemektedir. Araştırma bulgularına dayanarak dini kimlik ve pratiklerin güvenlikleştirilmesinin söyleme dayalı bir sürecin ötesinde taşındığı, dini alanın dijital altyapılar, yapay zekâ tabanlı veri işleme mekanizmaları ve algoritmik sınıflandırmalar üzerinden işleyen rutinleştirilmiş güvenlik pratiklerinin parçası haline geldiği ortaya konulmaktadır. Devletlerin yanı sıra dijital platformların da güvenlikleştirici aktörler haline gelmesi, dini pratik ve ifadeler risk parametrelerine, dindar bireyler de dijital izleri üzerinden kategorize edilen güvenlik öznelerine dönüşmesi din veya inanç özgürlüğün giderek veri-odaklı yönetişim mantığına göre şekillendiğini göstermektedir. Uluslararası insan hakları hukukuna göre belirli şartlar altında sınırlanabilen forum externum (dinin dışsal tezahürü) sürekli gözetim ve düzenleme konusu haline gelirken, dokunulmaz kabul edilen forum internum (içsel inanç alanı) üzerinde de dolaylı baskı mekanizmaları oluşmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu araştırma makalesinin verileri anket veya mülakat teknikleri kullanılarak elde edilmediğinden etik kurul izni gerekmemiştir.

Kaynakça

  1. Amnesty International. (2017). Dangerously disproportionate: The ever-expanding national security state in Europe. Amnesty International. https://www.amnesty.org/en/documents/eur01/5342/2017/en/
  2. Amnesty International. (2021). “Like we were enemies in a war”: China’s mass internment, torture and persecution of Muslims in Xinjiang. Amnesty International. https://www.amnesty.org/en/documents/asa17/4137/2021/en/
  3. Anti-Defamation League, Avaaz, Decode Democracy, Mozilla ve New America’s Open Technology Institute. (t.y.). How artificial intelligence fuels online disinformation: Content moderation. https://www.mozillafoundation.org/en/campaigns/trained-for-deception-how-artificial-intelligence-fuels-online-disinformation/content-moderation/
  4. Ashraf, C. (2022). Exploring the impacts of artificial intelligence on freedom of religion or belief online. The International Journal of Human Rights, 26(5), 757-791. https://doi.org/10.1080/13642987.2021.1968376
  5. Baker-Beall, C., ve Clark, R. (2021). A “Post-Copenhagen” analysis of China’s securitization of the Uyghur: A counterproductive securitization? Democracy and Security, 17(4), 427-454. https://doi.org/10.1080/17419166.2021.2020037
  6. Balzacq, T. (2005). The three faces of securitization: Political agency, audience and context. European Journal of International Relations, 11(2), 171-201. https://doi.org/10.1177/1354066105052960
  7. Balzacq, T. (2019). Securitization theory: Past, present, and future. Polity, 51(2), 331-348. https://doi.org/10.1086/701884
  8. Bhuiyan, J. (2021, 30 Eylül). ‘There’s cameras everywhere’: Testimonies detail far-reaching surveillance of Uyghurs in China. The Guardian. https://www.theguardian.com/world/2021/sep/30/uyghur-tribunal-testimony-surveillance-china

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Karşılaştırmalı Siyasi Kurumlar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

2 Mart 2026

Kabul Tarihi

12 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Sayı: 19

Kaynak Göster

APA
Dinç, G. (2026). Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi. İmgelem, 19, 321-347. https://doi.org/10.53791/imgelem.1901483
AMA
1.Dinç G. Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi. İMGELEM. 2026;(19):321-347. doi:10.53791/imgelem.1901483
Chicago
Dinç, Güliz. 2026. “Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi”. İmgelem, sy 19: 321-47. https://doi.org/10.53791/imgelem.1901483.
EndNote
Dinç G (01 Mayıs 2026) Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi. İmgelem 19 321–347.
IEEE
[1]G. Dinç, “Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi”, İMGELEM, sy 19, ss. 321–347, May. 2026, doi: 10.53791/imgelem.1901483.
ISNAD
Dinç, Güliz. “Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi”. İmgelem. 19 (01 Mayıs 2026): 321-347. https://doi.org/10.53791/imgelem.1901483.
JAMA
1.Dinç G. Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi. İMGELEM. 2026;:321–347.
MLA
Dinç, Güliz. “Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi”. İmgelem, sy 19, Mayıs 2026, ss. 321-47, doi:10.53791/imgelem.1901483.
Vancouver
1.Güliz Dinç. Dijital Çağda Din veya İnanç Özgürlüğünün Güvenlikleştirilmesi. İMGELEM. 01 Mayıs 2026;(19):321-47. doi:10.53791/imgelem.1901483

This work licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Please click here to contact the publisher.