Gösterişçi Serbest Zaman Davranışlarının Ölçülmesi: Geçerlilik ve Güvenirlilik Çalışması

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 2, 336 - 348, 28.12.2025

Özge Yavaş , Oğuz Yılmaz , Pınar Güzel Gürbüz

Öz

Çalışma, gösterişçi tüketim teorisine dayanan (Marcoux ve ark., 1997 ;Cass ve Frost, 2002; Vigneron ve Johnson, 2004) Dai ve ark., (2023) tarafından geliştirilen Gösterişçi Serbest Zaman Davranışları Ölçeği’nin (Constructing a conspicuous leisure behavior scale) Türk kültürü için geçerli ve güvenilir bir ölçüm formunu oluşturmak amacıyla gerçekleştirmektir. Bu amaçla çalışma, 474 serbest zaman katılımcısı üzerinde yürütülmüştür. Çalışmanın yapısal geçerliliği, Birinci Dereceden DFA ve İkinci Dereceden DFA olmak üzere iki aşamalı DFA yapılarak sınanmıştır. Analiz sonuçları her iki ölçüm modelinin de (M1, M2) teorik açıdan verilerle uyum sağladığını göstermiştir. Bu sonuçlar, gösterişçi serbest zaman faaliyetlerine katılan bireyler için “Gösterişçi Serbest Zaman Davranış Ölçeği”nin Türk kültürü için yapısal boyutunu ortaya çıkarmış ve kültürel denkliğinin sağlandığını göstermiştir. Sonuç olarak Gösterişçi Serbest Zaman Davranış Ölçeği’nin, 51 madde ve 5 boyuttan oluşan yapısı Türk kültürü için de doğrulanmış ve bu anlamda ölçüm aracının gösterişçi serbest zaman davranışlarını ölçebilecek geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu kanıtlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Gösterişçi tüketim , serbest zaman , kültür

Measuring Conspicuous Leisure Behavior: Validity and Reliability Study

Öz

The study is based on the conspicuous consumption theory (Marcoux et al., 1997; Cass and Frost, 2002; Vigneron and Johnson, 2004) The aim of the study is to develop a valid and reliable measurement form of the Conspicuous Leisure Behaviour Scale (Constructing a conspicuous leisure behaviour scale) developed by Dai et al. (2023) for Turkish culture. To this end, the study was conducted on 474 leisure participants. The structural validity of the study was tested using a two-stage DFA, consisting of First-Order DFA and Second-Order DFA. The analysis results showed that both measurement models (M1, M2) were theoretically consistent with the data. These results revealed the structural dimension of the ‘Constructing a conspicuous leisure behaviour scale’ for individuals participating in conspicuous leisure activities in Turkish culture and demonstrated that cultural equivalence was achieved. In conclusion, the structure of the Show-Off Leisure Time Behaviour Scale, consisting of 51 items and 5 dimensions, has been validated for Turkish culture, and in this sense, it has been proven that the measurement tool is a valid and reliable instrument for measuring show-off leisure time behaviours

Anahtar Kelimeler

Conspicuous consumption , leisure time , culture

Kaynakça

• Adesoye, A. A. & Ajibua, M. A. (2015). Exploring the concept of leisure and its impact on quality of life. American Journal of Social Science Research, 1(2), 77-84.3
• Ağarı, M. (2023). Zaman Kavrami: Nedir-Ne Değildir ? Karabük Türkoloji Dergisi, 6(1), 123-148.
• Bittman, M. (2004). The quality of leisure time and. Family time: The social organization of care, 2, 171.
• Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. (13. Baskı). Ankara: PagemA Yayıncılık.
• Çetin, M. (2019). Restoran tercihinde gösterişçi tüketim eğilimi. Turizm Akademik Dergisi, 6(2), 227-238.
• Chu, K. H.-L., & Murrmann, S. K. (2006). Development and validation of the hospitality emotional labor scale. Tourism Management, 27(6), 1181–1191. https://doi.org/10.1016/j.tourman. 2005.12.011
• Churchill, G. A. (1979). A paradigm for developing better measures of marketing constructs. DeVellis, R. F. & Thorpe, C. T. (2021). Scale development: Theory and applications. Sage publications.
• Gajewska, P., & Piskrzyńska, K. (2017). Leisure time management. In Forum Scientiae Oeconomia (Vol. 5, No. 1, pp. 57-69).
• Güllülü, U., Ünal, S. & Bilgili, B. (2010). Kendini gösterim ve kişilerarası etkileşimin gösterişçi tüketim üzerindeki etkilerini belirlemeye yönelik bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 28(1), 105-139.
• Gürbüz, M. & Aydın, A. H. (2012). Zaman kavramı ve yönetimi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 1-20.
• Ho, C.-I., & Lee, Y.-L. (2007). The development of an e-travel service quality scale. Tourism Management, 28(6), 1434–1449. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2006.12.002
• Journal of Marketing Research, 16(1), 64–73. https://doi.org/10.1177/002224377901600110 Karaköse, Ö. F. (2021). Platon, Aristoteles ve Augustinus’ ta zaman kavramı. Trabzon İlahiyat Dergisi, 8(1), 75-104.
• Kline, P. (1994). An easy guide to factor analysis. New York: Routledge.
• Patsiaouras, G., & Fitchett, J. A. (2012). The evolution of conspicuous consumption. Journal of historical research in marketing, 4(1), 154-176.
• Preacher, K. J. & MacCallum, R.C. (2002). Exploratory factor analysis in behavioral genetics research: Factor recovery with small sample sizes. Behavior Genetics, 32(2), 153-161.
• Schermelleh, E. K., & Moosbrugger, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online, 8(2): 23-74.
• Schumacher, R. E., & Lomax, R. G. (1996). A beginner’s guide to structural equation modeling. New Jersey: Lawrence Erlbaum Associates, Publishers.
• Soncu, A. G. & Çelik, Ö. (2022). Veblen’in gösterişçi tüketim kültürünün sosyal paylaşım ağlarında yansıması: Instagram. International Journal of Social and Economic Sciences, 12(1), 16-31.
• Tabachnick, B.G. & Fidell, L.S. (2001). Using Multivariate Statistics. Pearson Education Company.
• Uludağ, D. & Soyer, M. (2023). Gösterişe yönelik tüketim kavramının incelenmesi. Topkapı Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 159-172.
• Ünal, C. (2022). Toplumun medyatik inşası ve göç. Nobel Bilimsel Eserler.
• Veblen, T. (1899), The Theory of the Leisure Class: an economic study of institutions, Random House, New York
• Wang, K.-C., Hsieh, A.-T., Chou, S.-H., & Lin, Y.-S. (2007). GPTCCC: An instrument for measuring group package tour service. Tourism Management, 28(2), 361–376. https://doi.org/10. 1016/j.tourman.2006.04.017
• Yuan, K.-H., & Bentler, P. M. (2000). Three likelihood-based methods for mean and covariance structure analysis with nonnormal missing data. Sociological Methodology, 30(1), 165-200. Retrieved March 10, 2024, from https://doi.org/10.1111/0081-1750.00078