VAKIF FONLARI İLE DESTEKLENEN KÂR AMACI GÜTMEYEN GAZETECİLİK: AVANTAJLAR VE AÇMAZLAR

Gazetecilik tarihsel süreç içerisinde ekonomik ve toplumsal anlamda birçok sorun yaşamaktadır. Bu sorunlar gazeteciliğin nitelikli bir biçimde icra edilmesini engellemekte, medyanın demokratik işlevlerinin göz ardı edilmesine neden olmaktadır. Yaşanan krizlerin yarattığı mesleki deformasyonun aşılması için birçok adım atılmaktadır. Gazeteciliğin yoğun ticarileşmesinin önlenmesi adına ortaya çıkan kâr amacı gütmeyen gazetecilik, büyük oranda vakıflarla desteklenen, ekonomik kaygılar olmaksızın kamu yararını gözeten bir habercilik anlayışıdır. Bu çalışma, yoğun bir araştırma konusu olmayan kâr amacı gütmeyen gazeteciliği alanyazın taraması ile ele almakta, kâr amacı gütmeyen gazeteciliğin kapsamı, işleyişi, avantajları ve açmazlarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada elde edilen verilerde; ABD’de oldukça güçlü bir uygulama alanı bulan kâr amacı gütmeyen gazeteciliğin küresel alanın tamamında yaygın olmadığı görülmektedir. Kâr amacı gütmeyen gazeteciliğin toplumsal katılım, hesap verilebilirlik, şeffaflık, çoğulculuk, kamu denetimi, yeni bir gelir modeli yaratma gibi birçok konuda katkı sağladığını dile getirmek yanlış olmayacaktır. Bunların yanı sıra kâr amacı gütmeyen gazeteciliğin günümüzde haberciliğin belirleyici ana aktörü olmadığı düşünülmektedir. Kâr amacı gütmeyen gazeteciliğin tarafsızlık, bağımsızlık, sürdürülebilirlik, etki ölçümü ve yaygınlık konusunda birçok sorunu içerisinde barındırdığı tespit edilmektedir. Kâr amacı gütmeyen gazetecilikte bağımsız bir haber üretim süreci ile gelir açısından net ve kalıcı bir sistemden söz etmek mümkün değildir. Bu problemler kâr amacı gütmeyen gazeteciliği tartışmaya açmakta, etik açıdan eleştirileri gündeme getirmektedir.

Journalism has faced many economic and social problems in the historical process. These problems prevent journalism from being practiced in a qualified manner and cause the democratic functions of the media to be ignored. Many steps are being taken to overcome the professional deformation caused by the crises. Non-profit journalism, which emerged in order to combat the intense commercialization of journalism, is an approach to journalism that is largely supported by foundations and that seeks the public interest without economic concerns. This study examines nonprofit journalism, which is not a subject of intensive research, through a literature review and aims to analyze the scope, functioning, advantages and dilemmas of nonprofit journalism. The data obtained in the study reveals that nonprofit journalism, which has a strong practice in the US, is not widespread in the entire global arena. It would not be wrong to say that non-profit journalism contributes to many issues such as social participation, accountability, transparency, pluralism, public control, and creating a new income model. In addition, it is believed that non-profit journalism is not the main determinant of journalism today. Non-profit journalism is characterized by many problems in terms of impartiality, independence, sustainability, impact measurement and spread. In non-profit journalism, it is not possible to talk about an independent news production process and a clear and permanent system in terms of income. These problems put nonprofit journalism on the agenda for discussion and raise ethical criticism.