TÜRKİYE’DE ÇEVRESEL TEKNOLOJİK İNOVASYONLAR EKOLOJİK AYAK İZİNİ AZALTIYOR MU? ARDL SINIR TESTİ ANALİZİ
Öz
Küreselleşmenin hızlanması; nüfus artışı, sanayileşme ve teknolojik gelişmeler ekonomik etkilerin yanı sıra çevresel etkilere de yol açmaktadır. Çevre sorunlarının geleceği tehdit altına almasıyla gerek ulusal gerek uluslararası önlemler ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu önlemler sonucunda sürdürülebilirlik kavramı ortaya çıkmıştır. Sürdürülebilirlik; ekonomik, sosyal ve çevresel açıdan kaynak dağılımında etkinliğin gelecek nesiller için de sağlanması ve gelecek nesillerin günümüz imkanlarından faydalanmasını sağlamak anlamına gelmektedir. Çevresel tahribata yol açmadan büyümenin sağlanması ve sürdürülebilir kalkınmanın gerçekleştirilmesi hedef edinilmektedir. Bunun için teknolojik gelişme ve inovasyon araçları gündeme gelmektedir. Çevresel sorunların artması sonucunda geleceğin tehdit altında olması ve ne tür önlemlerin alınması gerektiği bu alandaki çalışmaları artırmaktadır. Bu çalışmada 1990-2018 dönemine ait yıllık verilerle çevresel teknolojik inovasyonlar, yenilenebilir enerji tüketimi ve ekonomik büyümenin çevre kirliliği üzerindeki etkisi incelenmektedir. Çevresel teknolojik inovasyonların göstergesi olarak çevreyle ilgili patentlerin sayısı alınırken çevresel kirliliğin göstergesi olarak ekolojik ayak izi ölçümünden yararlanılmaktadır. Çevreye tahribatın en önemli göstergelerinden biri olan ekolojik ayak izi kavramı, kapsamlı bir şekilde çevresel kirliliği ölçmektedir. Ampirik analiz yönteminin kullanıldığı bu çalışmada değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi ARDL sınır testi ile sınanmaktadır. ARDL sınır testi sonucunda hem kısa hem de uzun dönemde çevresel teknolojik inovasyonlar ve yenilenebilir enerji tüketimindeki artışların ekolojik ayak izini azalttığı; fakat ekonomi büyümenin ekolojik ayak izini artırdığı bulgusuna ulaşılmaktadır. Çevre kalitesinin artırılması için çevresel teknolojik inovasyonların artırılması ve yenilenebilir enerji tüketiminin artırılması önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Çevre kirliliği, Çevresel inovasyonlar, Yenilenebilir enerji tüketimi, ARDL sınır testi, Türkiye ekonomisi
Kaynakça
- Ahmed, A., Uddin, G. S., & Sohag, K. (2016). Biomass energy, technological progress and the Environmental Kuznets Curve: Evidence from selected European Countries. Biomass and Bioenergy, 90, 202-208.
- Akyol, M., & Mete, E. (2021). Çevresel teknolojik inovasyonların CO2 emisyonu üzerindeki etkisi: OECD ülkeleri örneği. İstanbul İktisat Dergisi, 71(2), 569-590.
- Bal, E. (2019). Çevresel inovasyon faaliyetlerinin işletmelerin uluslararasi rekabetçiliğine etkisi: Marmara Bölgesi kimya sektörü örneği. [Doktora Tezi, İstanbul Üniversitesi].
- Banerjee, A., Dolado, J., & Mestre, R. (1998). Error‐correction mechanism tests for cointegration in a single‐equation framework. Journal of Time Series Analysis, 19(3), 267-283.
- Brown, R. L., Durbin, J., & Evans, J. M. (1975). Techniques for testing the constancy of regression relationships over time. Journal of the Royal Statistical Society: Series B (Methodological), 37(2), 149-163.
- Dauda, L., Long, X., Mensah, C. N., Salman, M., Boamah, K. B., Ampon-Wireko, S., & Dogbe, C. S. K. (2021). Innovation, trade openness and CO2 emissions in selected countries in Africa. Journal of Cleaner Production, 281, 125143.
- Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1979). Distribution of the estimators for autoregressive time series with a unit root. Journal of the American Statistical Association, 74(366), 427-431.
- Dickey, D. A., & Fuller, W. A. (1981). Likelihood ratio statistics for autoregressive time series with a unit root. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 49(4), 1057-1072.
- Dinda, S. (2018). Production technology and carbon emission: Long-Run relation with short-run dynamics. Journal of Applied Economics, 21(1), 106-121.
- Engle, R. F., & Granger, C. W. J. (1987). Co-integration and error correction: representation, estimation, and testing. Econometrica: Journal of the Econometric Society, 55(2), 251-276.