10-14 Yaş Grubu Ergenlerde Oyunsallık ile Kültürel Miras Farkındalığı İlişkisinin İncelenmesi

Öz

Toplumların kültürel unsurlarının oyunlara yansıdığı düşünülmektedir. Bu bağlamda, bir toplumda oynanan oyunların incelenmesi, o toplumun gündelik yaşamı, örf ve adetleri hakkında bilgiler sağlayabilmektedir. Bu araştırmada da 10-14 yaş grubu ergenlerin oyunsallık, yani fiziksel aktivite içeren oyunları oynamaya yönelik tutumları ile kültürel miras farkındalıkları arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmanın örneklemini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Ankara ilinde öğrenime devam eden 283 erkek ve 182 kadın olmak üzere 465 öğrenci oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında “10-14 Yaş Çocuklarda Oyunsallık” (Hazar, 2024) ve “Kültürel Miras Farkındalık Ölçeği” (Demir, 2023) kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistiklerden, bağımsız örneklem T-testinden ve Pearson korelasyon testinden yararlanılmıştır. Araştırma bulguları, katılımcıların oyunsallık düzeylerinin orta seviyede, kültürel miras farkındalıklarının ise ortalamanın üzerinde olduğunu göstermektedir. Katılımcıların cinsiyetine göre oyunsallık alt boyutlarından “oyun tutkusu”, “sosyal uyum” ve “risk alma” alt boyutlarında anlamlı fark gözlemlenirken, diğer alt boyutlar ve toplam puanda farklılık bulunmamıştır. Kültürel miras farkındalığında ise tüm alt boyutlar ve toplam puanda anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Araştırmanın sonucunda ise: 10-14 yaş grubu ergenlerde oyunsallık ile kültürel miras farkındalığı arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı ilişki bulunmuştur. Bu bulguya göre oyunsallık arttıkça kültürel miras farkındalığının da artış gösterdiği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Oyunsallık
• Kültürel Miras Farkındalığı
• Ergenler

Examining the Relationship Between Playfulness and Cultural Heritage Awareness in Adolescents Aged 10-14

Öz

It is believed that cultural elements of societies are reflected in games. In this context, examining the games played within a society can provide insights into its daily life, traditions, and customs. This study aims to investigate the relationship between playfulness—referring to adolescents' attitudes toward engaging in physically active games—and their awareness of cultural heritage among 10-14-year-old adolescents. The study sample consists of 465 students (283 boys and 182 girls) enrolled in schools in Ankara during the 2024-2025 academic year. Data were collected using the "Playfulness Among 10-14 Years Old Children" (Hazar, 2024) and the "Cultural Heritage Awareness Scale" (Demir, 2023). Descriptive statistics, independent samples t-tests, and Pearson correlation tests were used for data analysis. The findings indicate that participants exhibit a moderate level of playfulness and an above-average level of cultural heritage awareness. A significant difference was observed in the "game passion," "social adaptation," and "taking risk" subdimensions of playfulness based on gender, whereas no significant difference was found in other subdimensions or total scores. In contrast, significant differences were identified in all subdimensions and total scores of cultural heritage awareness. The study concludes that there is a moderate, positive, and significant correlation between playfulness and cultural heritage awareness in adolescents aged 10-14. This finding suggests that as playfulness increases, cultural heritage awareness also tends to rise.

Anahtar Kelimeler

• Playfulness
• Cultural Heritage Awareness
• Adolescents

Kaynakça

1. And, M. (2022). Oyun ve Bügü: Türk Kültüründe Oyun Kavramı (Altıncı Baskı). Yapı Kredi Yayınları, 345.
2. Caillois, R. (2001). Man, Play and Games. University of Illinois Press, 38–39.
3. Cicioğlu, G. A. (2025). Gaziantep yöresine ait geleneksel çocuk oyunu: Hamam Kubbe. Gazi Üniversitesi Türk Dünyası Geleneksel Oyun ve Sporları Dergisi, 1(1), 16–22.
4. Cicioğlu, G. A., & Hazar, M. (2023). 10–14 yaş grubu ergenlerde oyunsallık ile yalnızlık arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(4), 411–419.
5. Demir, Y. (2023). Kültürel miras farkındalık ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 44–56.
6. George, D., & Mallery, P. (2016). IBM SPSS Statistics 23 Step by Step: A Simple Guide and Reference (On dördüncü baskı). Routledge, 114–115.
7. Hazar, M. (2024). The attitudes of 10–14 years old children against the act of playing games requiring physical activity (Playfulness among 10–14 years old children). International Journal of Sport Culture and Science, 12(4), 365–377.
8. Hazar, M., Beyleroğlu, M., Tingaz, E. O., Gökyürek, B., & Esentürk, O. K. (2017). A comparison of playfulness levels of the secondary students in Kayseri and Trabzon cities. European Scientific Journal, 13(29), 58–67.

9. Hazar, M., Yıldız, M., Baydar, H. Ö., & Karaçam, A. (2015). Assessment of playfulness among the children aged 10–14 years. Anthropologist, 22(1), 50–58.
10. Hazar, Z., Hazar, K., Gökyürek, B., Hazar, M., & Çelikbilek, S. (2017). Ortaokul öğrencilerinin oyunsallık, dijital oyun bağımlılığı ve saldırganlık düzeyleri arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Journal of Human Sciences, 14(4), 4320–4332.
11. Huizinga, J. (2006). Homo Ludens: Oyunun Toplumsal İşlevi Üzerine Bir Deneme (İkinci baskı). Ayrıntı Yayınları, 263.
12. İSMEP Rehber Kitaplar. (2014). Kültürel Mirasın Korunması, 11–12. https://www.ipkb.gov.tr/wpcontent/uploads/2018/10/ISMEP6_KC3BCltC3BCrelMirasC4B1nKorunmasC4B1.pdf
13. (16 Mayıs 2025 tarihinde erişim sağlanmıştır).
14. Karadağlı, C. (2023). 10–14 yaş grubu Doğa Koleji öğrencilerinde oyunsallık, dijital oyun bağımlılığı, problem çözme ve akran ilişkilerinin araştırılması (Yüksek lisans tezi). Lokman Hekim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Spor Bilimleri Anabilim Dalı, Ankara.
15. Karasar, N. (2000). Bilimsel Araştırma Yöntemi (Onuncu baskı). Nobel Yayın Dağıtım, 81.
16. Kaya, A., & Tuzcuoğulları, Ö. T. (2025). Gaziantep yöresine ait geleneksel çocuk oyunu: Süngüç ya da Küngüç. Gazi Üniversitesi Türk Dünyası Geleneksel Oyun ve Sporları Dergisi, 1(1), 23–31.
17. Öçalan, Z. (2019). Farklı okullarda öğrenim gören 10–14 yaş grubu öğrencilerin dijital oyun bağımlılığı ve oyunsallık düzeylerinin karşılaştırılması (Yüksek lisans tezi). Kırıkkale Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Kırıkkale.
18. Selvi-Bener, S. (2008). Eski Yunan ve Roma’da oyun ve oyuncaklar (Yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Arkeoloji Anabilim Dalı, İstanbul.
19. Şimşek, E. (2003). Anadolu’da yağmur duasına bağlı olarak oynanan bir oyun: “Çömçeli Gelin”. Milli Folklor, (60), 78–87.
20. Tuzcuoğulları, T., Fakazlı, A. E., Yılmaz, S. H., & Hazar, M. (2020). Gaziantep yöresine ait geleneksel çocuk oyunları: Ambel Gog ve Zilley. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(4), 519–530.
21. Youell, B. (2008). The importance of play and playfulness. European Journal of Psychotherapy & Counselling, 10(2), 121–129.