Türkiye’deki Yükseköğretim Kurumlarında Rekreasyon Eğitiminin Yapısı

Öz

Yoğun sanayileşme, teknoloji ve çalışma şartlarıyla birlikte insanların sahip oldukları kısıtlı boş zamanlarını nasıl değerlendirecekleri önemli bir konu haline gelmiştir. Boş zamanın etkili ve verimli halde kullanılmasının önemi; “insanların boş zamanlarını kendilerini tatmin edici ve yenileyici aktivitelerde bulunarak geçirmesi” olarak tanımlanan rekreasyon kavramının eğitimini de önemli ve gerekli hale getirmiştir. Türkiye’deki ortaya çıkışı spor alanında başlayan rekreasyon eğitimi, 2009 yılından itibaren turizm eğitimi veren bazı yükseköğretim kurumlarında da yer almaya başlamıştır. Rekreasyon eğitimi, yurt dışındaki örnekleriyle karşılaştırıldığı zaman Türkiye’de özellikle de turizm alanında yeni sayılabilecek bir daldır. Bu nedenle bu çalışmada, rekreasyon eğitimine ilişkin süreç ele alınarak, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında rekreasyon eğitiminin yapısı ve mevcut durumu araştırılmıştır. Bu amaçla rekreasyon eğitimi, lisans ve lisansüstü düzeyde gerek turizm eğitimi gerekse de spor eğitimindeki yapılanmasıyla araştırılmıştır. Ayrıca rekreasyon eğitiminin diğer disiplinlerle olan ilişkilerini ortaya koymak amacıyla rekreasyon ile ilgili hazırlanmış lisansüstü tezler anabilim dallarına göre incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre lisans düzeyinde rekreasyon eğitiminin ağırlıklı olarak Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulları bünyesinde yapılandığı ve rekreasyon ile ilgili hazırlanan lisansüstü tezlerin çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde, Fen Bilimleri Enstitüsü’nde ve Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı’nda hazırlandığı tespit edilmiştir. Bu çalışmanın rekreasyon eğitimi ile ilgili bundan sonra yapılacak çalışmalar için derleyici nitelikte bir kaynak olması amaçlanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Recreation, tourism, sport, education

Türkiye’deki Yükseköğretim Kurumlarında Rekreasyon Eğitiminin Yapısı

Öz

Yoğun sanayileşme, teknoloji ve çalışma şartlarıyla birlikte insanların sahip oldukları kısıtlı boş zamanlarını nasıl değerlendirecekleri önemli bir konu haline gelmiştir. Boş zamanın etkili ve verimli halde kullanılmasının önemi; “insanların boş zamanlarını kendilerini tatmin edici ve yenileyici aktivitelerde bulunarak geçirmesi” olarak tanımlanan rekreasyon kavramının eğitimini de önemli ve gerekli hale getirmiştir. Türkiye’deki ortaya çıkışı spor alanında başlayan rekreasyon eğitimi, 2009 yılından itibaren turizm eğitimi veren bazı yükseköğretim kurumlarında da yer almaya başlamıştır. Rekreasyon eğitimi, yurt dışındaki örnekleriyle karşılaştırıldığı zaman Türkiye’de özellikle de turizm alanında yeni sayılabilecek bir daldır. Bu nedenle bu çalışmada, rekreasyon eğitimine ilişkin süreç ele alınarak, Türkiye’deki yükseköğretim kurumlarında rekreasyon eğitiminin yapısı ve mevcut durumu araştırılmıştır. Bu amaçla rekreasyon eğitimi, lisans ve lisansüstü düzeyde gerek turizm eğitimi gerekse de spor eğitimindeki yapılanmasıyla araştırılmıştır. Ayrıca rekreasyon eğitiminin diğer disiplinlerle olan ilişkilerini ortaya koymak amacıyla rekreasyon ile ilgili hazırlanmış lisansüstü tezler anabilim dallarına göre incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre lisans düzeyinde rekreasyon eğitiminin ağırlıklı olarak Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulları bünyesinde yapılandığı ve rekreasyon ile ilgili hazırlanan lisansüstü tezlerin çoğunluğunun yüksek lisans düzeyinde, Fen Bilimleri Enstitüsü’nde ve Peyzaj Mimarlığı Anabilim Dalı’nda hazırlandığı tespit edilmiştir. Bu çalışmanın rekreasyon eğitimi ile ilgili bundan sonra yapılacak çalışmalar için derleyici nitelikte bir kaynak olması amaçlanmaktadır

Anahtar Kelimeler

• Rekreasyon, turizm, spor, eğitim

Kaynakça

1. Ağaoğlu, Y. S. (2002). Türkiye’deki üniversitelerin rekreasyon programlarının geliştirilmesi. Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı. Yayımlanmamış doktora Tezi.
2. Alexandris, K. and Carroll, B., (1997a). Motives for recreational sport participation in Greece. Implications for planning and provision of sport services. European Physical Education Review, 3 (2), 129-143.
3. -
4. Alexandris, K. and Carroll, B. (1997b). An analysis of leisure constraints based on different recreational sport participation levels: Results from a study in Greece. Leisure Sciences, 19, 1-15.
5. Bäckström, K. (2006). Understanding recreational shopping: A new approach. International Review of Retail, Distribution and Consumer Research, 16 (2), 143-158.
6. Block, P., Ridgway, N.M and Nelson, J.E. (1991), Leisure and the shopping mall.
7. Advances in Consumer Research, 18 (1), 445-52.
8. Cerit, E. (2008). Beden eğitimi ve spor yüksekokulları bünyesindeki rekreasyon bölümlerinin tercih edilme nedenleri ve bölüm öğrencilerinin beklentileri. (Unpublished master dissertation) Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

9. Cohen, D. A., Marsh, T., Williamson, S., Derose, K. P., Martinez, H., Setodji, C. and McKenzie, T. L. (2010). Parks and physical activity: Why are some parks used more than others? Preventive Medicine. 50, S9-S12.
10. Colton, C. W. (1987). Leisure, recreation, tourism: A symbolic interactionism view. Annals of Tourism Research. 14 (3), 345-360.
11. Godbey, G. C., Caldwell, L. L., Floyd, M. and Payne, L. L. (2005). Contributions of leisure studies and recreation and park management research to the active living agenda. American Journal of Preventive Medicine.28 (2S2), 150-158.
12. -
13. Grant, P. J. (1984). A determination of priorities for curricular and administrative areas of concern in undergraduate professional preparation in recreation and parks. (Unpublished doctoral dissertation) Temple University.
14. -
15. Hacıoğlu, N., Gökdeniz, A. ve Dinç, Y. (2009). Boş zaman ve rekreasyon yönetimi. (Güncellenmiş İkinci Baskı) Ankara: Detay Yayıncılık.
16. Hazar, A. (2009). Rekreasyon ve Animasyon. (Üçüncü Baskı) Ankara: Detay Yayıncılık.
17. Karaküçük, S. (2008). Rekreasyon: Boş Zamanları Değerlendirme. (Altıncı Baskı) Ankara: Gazi Kitabevi.
18. Kılbaş, Ş. (2010). Rekreasyon: Boş Zamanı Değerlendirme. (Geliştirilmiş Dördüncü Baskı) Ankara: Gazi Kitabevi.
19. Ko, Y. J. and Pastore, D. L. (2004). Current issues and conceptualizations of service quality in the recreation sport industry. Sport Marketing Quarterly, 13, 158-166.
20. McKercher, B. (1996). Differences between Tourism and Recreation in Parks. Annals of Tourism Research. 23 (3), 563-575.
21. -
22. McLean, D. D. ve Hurd, A. R. (2012). Recreation and Leisure in modern society. (Ninth Ed.) Jones and Bartlett Learning.
23. -
24. Metin, T. C. (2012). Üniversitelerin rekreasyon yönetimi programındaki ders müfredatının modüler bir yapıya dönüştürülmesi. Turizm Eğitimi Konferansı-Tebliğler,T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Araştırma ve Eğitim Genel Müdürlüğü, 148-160.
25. -
26. O’Connell, T.S., Potter, T. G. and Curthoys, L. P. (2005). A call for sustainability education in post-secondary outdoor recreation programs. International Journal of Sustainability in Higher Education. 6 (1), 81-94.
27. -
28. Palmquist, R. B. Phaneuf, D. J. and Smith, V. K. (2010). Short Run Constraints and the Increasing Marginal Value of Time in Recreation. Environmental and Resource Economics, 46 (1), 19-41
29. Park, S.H. and Kim, Y. M. (2000). Conceptualizing and measuring the attitudinal loyalty construct in recreational sport contexts. Journal of Sport Management, (14), 197-207.
30. Rajagopal (2006). Leisure shopping behavior and recreational retailing: A symbiotic analysis of marketplace strategy and consumer response. Journal of Hospitality and Leisure Marketing, 15 (2), 5-31.
31. -
32. Stein, T. A. (1984). Recreation education in the United States and Canada: A look at the past, present and future. Leisure Sciences: An Interdisciplinary Journal, 6 (3), 337-349.
33. -
34. Tal, T. (2005). Implementing Multiple Assessment Modes in an Interdisciplinary Environmental Education Course. Environmental Education Research, 11(5), 575-601.
35. Yayla, Ö. (2012). Turizm eğitimi bünyesinde verilen rekreasyon eğitimine akademik bir bakış. Karınca, 78 (910), 2024.
36. -
37. Yaylı, A., Güçer, E. ve Kızanlıklı, M.M. (2012). A study on the expectations of the students from the recreation management education. International Journal of Multidisciplinary Thought. 2 (2), 213-222.
38. -
39. Wakefield, K. L. and Baker, J. (1998). Excitement at the mall: Determinants and effects on shopping response. Journal of Retailing. 74 (4), 515-539.
40. Zorba, E. (2007). Türkiye’de rekreasyona bakış açısı ve gelişimi. Gazi Haber Dergisi, 52-55.
41. -
42. Ural ve Kılıç, (2006). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi. (2. Baskı). Ankara: Detay Yayıncılık.
43. T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Altıncı Beş Yıllık Kalkınma Planı (1990-1994) erişim tarihi: 08.05.14
44. T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı (DPT) Yedinci Beş Yıllık Kalkınma Planı (1996-2000) erişim tarihi: 08.05.14
45. T.C. Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) 2013 - 2014 Öğretim Yılı İlk Öğretim Ders Kitapları(http://www.meb.gov.tr/2013-2014-egitim-ogretim-yili-elektronik-ortamda-hizmete-sunulan-ilk-ve-orta-ogretim-ders-kitaplari/duyuru/6319)
46. T.C. Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi, 2014 Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Sistemi Kılavuzu erişim tarihi: 06.05.14