Araştırma Makalesi

Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris

Cilt: 11 Sayı: 1 28 Mart 2026
PDF İndir
TR EN

Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris

Öz

Uluslararası teamül hukuku, uluslararası hukukun en eski kaynağıdır. Uluslararası hukukta andlaşmaların sayısındaki kayda değer artışa ve en önemli kaynak olarak kabul edilmesine rağmen önemini halen korumaktadır. Fakat, andlaşmalar gibi yazılı bir kaynak olmaması, birtakım zorlukları da beraberinde getirmektedir. Çünkü uluslararası teamül hukuku, devlet uygulamalarının incelenmesini gerektirdiği için andlaşmaların sahip olduğu açıklığa sahip değildir. O nedenle her şeyden önce ispatlanması gerekir. Fakat bu konu, önemli zorluklar barındırmaktadır. Öncelikle ispat hem maddi hem manevi unsur bağlamında ayrı ayrı değerlendirilmesi gereken bir sorundur. Fakat bu zorluğu daha da pekiştiren şey ise manevi unsur yani, opinio juris’tir. Çünkü, tüzel kişiliğe sahip olan devletlere hukuki inanç atfetmek ve bunu ispat etmek son derece zordur. Uluslararası teamül hukukunun maddi unsuru; devletin faaliyetleri ile alakalı olduğu için neden anıldığı anlaşılabilmektedir. Fakat opinio juris açıklanmaya daha çok muhtaçtır. Hem de uluslararası teamül hukukuna asıl hukuk kuralı vasfını kazandıran unsur opinio juris’tir. Çünkü, teamülün tanımı devlet uygulaması ile sınırlanacak olursa, uluslararası nezaket kuralları gibi kurallardan ayrılması mümkün olmaz. Bazen opinio juris’in ispat şekilleri ile devlet uygulama biçimleri arasında örtüşmeler olabilir. Bu durum, bir unsurun ispatının diğeri için de yeterli görülmesi anlayışına yol açmamalıdır. Aksi halde, teamül hukuku tek bir unsura indirgenmiş olur. Ayrıca, bu yöntem, doğru bir yöntem değildir. Opinio juris’in tespiti bütün deliller ışığında yapılmalı ve devletlerin uygulamada bulunurken hukuk kuralı olarak kabul ettikleri ispatlanmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ACER, Yücel/KAYA, İbrahim, Uluslararası Hukuk: Temel Ders Kitabı, 13. Baskı, Seçkin, Ankara, 2022.
  2. ADVISORY COMMITTEE ON ISSUES OF PUBLIC INTERNATIONAL LAW, Advisory Report on The Identification of Customary International Law, Advısory Report No. 29, The Hague November 2017, (Çevrimiçi) https://www.advisorycommitteeinternationallaw.nl/publications/advisory-reports/2017/11/01/the-identification-of-customary-international-law , E.T. 3.04.2025.
  3. AKSAR, Yusuf, Teoride ve Uygulamada Uluslararası Hukuk-1-. Güncellenmiş 7. Baskı, Ankara, Seçkin, 2023.
  4. ALBAYRAK, Gökhan/Gültekin-ALBAYRAK, Betül, “Uluslararası Hukukta Uluslararası Teamül Kurallarının Antlaşmalar ile İlişkisi”, Sakarya Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y. 2021, C. 9, S. 2, s. 273-292.
  5. BROWNLIE, Ian, Principles of Public International Law, Sixth Edition, Oxford University Press.
  6. CABAN, Pavel. “Failure to React as Evidence of Opinio Iuris (A Comment to the ILC’s First Draft Conclusions on Identification of Customary International Law)”, Czech Yearbook of Public & Private International Law, Y. 2017, C. 8.
  7. CASELLA, Paulo Borba. “Contemporary trends on opinio juris and the material evidence of international customary law.” Zanzibar Yearbook of Law, Y. 2013, C. 3; s. 1-19, (Çevrimiçi) chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/https://legal.un.org/ilc/sessions/65/pdfs/2013_amado_lecture_casella.pdf , E.T. 3.04.2025.
  8. CHESSMAN, Stuart, “On Treaties and Custom: A Commentary on the Draft Restatement”, INT'L L., Y. 1984, C. 18, s. 421-437.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hukuk ve Beşeri Bilimler

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

28 Mart 2026

Gönderilme Tarihi

19 Mayıs 2025

Kabul Tarihi

31 Ekim 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 11 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Kışla, S. N. (2026). Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11(1), 159-185. https://doi.org/10.58733/imhfd.1702157
AMA
1.Kışla SN. Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris. İMHFD. 2026;11(1):159-185. doi:10.58733/imhfd.1702157
Chicago
Kışla, Selcen Nur. 2026. “Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11 (1): 159-85. https://doi.org/10.58733/imhfd.1702157.
EndNote
Kışla SN (01 Mart 2026) Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11 1 159–185.
IEEE
[1]S. N. Kışla, “Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris”, İMHFD, c. 11, sy 1, ss. 159–185, Mar. 2026, doi: 10.58733/imhfd.1702157.
ISNAD
Kışla, Selcen Nur. “Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 11/1 (01 Mart 2026): 159-185. https://doi.org/10.58733/imhfd.1702157.
JAMA
1.Kışla SN. Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris. İMHFD. 2026;11:159–185.
MLA
Kışla, Selcen Nur. “Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris”. İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 11, sy 1, Mart 2026, ss. 159-85, doi:10.58733/imhfd.1702157.
Vancouver
1.Selcen Nur Kışla. Uluslararası Teamül Hukukunun Manevi Unsuru: Opinio Juris. İMHFD. 01 Mart 2026;11(1):159-85. doi:10.58733/imhfd.1702157