Araştırma Makalesi

Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma

Cilt: 13 Sayı: 24 30 Haziran 2026
PDF İndir
EN TR

Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma

Öz

Bu çalışma, Türkiye’de hızla yaygınlaşan platform ekonomisi ve esnaf kurye modeli bağlamında algoritmik denetimin emek süreçleri üzerindeki etkilerini, kuryelerin kendi anlatıları üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden netnografik yöntem benimsenmiş; kuryelerin çalışma koşullarını, gelir modellerini ve platform politikalarını tartıştıkları yüksek etkileşimli altı farklı YouTube videosu veri kaynağı olarak belirlenmiştir. Toplam 100 kurye anlatısı, tematik analiz yöntemiyle ekonomik risk, bedensel disiplin ve psikolojik tahakküm eksenlerinde çözümlenmiştir. Analiz bulguları, platformların “kendi işinin patronu olma” vaadinin sahada yapısal bir otonomi yanılsamasına dönüştüğünü göstermektedir. Bulgular; riskin sistematik biçimde işçiye devredildiği bir ekonomik bağımlılık modelinin, dijital Taylorizm mantığıyla işleyen bedensel bir disiplin rejiminin ve gözetimin toplumsallaştığı bir “dijital panoptikon” yapısının inşa edildiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, algoritmik denetimin yalnızca teknik bir yönetim aracı değil; emeğin ekonomik, bedensel ve varoluşsal sınırlarını kuşatan çok katmanlı bir tahakküm mekanizması olduğunu savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Anwar, M. A., & Graham, M. (2020). The digital conAnent: Placing Africa in algorithmic capitalism. Oxford: Oxford University Press.
  2. Bales, R. A., & Stone, K. V. W. (2020). The invisible web at work: ArAficial intelligence and electronic surveillance in the workplace. Berkeley Journal of Employment and Labor Law, 41(1), 1–50. h|ps://ssrn.com/abstract=3410655
  3. Benanav, A. (2022). Otomasyon ve İşin Geleceği. İstanbul: NotaBene Yayınları.
  4. Bernhardt, A., Kresge, L., & Suleiman, R. (2021). Data and algorithms at work: The case for worker technology rights. Berkeley: Berkeley Labor Center. https://laborcenter.berkeley.edu/data-algorithms-at-work
  5. Bihr, P., & Figueroa, V. (2020). Worker control of technology: The smart city. In People’s Public Transport Policy. InternaAonal Transport Workers’ FederaAon (ITF). Erişim linki: https://www.i;global.org/sites/default/files/paragraph/pdfchapters/files/Chapter%205%20Worker%20control%20of%20technology%20-%20the%20smart%20city.pdf Erişim Tarihi: 14 Mart 2026.
  6. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101. doi: https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  7. Cini, L. (2023). ResisAng algorithmic control: Understanding the rise and variety of pla;orm worker mobilisaAons. New Technology, Work and Employment, 38, 125–144. doi: https://doi.org/10.1111/ntwe.12257
  8. Crawford, K. (2021). Atlas of AI: Power, politics, and the planetary costs of artificial intelligence. New Haven, CT: Yale University Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yeni Medya

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

12 Mart 2026

Kabul Tarihi

22 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 24

Kaynak Göster

APA
Efe, E. (2026). Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma. Intermedia International E-journal, 13(24), 284-306. https://doi.org/10.56133/intermedia.1908244
AMA
1.Efe E. Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma. Intermedia International E-journal. 2026;13(24):284-306. doi:10.56133/intermedia.1908244
Chicago
Efe, Eren. 2026. “Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma”. Intermedia International E-journal 13 (24): 284-306. https://doi.org/10.56133/intermedia.1908244.
EndNote
Efe E (01 Haziran 2026) Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma. Intermedia International E-journal 13 24 284–306.
IEEE
[1]E. Efe, “Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma”, Intermedia International E-journal, c. 13, sy 24, ss. 284–306, Haz. 2026, doi: 10.56133/intermedia.1908244.
ISNAD
Efe, Eren. “Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma”. Intermedia International E-journal 13/24 (01 Haziran 2026): 284-306. https://doi.org/10.56133/intermedia.1908244.
JAMA
1.Efe E. Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma. Intermedia International E-journal. 2026;13:284–306.
MLA
Efe, Eren. “Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma”. Intermedia International E-journal, c. 13, sy 24, Haziran 2026, ss. 284-06, doi:10.56133/intermedia.1908244.
Vancouver
1.Eren Efe. Dijital Platformlarda Emek Denetimi: Türkiye’deki Kuryeler Üzerine Netnografik Bir Araştırma. Intermedia International E-journal. 01 Haziran 2026;13(24):284-306. doi:10.56133/intermedia.1908244

Creative Commons Lisansı Intermedia International E-journal

Bu eser Creative Commons Alıntı-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.