Araştırma Makalesi

DİJİTAL ORTAMDA YANLIŞ BİLGİ VE HABERLERİN YAYILMASI: KORONAVİRÜS SALGIN HABERLERİNE DAİR BİR İNCELEME

Cilt: 6 Sayı: 1 1 Mayıs 2021
PDF İndir

DİJİTAL ORTAMDA YANLIŞ BİLGİ VE HABERLERİN YAYILMASI: KORONAVİRÜS SALGIN HABERLERİNE DAİR BİR İNCELEME

Öz

Yanlış haber ve bilgiler insanları kasıtlı veya kasıtsız olarak yanlış yönlendiren ve algı oluşturan enformasyondur. Dijital ortam yanlış bilgi ve haberlerin yayılmasında önemli rol oynamaktadır. Bu nedenle dijital ortamda yanlış bilgi ve haberler önemli bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Çatışma, doğal afet ve salgın durumlarında yanlış haberlerin üretimi ve yayılması daha da artmaktadır. Çin’in Vuhan kentinde 2019 yılının aralık ayında ortaya çıkan yeni tip (Covid-19) koronavirüsü tüm dünyaya yayılarak ölümlere neden olmaktadır. Bu dönemde salgın ile ilgili doğru bilgi ve habere ulaşmak daha da önemli hale gelmektedir. Dijital medya ve sosyal medya habere erişme, üretme ve paylaşmada çok önemli mecralar olarak karşımıza çıkmaktadır. Fakat özellikle yanlış bilgi ve dezenformasyonun yayılması bu dönemde önemli bir sorun haline gelmiştir. Gerek sosyal medyada gerekse haber sitelerinde yanlış haberlerin yayıldığı görülmektedir. Bu çalışmanın amacı dijital ortamda yanlış koronavirüs haberlerinin nasıl ve hangi kanallar üzerinden yayıldığını ortaya çıkarmaktır. Koronavirüsün Türkiye'de ortaya çıktığı mart ayı dikkate alınarak yapılan araştırma 16 Mart-15 Haziran 2020 tarihlerini kapsamaktadır. Bu tarihler arasında haber doğrulama platformu olan teyit.org üzerinden koronavirüse dair 100 yanlış haber doküman incelemesi yöntemi ile incelenmiştir. Ortaya çıkan bulgular, bu haberlerin daha çok sosyal medya üzerinden yayıldığı, ancak haber sitelerinin de yanlış bilginin yayılmasında önemli rol oynadığını göstermektedir. Analizin diğer aşamasında yanlış haberler başlık ve içerikleri bakımında incelenerek yanlış haberlerin hangi konular üzerinde yoğunlaştığı ortaya çıkarılmıştır. Bu kısımda ayrıca yanlış haberlerin yanıltıcı yönü ortaya konularak haberlerin yanlış olma durumu ile ilgili bilgiler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

yanlış haber , hakikat sonrası , koronavirüs haberleri , sosyal medya , sahte haber

Kaynakça

  1. Allcott, H. and Gentzkow, M. (2017). Social Media and Fake News In The 2016 Election. Journal of Economic Perspectives 31(2): 211-36.
  2. Al-Rawi, A. (2019). Gatekeeping fake news discourses on mainstream media versus social media. Social Science Computer Review, 37(6), 687-704.
  3. Akyüz, S. S. (2020). Yanlış bilgi salgını: COVID-19 salgını döneminde Türkiye’de dolaşıma giren sahte haberler. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, (34), 422-444.
  4. Bourgonje, P., Schneider, J. M. and Rehm, G. (2017). From clickbait to fake news detection: an approach based on detecting the stance of headlines to articles. In proceedings of the 2017 EMNLP workshop: Natural language Processing meets. Journalism. 84-89.
  5. Brahms, Y. 2020. (Rep.). Institute for national security studies. doi:10.2307/resrep23537.
  6. Bufacchi, V. (2020). Truth, lies and tweets: A consensus theory of post-truth. Philosophy & Social Criticism. https://doi.org/10.1177/0191453719896382.
  7. Case, D. O. and Given, L. M. (2016). Looking for ınformation: A survey of research on information seeking, needs, and behavior. Bingley, UK: Emerald Group.
  8. Del Vicario, M., Bessi, A., Zollo, F., Petroni, F., Scala, A., Caldarelli, G., ... & Quattrociocchi, W. (2016). The spreading of misinformation online. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(3), 554-559.
  9. Cooke, N. A. (2018). Fake News and Alternative Facts : Information Literacy in a Post-Truth Era. ALA Editions.
  10. Del-Fresno-García, M., & Manfredi-Sánchez, J. L. (2018). Politics, hackers and partisan networking. Misinformation, national utility and free election in the Catalan independence movement. Profesional de la Información, 27(6), 1225-1238.