II. Meşrutiyet Dönemi Süreli Yayınlarında Pedagoji: Terbiye Mecmuası, Yeni Fikir, Muallim, Anadolu Terbiye Mecmuası Örnekleri

Öz

Osmanlı Devletinde II. Meşrutiyet döneminde hız kazanan eğitimde modernleşme hareketleri, yeni nesil yetiştirme çalışmaları bakımından önemlidir. İçinde bulunulan siyasi ve toplumsal şartlar vatan ve milletin atisi için eğitimde yenileşmeye gitmeyi gerektirmiştir. Bu nedenle eğitimde millileşmeye doğru bir yönelim baş göstermiştir. Ayrıca bu dönemde, eğitimin bir bilim alanı olduğu daha etkin bir biçimde fark edilmiş, eğitim bir mesele olarak entelektüel bakış açısı ile yeniden ele alınmış, pedagojik yayınlar neşredilmiştir. Yayınlar içerisinde kitaplara nispeten, süreci topluma anlatan ve yaygınlaştıran gazete ve dergiler azdır. Basının kamuoyu oluşturmadaki rolü göz önünde bulundurulursa, bu dönemde eğitim meseleleri ile ilgili yayın yapan sayıca az gazete ve dergiler üzerinde inceleme yapmak önemlidir. Bu çalışmada, Terbiye, Yeni Fikir, Muallim, Anadolu Terbiye Mecmuası üzerine inceleme yapılmıştır. Bu dergiler eğitim ve öğretim politikaları ile ilgili yayınladıkları makalelerin yanı sıra dönemin önde gelen aydın ve mektep adamlarından oluşan yazar kadroları ile de dikkat çekmektedirler. Niteliksel yöntem kullanılarak yapılan ve betimsel, yazılı bir tarih araştırması olan çalışmada, literatür taranarak Osmanlı Devletindeki eğitim modernleşmesi hakkında bilgi verilmiştir. Ardından dergilerin kimliği; idari, teknik, yapısal özellikleri aktarılmıştır. Son olarak dergilerdeki pedagojik içerikler “Eğitim ve Öğretim Faaliyetleri Üzerine Tartışmalar”, “Eğitim ve Öğretimde Kullanılan Modern Yöntem ve Teknikler”, “Eğitim ve Öğretimin Sosyal Boyutu: Mekteplerde Kişilerarası İlişkiler”, “Avrupa ve Amerika’daki Eğitim Öğretim Uygulamaları” şeklinde dört başlık altında tasnif edilmiş ve değerlendirilmiştir. Dergilerde eğitimde inkılapların, derslerin ve ders planlarının güncellenmesinin, mekteplerde insani bir boyutta kişilerarası ilişkiler geliştirmenin gerekliliği üzerine durulmuştur. Ayrıca Avrupa ve Amerika’daki eğitim faaliyetleri hakkında bilgi verilmiş, Osmanlı Devletindeki çalışmalarla mukayeseye zemin hazırlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Pedagoji
• Terbiye
• Yeni Fikir
• Muallim
• Anadolu Terbiye Mecmuası

Pedagogy in Second Constituonal Periods Magazines: Terbiye Mecmuası, Yeni Fikir, Muallim, Anadolu Terbiye Mecmuası Examples

Öz

The modernization movements in education, which gained momentum during the Second Constitutional period in the Ottoman Empire, are important in terms of efforts to raise the new generation. During this period, it was more realized that education was a field of science, and pedagogical publications were published. Considering the role of the press in shaping public opinion, it is important to examine newspapers and magazines that published on educational issues during this period. In this study, an examination was made on Terbiye, Yeni Fikir, Muallim, Anadolu Terbiye Mecmuası. In the study, which was a descriptive, written historical research conducted using the qualitative method, information was given about the modernization of education in the Ottoman Empire by scanning the literature. Then the identity of the journals; Administrative, technical and structural features are explained. Finally, the pedagogical contents in the journals are under four headings: “Discussions on Education and Training Activities”, “Modern Methods and Techniques Used in Education and Training”, “Social Dimension of Education and Training: Interpersonal Relations in Schools”, “Education and Teaching Practices in Europe and America”. The magazines focused on the necessity of reforms in education, updating courses and lesson plans, and developing interpersonal relationships on a human dimension in schools. In addition, information was given about the educational activities in Europe and America, and a basis was prepared for comparison with the studies in the Ottoman Empire.

Anahtar Kelimeler

• Pedagogy
• Terbiye
• Yeni Fikir
• Muallim
• Anadolu Terbiye Mecmuası.

Kaynakça

1. “Alman Maarifi”. Muallim. 577-580, 15 Teşrin-i sani 1333.
2. “Çocuklarda gülmek ve güldürmek”. Terbiye. 201-211, 15 Kanun-i evvel 1334.
3. “Eşya Dersleri”. Anadolu Terbiye Mecmuası. 165, Haziran 1338.
4. “İngiltere’de Mektepler”. Anadolu Terbiye Mecmuası. 171, Haziran 1338.
5. “Mekteb-i İbtidaiyede terbiye-i bedeniyye”. Terbiye. 11-15, 15 Mart 1330.
6. “Takdirlere Layık Bir Teşebbüs Milli ve Amili Bir Mektep Kırda Terbiye Mektebi”. Yeni Fikir. 254-257, Şubat 1328.
7. “Tedris Vasıtaları 2: Mekatib-i İbtidaîyede Ders Planı ve Faydaları”. Muallim. 49-52, 15 Ağustos 1332.
8. “Türkiye’de Rum Mektepleri II”. Muallim. 168-169, 15 Kanun-i evvel 1332.

9. A. Ferid. “Manastır Darülmuallimininde Ziraat Dersleri Nasıl Okunuyor?”. Yeni Fikir. 167-172, 15 Mayıs 1328.
10. Ali Enver. “Amerika Mektepleri”. Yeni Fikir. 20-26, 15 Kânun-i evvel 1327.
11. Arslan, Ümmü Gülsüm-Orhon, Günseli. “Osmanlı Yenileşme Hareketleri Dönemi Çocuk Eğitimi”. Instructional Technology and Lifelong Learning. 1(2)/245-280, 2020.
12. Aybey. “Amerikalılar Nasıl Öğretirler”. Yeni Fikir. 390-392, 1 Haziran 1329.
13. Berkes, Niyazi. Türkiye'de çağdaşlaşma. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2012.
14. Edhem Nejat. “Beden Terbiyesi - Mekteblerde Askerlik ve İsveç Jimnastiği”. Yeni Fikir. 568-572, 1 Kanun-i evvel 1329.
15. Edhem Nejat. “Terbiye ve Musiki”. Yeni Fikir. 491-495, Teşrin-i Evvel 329.
16. Edhem Nejat. “Terbiye-i Bedeniyeye Nasıl Ehemmiyet Veriyorlar! Bizde, Avrupa’da”. Yeni Fikir. 70-74, 15 Şubat 1327.
17. Edhem Nejat. “Yeni mektepler”. Yeni Fikir. 4-9, 15 Kânunuevvel 1327.
18. Ergin, Orhan. Türk Maarif Tarihi Cilt: 3-4. İstanbul: Eser Matbaası, 1977.
19. Feridun Vecdi. “Ne yetiştirmek İstiyoruz”. Anadolu Terbiye Mecmuası. 171-173, Haziran 1338.
20. H.T. “Maarifte İnkılap”. Anadolu Terbiye Mecmuası. 22, Kanun-i sani 1338.
21. İhsan. “Eski mekteblerimizde cismani cezalar”. Terbiye. 16-28, 15 Mart 1330.
22. İsmail Hakkı. “Resmin talim ve terbiye ile münasebeti”. Terbiye. 18-23, 15 Mart 1330.
23. İsmail Hakkı. “Resmin talim ve terbiye ile münasebeti”. Terbiye. 66-73. 1 Nisan 1330.
24. İsmail Hakkı. “Resmin talim ve terbiye ile münasebeti”. Terbiye. 109-117, 15 Nisan 1330.
25. İsmail Hakkı. “Resmin talim ve terbiye ile münasebeti”. Terbiye. 167-173, 1 Mayıs 1330.
26. İsmail Hakkı. “Terbiyede İnkılâb”. Yeni Fikir. 361-366, 1 Haziran 1329.
27. İsmail Hakkı. “Terbiyede İnkılap Lazım”. Yeni Fikir. 361-366, 1 Haziran 1329.
28. Mehmet Emin. “Musiki ve Mekteplerimiz”. Muallim. 540-541, 15 Teşrin-i evvel 1333.
29. Necmettin Sadık. “Terbiye ve maarif meseleleri etrafında iktibas ve tenkid”. Terbiye. 33-40, 15 Mart 1330.
30. Satı Bey. “Mekteplerde cemiyet ve cemaat hayatı”. Terbiye. 188-194, 14 Teşrin-i sani 1324.
31. Şakir Ahmet. “Tedris Vasıtaları: Tedrisat’ta Sinematograf”. Muallim. 13-17, 15 Temmuz 1332.
32. Vedat Nedim. “Mekteplerde Cinslerin Birleştirilmesi”. Muallim. 839-840, 15 Ağustos 1334.
33. Ziya Gökalp. “Maarif Meselesi II”. Muallim. 1 Temmuz 1333, 353-354.