DISINFORMATION AND THE ISRAEL-HAMAS WAR: ANALYZING MISINFORMATION CONTENT ON VERIFICATION PLATFORMS

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 428 - 452, 12.12.2025

Hilal Özlem Abuşoğlu

https://doi.org/10.47107/inifedergi.1606857

Öz

Disinformation is a global problem that threatens the functioning of democratic processes. This problem becomes more pronounced in times of crisis and conflict, and news containing misinformation prevents societies from accessing accurate and objective information about events. With the impact of the digital age, the capacity of social media and online channels to rapidly produce misleading content and deliver it to large audiences has significantly increased the speed of disinformation dissemination. Verification platforms, which facilitate society's access to reliable news by quickly identifying false information, contribute to the continuity of the news flow. This study aims to examine the disinformation content spread about the Israel-Hamas war that started on October 7, 2023 through verification platforms. Within the scope of the research, the Disinformation Bulletins published by the Center for Combating Disinformation of the Presidency of the Republic of Turkey, and the content under the “Gaza” tab of Anadolu Agency's Confirmation Line were selected as the sample. In order to achieve the aim of the study, the disinformation content spread between October 7, 2023 and October 7, 2024 was evaluated and interpreted through content analysis, one of the qualitative research methods. The analysis examined in detail the intensity, sources and forms of misinformation. As a result of the research, a total of 431 disinformation content was found on verification platforms. It has been determined that the majority of these contents are concentrated in the categories of manipulation, distortion and fabrication, and it has been determined that social media users stand out as the biggest source in the spread of disinformation. It was also found that the majority of disinformation content is shared in video format, which plays an important role in the dissemination of misleading information.

Anahtar Kelimeler

Keywords: Disinformation , Israel-Hamas war , disinformation bulletin , AA confirmation line

DEZENFORMAYON VE İSRAİL-HAMAS SAVAŞI: DOĞRULAMA PLATFORMLARINDA YANLIŞ BİLGİ İÇERİKLERİNİN ANALİZİ

Öz

Dezenformasyon, günümüzde demokratik süreçlerin işleyişini tehdit eden küresel bir sorun olarak önemli bir yer tutmaktadır. Bu sorun özellikle kriz ve çatışma dönemlerinde daha belirgin hale gelmekte ve yanlış bilgi içeren haberler, toplumların olaylara dair doğru ve objektif bilgilere ulaşmalarına engel olmaktadır. Bunun sonucunda güvenilir habercilik anlayışı zedelenmekte ve toplumsal güven sarsılmaktadır. Dijital çağın etkisiyle birlikte sosyal medya ve çevrim içi mecraların yanıltıcı içerikleri hızla üretme ve geniş kitlelere ulaştırma kapasitesi dezenformasyonun yayılma hızını önemli ölçüde artırmıştır. Bu bağlamda toplumu yanıltıcı bilgi akışına karşı bilinçlendirmeyi amaçlayan doğrulama platformları, dezenformasyonla mücadelede kritik bir rol üstlenmektedir. Yanlış bilgileri hızlı şekilde tespit ederek toplumun güvenilir haberlere erişimini kolaylaştıran doğrulama platformları, haber akışının sürekliliğine katkı sunmaktadır. Bu çalışmada, 7 Ekim 2023 tarihinde başlayan İsrail-Hamas savaşına dair yayılan dezenformasyon içeriklerinin doğrulama platformları üzerinden incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi tarafından yayımlanan Dezenformasyon Bültenleri ile Anadolu Ajansı Teyit Hattı'nın "Gazze" sekmesi altında yer alan içerikler örneklem olarak seçilmiştir. Çalışmanın amacına ulaşmak için 7 Ekim 2023 ile 7 Ekim 2024 tarihleri arasında yayılan dezenformasyon içerikleri nitel araştırma yöntemlerinden içerik analiziyle değerlendirilerek yorumlanmıştır. Analiz kapsamında yanlış bilginin yoğunluğu, kaynakları ve biçimleri detaylı bir şekilde incelenmiştir. Araştırma sonucunda doğrulama platformlarında toplamda 431 dezenformasyon içeriğinin olduğu tespit edilmiştir. Bu içeriklerin çoğunluğunun manipülasyon, çarpıtma ve uydurma kategorilerinde yoğunlaştığı belirlenmiş olup, dezenformasyonun yayılmasında sosyal medya kullanıcılarının en büyük kaynak olarak öne çıktığı tespit edilmiştir. Ayrıca, dezenformasyon içeriklerinin büyük bir kısmının video formatında paylaşıldığı ve bu formatın yanıltıcı bilgilerin yayılmasında önemli bir rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dezenformasyon , İsrail-Hamas savaşı , dezenformasyon bülteni , AA teyit hattı.

Kaynakça

• Anadolu Ajansı. (2024). İsrail'in Gazze saldırılarında öldürülen Filistinlilerin sayısı, 23 bin 210'a yükseldi. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/israilin-gazze-saldirilarinda-oldurulen-filistinlilerin-sayisi-23-bin-210a-yukseldi/3103877/ Erişim Tarihi: 09.12.2024
• AA Teyit Hattı. (2024). Teyit Hattı Hakkında. https://www.aa.com.tr/tr/teyithatti, Erişim Tarihi:05.12.2024.
• Akyüz, S. S. (2020). Yanlış Bilgi Salgını: Covıd-19 Salgını Döneminde Türkiye’de Dolaşıma Giren Sahte Haberler. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi (34), 422-444. Https://Doi.Org/10.31123/Akil.779920
• Akyüz, S. S., & Özkan, M. (2022). Kriz Dönemlerinde Enformasyon Süreçleri: Ukrayna-Rusya Savaşında Dolaşıma Giren Sahte Haberlerin Analizi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(2), 66-82.
• Arslan, Ş. (2022). Sosyal Medya ve Dezenformasyon Tehdidinde Gazetecilik. Aksaray İletişim Dergisi, 4(2), 107–134.
• Aşkın, A. C. (2014). Dezenformasyonun küreselleşmesi ve bir örnek olarak Batı basınında NATO’nun Kosova Harekâtı (Master's thesis, Sosyal Bilimler Enstitüsü).
• Aydın, A. F. (2023). Sosyal Medyada Dezenformasyon ve Manipülasyon: 2023 Kahramanmaraş Depremi Örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(5), 2603-2624.
• Babacan, K., & Tam, M. S. (2022). The information warfare role of social media: Fake news in the Russia-Ukraine war. Erciyes İletişim Dergisi, (3), 75-92.
• Bektaş, A. (2002). Siyasal Propaganda: Tarihsel Evrimi ve Demokratik Toplumdaki Uygulamaları. İstanbul: Bağlam Yayınları.
• Bennett, W. L., & Livingston, S. (2018). The disinformation order: Disruptive communication and the decline of democratic institutions. European Journal of Communication, 33(2), 122–139.
• Brennen, J. S., Simon, F., Howard, P. N., Nielsen, R. N. (2020). Types, Sources, and Claims of COVID-19 Misinformation. Reuters Institute Report, Factsheet, April 2020.
• Çakmak, F. (2019). Medyada Dezenformasyon Sorunsalı ve Manipülasyonun Gücü: İdeoloji ve Söylem Açısından Seçim Haberlerinin Siyasal İletişimdeki Rolü. Selçuk İletişim, 12(2), 1127-1154.
• Çömlekçi, M. F. (2019). Sosyal Medyada Dezenformasyon ve Haber Doğrulama Platformlarının Pratikleri. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 7(3), 1549-1563. Https://Doi.Org/10.19145/E-Gifder.583825.
• Dezenformasyonla Mücadele Merkezi. (2024). Dezenformasyonla Mücadele Merkezi Ne Yapar? https://www.dmm.gov.tr/, Erişim Tarihi: 05.12.2024.
• Doğruluk Payı. (2024). Doğruluk Payı Hakkında. https://dogrulukpayi.com/sayfa/hakkimizda, Erişim Tarihi: 05.12.2024.
• Erkan, G., & Ayhan, A. (2018). Siyasal İletişimde Dezenformasyon ve Sosyal Medya: Bir Doğrulama Platformu Olarak Teyit.Org. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi (29. Özel Sayısı), 202-223. Https://Doi.Org/10.31123/Akil.458933
• European Commission. (2024). Disinformation. https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/search?search=disinformation, Erişim Tarihi: 02.12.2024.
• Fiske, J. (1996). İletişim Çalışmalarına Giriş. (S. İrvan, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
• Geneş, M., & Taydaş, O. (2024). Dezenformasyon ile Algı Yaratmak ve Bilgi Kontrolü: İsrail – Filistin Savaşı Örneği. İletişim ve Diplomasi (12), 5-24. Https://Doi.Org/10.54722/İletisimvediplomasi.1487823
• Guy, H. (2017). Why We Need to Understand Misinformation Through Visuals. https://firstdraftnews.org/articles/understanding-visual-misinfo/
• Herman, E. S. ve Chomsky, N. (1999). Medya Halka Nasıl Evet Dedirtir. İstanbul: Minerva Yayınları.
• IFCN. (2024). IFCN Hakkında. https://poynter.org/ifcn/ Erişim Tarihi: 05.12.2024.
• Ireton, C., & Posetti, J. (2022). Gazetecilik, ‘Sahte Haber’ve Dezenformasyon: Gazetecilik Eğitimi ve Alıştırmaları için El Kitabı. UNESCO Publishing.
• Karakaş, O., & Doğru, Y. B. (2021). Covid-19 Aşılarına Yönelik Üretilen Yeni Medya İçeriklerinin Post-Truth Kavramı Bağlamında Analizi. Asya Studies, 5(16), 163-182. Https://Doi.Org/10.31455/Asya.878400.
• Kandemir, E. (2023). Küreselleşme Sürecinde Yeni Medya ve Sosyal Medya: Güvenilir Bilgiye Ulaşmak. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, (62), 84-96.
• Karlova, N. A., & Fisher, K. E. (2013). A social diffusion model of misinformation and disinformation for understanding human information behaviour. Information Research, 1, 573.
• Koohang, A., & Weiss, E. (2003). Misinformation: toward creating a prevention framework. Information Science, 109-115. Bittman, L. (1998). The KGB and Soviet Disinformation: An Insider’s View. Pergamon-Brassey’s.
• Le Masurier, M. (2015). What is Slow Journalism? Journalism Practice, 9(2), 138-152. doi:10.1080/17512786.2014.916471. Lombard, M. Snyder-Duch, J. ve Bracken, C. C. (2010). Practical Resources for Assessing and Reporting Intercoder Reliability in Content Analysis Research Projects. http://astro.temple.edu/~lombard/reliability/.
• Lowrey, W. (2017). The Emergence and Development of News Fact-Checking Sites: Institutional Logics and Population Ecology. Journalism Studies, 18(3), 376- 394. doi:10.1080/1461670X.2015.1052537. Patterson, A. (2005). Dez-Enformasyon Çağı. İstanbul: Nüansarma Yayınları.
• Poindexter. P. M. & McCombs M. (2000). Research in Mass Communication: A Practical Guide. Boston, USA: Bedford St. Martin’s.
• Scheufele, D. A.; Krause, N. M. (2019). Science Audiences, Misinformation, and Fake News. Proceedings of the National Academy of Sciences.
• Semiz Türkoğlu, H. (2024). Sosyal Medyada Yanlış Bilinç İnşası: Gazze’ye Yönelik İsrail Saldırılarının Dezenformasyon Boyutu. Marmara Sosyal Araştırmalar Dergisi (21), 28-47. Https://Doi.Org/10.58793/Marusad.1498542.
• Serin, E., & Ünlü, S. (2024). Sosyal Medya Çağının Salgını Bilgi Dezenformasyonu: Twitter Üzerinden 6 Şubat Kahramanmaraş Depremi Hakkında Bir Değerlendirme. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-16.
• Teyit. (2024). Teyit Nedir? https://teyit.org/nedir, Erişim Tarihi:05.12.2024.
• Topçu, E., & Çaycı, B. (2022). Sosyal Medyada Dezenformasyon: Covıd-19 Pandemisi Örneği. Tam Akademi Dergisi, 1(2), 161-191. Https://Doi.Org/10.58239/Tamde.2022.02.005.X.
• Turan, C. (2015). Açıklığın Yanılsaması: Dezenformasyon Çağımızın Kitle İmha Silahı mı? Akademik Bilişim Konferansı, Yayın No:4286280.
• Uzunoğlu, S., & Uyar, V. (2021). Türkiye’de doğru bilgiyi aramak: Çöldeki vahanın peşinde. Newslab Turkey. https://www. newslabturkey.org/wp-content/uploads/2021/04/rh-2. pdf.
• Ünver, H. A., & Edam, O. C. (2020). Türkiye'de Doğruluk Kontrolü ve Doğrulama Kuruluşları. Centre for Economics and Foreign Policy Studies.
• Volkoff, V. (1999). Désinformation: Flagrant Délit. France: Éditions du Rocher. Wardle, C. ve Derakhshan H. (2017). Information Disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policy making. Council of Europe report DGI (2017) 09.
• Yegen, C. (2018). Doğru Haber Alma Hakkı ve Sosyal Medya Dezenformasyonunu Doğruluk Payı ve Yalansavar ile Tartışmak. Erciyes İletişim Dergisi, 5(4), 101-121. Https://Doi.Org/10.17680/Erciyesiletisim.390324.