Covid-19 Sonrası "Yeni Normal" ve Uzaktan Çalışma

Öz

Uzaktan çalışma, iş hukukunda esnekleşme ihtiyacı sonucunda ortaya çıkan atipik istihdam biçimlerinden biridir. Bu çalışma modelinde işçi, işverenin oluşturduğu iş organizasyonu çerçevesinde iş görme edimini evinde ya da teknolojik iletişim araçları vasıtasıyla işyeri dışında yerine getirmektedir. Covid-19 pandemisine kadar çalışma hayatında yaygın şekilde uygulanmayan bu istihdam türü, pandemi döneminde zorunlu olarak benimsenmiştir ve uzaktan çalışmanın uygulama alanı geniş-lemiştir. Bu süreç, uzaktan çalışmanın yargı kararlarına ve öğreti görüşlerine daha yoğun bir şekilde konu olmasına yol açmıştır. Uzaktan Çalışma Yönetmeliği, uzaktan çalışma şekli ile ilgili tartışmaları derinleştirmiştir. Yönetmelik, zorlayıcı nedenle uzaktan çalışma uygulanacağında işçinin onayının aranmayacağına dair öğreti görüşleri doğrultusunda hukuki düzenleme içermektedir. Bununla birlikte, zorunlu nedenle dahi olsa, uzaktan çalışmada çalışma yeri ve çalışma koşulları düzenlenmeden işçinin bu çalışma biçimini kabule zorlanmaması gerekmektedir. Bu hususta mevcut Yönetmelik hükmü yetersizdir ve yeniden düzenlenmelidir. İş ilişkisinin tele çalışmaya dönüştürülmesi talebinin işverenden gelmesi halinde, bu değişiklik her durumda çalışma koşullarında esaslı değişiklik olarak kabul edilmeli ve bu konuda işçinin yazılı onayı aranmalıdır. Yakın tarihli yargı kararları, uzaktan çalışmada işverenin internet, elektrik ve yemek gibi giderlere katlanması gerektiğine dair isabetli sonuçlara ulaşmaktadır. Covid-19 sonrası “yeni normal” olarak nitelendirilen hibrit çalışmanın yaygınlaşacağı ve kalıcı hale geleceği öngörülmektedir. Hibrit çalışmanın bireysel iş ilişkilerinde kalıcı olarak benimsenebilmesi için bu çalışma biçiminin koşulları üzerinde işçi ile işverenin mutabakatı bulunmalıdır. Uygulamadaki belirsizliklerin ve uyuşmazlıkların önlenebilmesi amacıyla, Covid-19 sonrasında daha yaygın hale gelecek hibrit çalışma İş Kanunu kapsamında ayrıca düzenlenmelidir.

Anahtar Kelimeler

• Uzaktan Çalışma
• Zorlayıcı Neden
• Uzaktan Çalışmaya Geçiş
• Hibrit Çalışma
• Çalışma Koşullarında Esaslı Değişiklik.

The “New Normal” After Covid-19 and Remote Working

Öz

Remote working is one of the atypical forms of employment that has emerged as a result of the need for flexibility in labor law. In this model, the employee performs their working obligation within the framework of the work organization established by the employer, either at home or outside the workplace through technological communication tools. Until the Covid-19 pandemic, this form of employment was not widely implemented in working life; however, during the pandemic period, it was adopted as a necessity and its scope of application expanded. This process led to remote working becoming more frequently addressed in court decisions and legal doctrine opinions. The Remote Working Regulation has further deepened the debates on this working model. The Regulation has incorporated legal provision, aligned with the doctrinal views stating that, in the event remote working is implemented due to a compelling reason, the employee’s consent will not be sought. Nevertheless, even in cases of compelling reason, employees should not be forced to accept remote working without regulating its place of work and working conditions. In this respect, the provision of the Regulation is insufficient and should be amended. If the request to convert an employment relationship into teleworking comes from the employer, such a change should in all circumstances be considered as a material change in working conditions, and the employee’s written consent should be required. Recent court decisions have rightly concluded that in remote working arrangements, the employer must bear costs such as internet, electricity, and meals. It is foreseen that hybrid working, referred to as the “new normal” after Covid-19, will become widespread and permanent. For hybrid working to be permanently adopted in individual employment relationships, the terms and conditions of such working must be agreed upon by both the employee and the employer. In order to prevent uncertainties and disputes in practice, hybrid working, which is expected to become more widespread in the post-Covid-19 period, should be specifically regulated under the Labor Law.

Anahtar Kelimeler

• Remote Working
• Compelling Reason
• Hybrid Working
• Material Change in Working Conditions.
• Transition to Remote Working

Kaynakça

1. ABBAS, Büşra, “Atipik Bir Çalışma Biçimi Olarak Evde Çalışma”, Legal İş Hu-kuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Y. 2016, C. 13, S. 52, s. 2007-2038.
2. AKBAŞ TUNA, Ayşen/ TÜRKMENDAĞ, Zafer, “Covid-19 Pandemi Döneminde Uzaktan Çalışma Uygulamaları ve Çalışma Motivasyonunu Etkileyen Faktör-ler”, İşletme Araştırmaları Dergisi, Y. 2020, C. 12, S. 3, s. 3246-3260.
3. AKÇA, Meltem/ TEPE KÜÇÜKOĞLU, Mübeyyen, “COVID-19 ve İş Yaşamına Etkileri: Evden Çalışma”, Journal of International Management, Educational and Economics Perspectives, Y. 2020, C. 8, S. 1, s. 71-81.
4. AKYİĞİT, Ercan, İş Hukuku, 15. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
5. ALP, Mustafa, “Tele Çalışma (Uzaktan Çalışma)”, Prof. Dr. Sarper Süzek’e Ar-mağan Cilt 1, ed. Süleyman BAŞTERZİ, İstanbul, Beta Basım, 2011, s. 795-855.
6. European Trade Union Confederation, “Avrupa Birliği Tele Çalışma Çerçeve Söz-leşmesi”, (Çevrimiçi) https://resourcecentre.etuc.org/sites/default/files/2020-09/Telework%202002_Framework%20Agreement%20-%20EN.pdf, E.T. 16.07.2025.
7. AYDIN, Yılmaz/ YILDIRIM, Okan, “Covid-19 Pandemi Sürecinde Artan Uzaktan Çalışmanın Tarihsel, Hukuki ve Ekonomik Boyut”, International Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, Y. 2021, C. 7, S. 45, s. 1902–1911.
8. AYDINÖZ, Gonca, İş Hukukunda Tele (Uzaktan) Çalışma, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2015.

9. BAYCIK, Gaye/ DOĞAN, Sevil/ DULAY YANGIN, Dilek/ YAY, Oğuzhan, “Covid-19 Pandemisinde Uzaktan Çalışma: Tespitler ve Öneriler”, Çalışma ve Toplum, Y. 2021, C. 3, S. 70, s. 1683–1727.
10. BEATRIZ, Mikael/ ERB, Louis-Alexandre, “Comment évolue la pratique du télétravail depuis la crise sanitaire?”, Dares Analyses, Y. Novembre 2024, S. 64, s. 1-7.
11. Birleşmiş Milletler, “Uzaktan Çalışmanın Faydaları, Riskleri ve ‘Yeni Normal’e Doğru”, (Çevrimiçi), https://turkiye.un.org/tr/170725-uzaktan-%C3%A7al%C4%B1%C5%9Fman%C4%B1n-faydalar%C4%B1-riskleri-ve-%E2%80%9Cyeni-normal%E2%80%9De-do%C4%9Fru, E.T. 16.07.2025.
12. BOZKURT GÜMRÜKÇÜOĞLU, Yeliz, “COVID-19 Pandemi Döneminde Home-Office Uygulamasına İlişkin Türk ve Alman Hukuku’nda Mukayeseli Bir Değerlendirme”, Koronavirüs Döneminde Güncel Hukuki Meseleler Sempozyumu: Bildiri Tam Metin Kitabı (29-30 Mayıs 2020), ed. Yusuf ÇALIŞKAN/ Yeliz BOZKURT GÜMRÜKÇÜOĞLU/ Ömer Faruk EROL/ Ahmet DÜLGER/ Gülnihal Ahter YAKACAK/ Ömer Faruk KAFALI, İs-tanbul, İbn Haldun Üniversitesi Yayınları, 2020, s. 145-207.
13. CANİKLİOĞLU, Nurşen/ KUTLU, Melis, “Tele Çalışmada İşyeri Kavramı”, İs-tanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y. 2024, C. 10, S. 2, s. 119-157.
14. CENTEL, Tankut, “Covid-19 Salgını ve Türk Çalışma Yaşamı”, Sicil İş Hukuku Dergisi, Y. 2020, S. 43, s. 11-30.
15. CİVAN, Orhan Ersun, “İş Hukukunda Uzaktan Çalışma (Evde Çalışma/Tele Ça-lışma)”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Y. 2019, C. 26, s. 525-573.
16. ÇELİK/ Nuri, CANİKLİOĞLU/ Nurşen, CANBOLAT/ Talat, ÖZKARACA/ Er-cüment, İş Hukuku, 36. Baskı, Beta Basım, İstanbul, 2023.
17. DEMİRCİ, Zeki, “Atipik Bir Çalışma Modeli Olarak Evde Çalışma”, İstanbul Ba-rosu Dergisi, Y. 2019, C. 93, S. 4, s. 86-113.
18. DULAY YANGIN, Dilek, “6715 Sayılı Yasa’nın Uzaktan Çalışmaya İlişkin Hü-kümleri ve Değerlendirilmesi”, Sicil İş Hukuku Dergisi, Y. 2016, S. 36, s. 148-171.
19. EKMEKÇİ, Ömer, “Covid-19 Döneminde Fesih Yasağı, Kapsamı ve Yasağa Aykı-rılığın Sonuçları”, Covid-19 Salgınının Hukuki Boyutu: Hukukun Tüm Alanlarında Değerlendirmeler, ed. Muhammet ÖZEKES, İstanbul, On İki Levha Yayıncılık, 2020, s. 695-712.
20. ERGÜNEŞ EMRAĞ, Seda, “4857 Sayılı İş Kanununun Değişik 14. Maddesi Işı-ğında Tele Çalışma”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Der-gisi, Y. 2016, C. 13, S. 51, s. 1413-1443.
21. EU AGENCY, “Hybrid Work, Discussion Paper”, https://www.eurofound.europa.eu/en/publications/2023/hybrid-work-europe-concept-and-practice, (Çevrimiçi) E.T. 16.07.2025.
22. EYRENCİ, Öner/ TAŞKENT, Savaş/ ULUCAN, Devrim/ BASKAN, Esra, İş Hukuku, 11. Baskı, Beta Basım, İstanbul, 2024.
23. GÜNAY, Arkın, Türk Hukukunda ve Karşılaştırmalı Hukukta Evde Çalış-ma, 1. Baskı, Legal Yayıncılık, İstanbul, 2018.
24. ILO, “Uzaktan Çalışma Esnasında Çalışanların Sağlığını Korumak İçin Kritik Deği-şiklikler Gerekiyor”, (Çevrimiçi) https://www.ilo.org/tr/resource/news/uzaktan-çalışma-esnasında-çalışanların-sağlığını-korumak-için-kritik, E.T. 16.07.2025.
25. ILO, “Evde Çalışma Sözleşmesi, No. 177”, (Çevrimiçi) https://www.ilo.org/dyn/normlex/en/f?p=NORMLEXPUB:12100:0::NO::P12100_ILO_CODE:C177, E.T. 16.07.2025.
26. ILO, “Sağlıklı ve Güvenli Uzaktan Çalışma”, (Çevrimiçi) https://www.ilo.org/sites/default/files/wcmsp5/groups/public/@europe/@ro-geneva/@ilo-ankara/documents/publication/wcms_836419.pdf, E.T. 16.07.2025.
27. ILO, “Uygulama Kılavuzu: Covid-19 Ortamında ve Sonrasında Uzaktan Çalışma”, (Çevrimiçi) https://www.ilo.org/tr/publications/covid-19-ortaminda-ve-sonrasinda-uzaktan-calisma-uygulama-kilavuzu, E.T. 16.07.2025.
28. KARAÇINAR, Abdullah/ FİLİZÖZ, Berrin “Uzaktan Çalışma Modelinin (Hibrit Model) Çalışan Performansı Üzerine Etkisi”, Uluslararası Yönetim Aka-demisi Dergisi, Y. 2023, C. 6, S. 4, s. 1073-1089.
29. KARAÇÖP, Eda, “Covid-19 Pandemisi Sürecinde Uzaktan Çalışma”, İzmir Barosu İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Komisyonu Pandemi Özel Bülteni, Y. 2020, s. 14-24.
30. KILIÇ, Gözdenur, “Uzaktan Çalışmanın Bir Türü Olarak Tele Çalışma ve Evde Çalışmadan Farkı”, Terazi Hukuk Dergisi, Y. 2020, C. 15, S. 164, s. 805-819.
31. KPMG Türkiye, “COVID-19: Kurumlar İçin İş Yerine Geri Dönüş Rehberi”, (Çev-rimiçi) https://assets.kpmg.com/content/dam/kpmg/tr/pdf/2020/06/covid-19-geri-donus-rehberi.pdf, E.T. 16.07.2025.
32. KURNAZ, Işıl/ BÜLBÜL, Okan Güray, “Geçici Çözümden Kalıcı Duruma: Koro-navirüs Salgını ve Sonrasında Dünya ve Türkiye’de Tele Çalışma”, Bilgi ve İletişim Teknolojileri Aracılığıyla Uzaktan Çalışma, ed. Yasemin KARAL, Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık, 2022, s. 67-97.
33. MANAV ÖZDEMİR, Eda, “Covid-19 Salgınının Çalışma Şekilleri ve İşçinin İzin ve Ücret Hakları Açısından İş Sözleşmesine Etkisi”, Sicil İş Hukuku Dergi-si, Y. 2020, S. 43, s. 126-158.
34. MARCUS, J. Scott, “COVID-19 and the Shift to Remote Work”, Bruegel Policy Contribution, Y. 2022, S. 9, s. 1-23.
35. MEHDİ, Tahsin/ MORİSSETTE, René, “Le travail à domicile au Canada: qu’avons-nous appris jusqu’ à présent?”, Rapports Economiques et Socia-ux, Y. 2021, C. 1, S. 10, s. 1-5.
36. MOLLAMAHMUTOĞLU, Hamdi/ ASTARLI, Muhittin/ BAYSAL, Ulaş, İş Hukuku, 7. Baskı, Lykeion Yayınları, Ankara, 2022.
37. OMAY, Umut, “COVID-19 Salgını Sonrası Çalışma Hayatı: Güncel Sorunlar, Öngörüler ve Öneriler”, COVID-19 Pandemisinin Ekonomik, Toplumsal ve Siyasal Etkileri, ed. Dilek DEMİRBAŞ/ Veysel BOZKURT/ Sayım, YORĞUN, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Yayınları, 2020, s. 153-170.
38. ÖNCÜ, Tuncer, Uzaktan Çalışma, 1. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2023.
39. ÖZER, Hatice Duygu, “Uzaktan Çalışmada İş Sağlığı ve Güvenliği”, Antalya Bi-lim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y. 2020, C. 6, S. 12, s. 193-229.
40. PWC Türkiye, “COVID-19 Sonrası Döneme Hazırlanın: Dönüşüm Yol Haritası”, (Çevrimiçi) https://www.pwc.com.tr/tr/Hizmetlerimiz/danismanlik/suistimal-uyum-ve-kriz-yonetimi-danismanligi/donusum-yol-haritasi-2.pdf; E.T. 16.07.2025.
41. SANZ DE MIGUEL, Pablo/ CAPRILE, Maria/ ARASANZ, Juan/ Regulating Telework in a Post-COVID-19 Europe: Recent Developments, European Agency for Safety and Health at Work, Y. 2023.
42. SARIİPEK, Doğa Başar/ CEREV, Gökçe/ AYHAN, Emine Elif, “İşgücü Piyasasında Pandemi Sonrası ‘Yeni Normal’: Hibrit Çalışma ve İş-Yaşam Dengesi”, İnsan&İnsan, Y. Kış 2023, C. 10, S. 35, s. 11-27.
43. SOYSAL, Tamer, “Tele Çalışma”, Legal İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, Y. 2006, S. 9, s. 133-166.
44. SÜMER, Haluk Hadi, İş Hukuku, 26. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
45. SÜZEK/Sarper, BAŞTERZİ/ Süleyman, İş Hukuku, 24. Baskı, Beta Basım, İstanbul, 2024.
46. T.C. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü ve Türkiye Kimya, Petrol, Lastik ve Plastik Sanayii İşverenleri Sendikası (KİPLAS), “COVID-19 Döneminde Uzaktan Çalışma Rehberi”, s. 2, 3, (Çevrimiçi) https://www.csgb.gov.tr/Media/y3ig5z0c/covid-19-d%C3% B6neminde-uzaktan-%C3%A7al %C4 %B1%C5%9 Fma-rehberi.pdf, E.T. 16.07.2025.
47. ÜNER, Büşra Gizem, “Bir Esnek Çalışma Türü Olarak Tele Çalışma”, Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Y. Ocak/Temmuz 2022, S. 25/26, s. 105-146.
48. YILDIZ, Gaye Burcu, “Covid-19 Pandemisinin İş Hukukuna Mevcut ve Olası Et-kileri”, Sicil İş Hukuku Dergisi, Y. 2021, S. 45, s. 128-144.
49. YILMAZ, Alper, “İş Hukukunda Dijitalleşme ve İş İlişkisine Etkileri”, İstanbul Barosu Dergisi, Y. Temmuz-Ağustos 2024, C. 98, S. 2024/4, s. 154-175.
50. YİĞİT, Yusuf, “Bireysel İş Hukuku Açısından Zorlayıcı ve Zorunlu Sebeplere Bağlı Olarak Ortaya Çıkan Çalışma Koşullarının Yeni Koronavirüs (COVID-19) Nedeniyle Gerçekleştirilen Son Yasal Değişiklikler Bağlamında Değerlendirilmesi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, Y. 2020, C. 78, S. 2, s. 265-297.
51. YUVALI, Ertuğrul, “İş Hukukunda Zorlayıcı Neden ve Zorunlu Neden Kavramları ile Bu Kavramların İş Sözleşmesi Üzerindeki Etkileri”, Kamu-İş: Dergisi, Y. 2012, C. 12, S. 3, s. 1-30.