ALARA ÖRNEĞİNDE YAPAY ZEKÂ SPİKERİNİN DİJİTAL KİMLİĞİ: KULANICI YORUMLARI ÜZERİNE NİTEL BİR ANALİZ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 2, 685 - 707, 12.12.2025

Nadire Özçelik , Mevlüde Batur

https://doi.org/10.47107/inifedergi.1737905

https://izlik.org/JA54HU63WK

Öz

Günümüzde yapay zekâ, yalnızca bilişimsel bir yenilik olarak değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerin, kültürel temsillerin ve medya pratiklerinin dönüşümünü etkileyen çok katmanlı bir fenomen olarak değerlendirilmektedir. Özellikle medya alanında yapay zekâ temelli figürlerin giderek artan görünürlüğü, insan benzeri temsil ve etkileşim biçimlerine dair yeni tartışmaları gündeme getirmektedir. Bu çerçevede, toplumsal kabul ve inandırıcılık açısından yapay zekâ karakterlerinin teknik yeterliliklerinin ötesinde, izleyiciyle duygusal bağ kurabilen, tutarlılık arz eden ve bütüncül bir dijital kimlik sunabilen yapılar olarak kurgulanması önem arz etmektedir. Bu çalışma, Türkiye’nin ilk yapay zekâ spikeri olan Alara’nın sosyal medya üzerindeki kullanıcı yorumları aracılığıyla dijital kimlik temsiline yönelik algıları incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, Alara’nın farklı konuklarla gerçekleştirdiği Prof. Dr. Celal Şengör, Oğuzhan Uğur, Çağla Şıkel’in konuk olduğu ve “3 Soru 3 Cevap” adlı programdan oluşan dört bölümün yayınlarına ait Instagram gönderilerinin altındaki 573 özgün kullanıcı yorumu, nitel içerik analizi yöntemleriyle değerlendirilmiştir. Veriler, Python programlama dili aracılığıyla toplanmış ve yorumların tematik dağılımı belirlenerek ses, güven, yapaylık algısı ve isim çağrışımı gibi kavramlar üzerinden anlamlandırılmıştır. Elde edilen bulgular doğrultusunda varsayımlar desteklenmiş, izleyicilerin yapay zekâ karakterlerden yalnızca teknik yeterlilik değil; aynı zamanda tutarlı bir ses kullanımı, görsel temsil ile uyumlu bir performans ve anlamlı bir kimlik bütünlüğü bekledikleri ortaya konmuştur. Alara’nın her bölümde değişen sesi, izleyici nezdinde dijital kimlikte tutarsızlık, güven kaybı ve yapaylık hissine yol açmakta; sabit kalan ismiyle kurulan anlam ilişkisi ise sesin süreksizliğiyle çelişmektedir. Bu bağlamda, dijital karakterlerin inandırıcılığı, sadece algoritmik yeterlilikle değil; duygusal temsil kabiliyeti ve bütüncül kimlik tasarımıyla da doğrudan ilişkilidir. Çalışma, medya ve yapay zekâ alanında geliştirilecek dijital figürlerin toplumsal kabulü açısından bütünlüklü temsil stratejilerinin önemini vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

yapay zekâ spikeri ve Alara , dijital kimlik , sesin temsili , sosyal medyada söylem

GRAZING ROE DEER MOSAIC: ANCIENT SYMBOLISM AND VISUAL COMMUNICATIONAN ARCHAEOLOGICAL FACE

https://izlik.org/JA54HU63WK

Öz

Today, artificial intelligence is considered not only a computational innovation but also a multilayered phenomenon affecting the transformation of social relations, cultural representations, and media practices. The increasing visibility of AI-based figures, particularly in the media, is prompting new discussions about human-like representation and interaction. In this context, it is crucial for social acceptance and credibility to construct AI characters beyond their technical capabilities as structures capable of establishing an emotional connection with the audience, demonstrating coherence and presenting a holistic digital identity. This study aims to examine perceptions of digital identity representation through social media user comments about Alara, Turkey's first AI anchor. In this research, 573 unique user comments under Instagram posts from four episodes of the program "3 Questions 3 Answers," featuring Prof. Dr. Celal Sengor, Oguzhan Ugur, and Çagla Sıkel, were evaluated using qualitative content analysis methods. Data was collected using the Python programming language, and the thematic distribution of comments was determined and interpreted through concepts such as voice, trust, perception of artificiality, and name association. The findings supported these hypotheses, demonstrating that viewers expect AI characters not only technical proficiency but also consistent voice use, a performance aligned with visual representation, and a meaningful identity integrity. Alara's changing voice in each episode leads viewers to perceive inconsistency, loss of trust, and artificiality in their digital identity; the semantic relationship established by her name, which remains constant, contradicts the voice's discontinuity. In this context, the believability of digital characters is directly related not only to algorithmic competence but also to emotional representation and holistic identity design. The study emphasizes the importance of holistic representational strategies for the social acceptance of digital figures to be developed in the fields of media and AI.

Anahtar Kelimeler

artificial intelligence announcer and Alara , digital identity , representation of voice , discourse in social media

Kaynakça

• KAYNAKÇA Baudrillard, J. ve Glaser, S. F. (1994). Simulacra and simulation (Vol. 312). Ann Arbor: University of Michigan Press.
• Bayçu, S. ve Artukarslan, B. (2023). Sanal bir influencer üzerine duygu analizi: Ay Pera. İnönü Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (İNİF E-Dergi), 8(1), 189–205.
• Braun, V. ve Clarke, V. (2019). Reflecting on reflexive thematic analysis. Qualitative Research in Sport, Exercise and Health, 11(4), 589–597.
• Eke, N. P., ve Genç, M. (2023). Hakikati inşa etmek: Fotoğraf, yapay zekâ, kimlik ve mekân ilişkisi. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 3(2), 358–377.
• Emecen, M., Aydın, D. P. ve Akgün, A. C. (2024). Dijital pazarlamada insan sonrası: Sanal etkileyiciler üzerine bir inceleme. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(3), 1118–1149.
• Goffman, E. (2018). Gündelik yaşamda benliğin sunumu (B. Cezar, Çev.). Ankara: Heretik Yayıncılık. (Orijinal çalışma 1959’da yayımlandı.)
• Işık, U., Ölçekçi, H. ve Koz, K. A. (2022). Yapay zeka ve algoritma ekseninde gazeteciliğin geleceği ve toplum için anlamı. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi (e-gifder), 10(2), 1248–1275.
• Karabulut, A. (2023). Çevrim dışı irade-dijital kültürün ayartıcı gücüne karşı bir direnç formu olarak irade. Ankara: Nobel.
• Kavut, S. (2024). Toplumların dijital dönüşüm aracı olarak yapay zekâ çalışmaları: Türkiye’nin ve Türk Devletleri Teşkilatının yapay zekâ kullanımı üzerine bir analiz. Erciyes İletişim Dergisi, 11(1), 325–344.
• Kavzoğlu, T. ve Çölkesen, İ. (2010). Karar ağaçları ile uydu görüntülerinin sınıflandırılması: Kocaeli örneği. Harita Teknolojileri Elektronik Dergisi, 2(1), 36–45.
• Koçak, A. ve Arun, Ö. (2006). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu. Selçuk İletişim, 4(3), 22–34.
• Kortak, İ. Y. (2022). Yapay zekâ ve haber ilişkisine kullanıcı gözünden bakmak: Sosyal medyada robot haber spikerlerine gelen yorumların incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(2), 699–710.
• Lincoln, Y. S. ve Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. Beverly Hills, CA: Sage Publications.
• Miles, M. B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
• Ramazanova, S. ve Ögel, B. (2017). F. M. Dostoyevski romanlarında karakterlerin isim analizi. ASOS Journal, 5(45), 446–451.
• Sucu, İ. ve Ataman, E. (2020). Dijital evrenin yeni dünyası olarak yapay zeka ve Her filmi üzerine bir çalışma. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 4(1), 40–52.
• Şahin, O. (2019). Bilgi sosyolojisi bağlamında büyük veri ve toplumsal gerçekliğin inşası. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Ankara.
• Şahin, S. (2018). Türkmenistan’daki yer adlarını tematik sınıflandırma çalışması. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 6(15), 826–839.
• Toptaş, S. (2024). Geleneksel radyodan yapay zekâ radyo yayıncılığına; 2. dalga podcastler ve alternatif yayıncılık. Akdeniz İletişim, (46), 133–152.
• Tunç, A. (2022). Yapay zekâ ile habercilikte temsil ve sorumluluk. Journal of AI and Communication, 2(1), 88–101.
• Ültay, E., Akyurt, H. ve Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. Ibad Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 188–201.