Examining the Relationship Between Decision-Making Skills and Self-Efficacy of Turkish Volleyball Referees

Öz

The aim of this study is to determine the relationship between self-efficacy and decision-making styles of Turkish volleyball referees and to examine whether these variables differ in terms of gender, referee classification, age, years of refereeing, and pre-refereeing volleyball playing experience. The study is a descriptive research conducted using a convenience sampling method. A total of 271 volleyball referees (105 females and 166 males) with a mean age of 38.45±10.11 participated in the study. Personal Information Form, Referee Self-Efficacy Scale, and Melbourne Decision-Making Scale were used as data collection tools. T-test, Mann–Whitney U test, and Pearson correlation test were used in the analysis of the data. According to the findings, female referees demonstrated higher levels of procrastinating decision-making style; international referees had higher scores in game knowledge, decision-making, and decision-making self-esteem; whereas national referees exhibited higher levels of avoidant, procrastinating, and panic decision-making styles. Referees who had played volleyball prior to refereeing reported higher perceived pressure, while those without such experience showed higher tendencies toward procrastinating decision-making. A strong positive relationship was found between age and years of refereeing. Additionally, as referee self-efficacy increased, decision-making self-esteem also increased, while avoidant, procrastinating, and panic decision-making tendencies decreased. In conclusion, it can be stated that self-efficacy levels and referee classification play a significant role in determining the quality of decision-making among Turkish volleyball referees; referees with higher self-efficacy exhibit higher decision-making self-esteem and lower levels of avoidant, procrastinating, and panic decision-making tendencies.

Anahtar Kelimeler

• Volleyball
• Referee
• Self-Efficacy
• Decision-Making Styles

Türk Voleybol Hakemlerinin Karar Verme Becerileri ile Öz yeterlikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türk voleybol hakemlerinin öz yeterlik ve karar verme stilleri arasındaki ilişkinin belirlenmesi ve bu değişkenlerin cinsiyet, hakemlik klasmanı, yaş, hakemlik yılı ve hakemlikten önce voleybol oynama durumu açısından farklılaşma durumunu incelemektir. Araştırma kolayda örnekleme yönteminin kullanıldığı betimsel bir araştırmadır. Araştırmaya yaş ortalaması 38,45±10,11 olan 105 kadın ve 166 erkek olmak üzere 271 voleybol hakemi katılmıştır. Araştırmada Kişisel Bilgi Formu, Hakem Öz-Yeterlik Ölçeği ve Melbourne Karar Verme Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde ikili grupların karşılaştırılması için parametrik verilerde t testi, non-parametrik veriler için mann whitney u testi ve ilişki analizi için de pearson korelasyon testi kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, kadın hakemlerin daha fazla erteleyici karar verme stiline sahip olduğu; uluslararası hakemlerin oyun bilgisi, karar verme ve karar vermede özsaygı puanlarının daha fazla olduğu; ulusal hakemlerin ise daha fazla kaçıngan, erteleyici ve panik karar verme stillerine sahip oldukları, hakemlikten önce voleybol oynamış olan hakemlerin daha fazla baskı hissettiği; hakemlikten önce voleybol oynamamış hakemlerin daha fazla erteleyici karar verme eğilimde olduğu; yaş ile hakemlik yılı arasında yüksek düzeyde pozitif ilişki olduğu; hakem öz yeterliği arttıkça karar vermede özsaygının yükseldiğini buna karşın kaçıngan, erteleyici ve panik karar verme eğilimlerinin azaldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak Türk voleybol hakemlerin öz yeterlik düzeyleri ve hakemlik klasmanlarının karar verme niteliğini belirlemede önemli rol oynadığı; öz yeterliği yüksek hakemlerin karar vermede daha yüksek özsaygıya sahip oldukları ve kaçıngan, erteleyici ve panik karar verme eğilimlerinin daha düşük düzeyde olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Voleybol
• Hakem
• Öz Yeterlik
• Karar Verme Stilleri

Kaynakça

1. Abdulgani, R., Mulyana, D., & Badaru, B. (2021). The effect of endurance, eye-hand coordination, and confidence to volleyball referee performance in West Java. International Journal of Human Movement and Sports Sciences, 9(3), 436-444.
2. Adıgüzel, N. S. (2018). Basketbol hakemlerinin fiziksel öz saygıları ile öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Ulusal Spor Bilimleri Dergisi, 2(2), 129-137.
3. Akdağcık, İ. U.,& Polat, B. (2022). Voleybol hakemlerinin iş stres düzeyleri ile karar verme stilleri arasındaki ilişkide cinsiyet, yaş, kıdem ve hakem klasmanının aracılık etkisi. MediterraneanJournal of SportScience, 5(4), 1048-1063.
4. Akyüz, O.,Özaltaş, H. N., & Sulu, B. (2025). Futbol hakemlerinin öz-yeterlik düzeyleri ve strese iten faktörlerin incelenmesi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(4), 1-20.
5. Alper, R.,Karagün, E., & Görün, L. (2023). Düzce ilinde görev yapan hakemlerin karar verme stillerinin incelenmesi. Spor ve Rekreasyon Araştırmaları Dergisi, 5(2), 27-41.
6. Anderson, K. J.,and Pierce, D. A. (2009). Officiatingbias: theeffect of fouldifferential on foulcalls in NCAA basketball. J. Sports Sci. 27, 687–694.
7. Atılgan, D.,& Tükel, Y. (2019). Hakemlerin karar verme stillerinin incelenmesi. SportSciences, 14(2), 22-32.
8. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: Theexercise of control. (1st ed.). New York: Freeman.

9. Baştuğ, G., Duman, S., Akçakoyun, F., & Karadeniz, F. (2016). Futbol hakemlerinde; stres, özgüven, karar verme. Journal of Human Sciences, 13(3), 5399-5406.
10. Çağın, M, Çimen Polat S, Aslan, S.,& Cicioğlu, H.İ. (2024). Examination of the relationship between the self-efficacy and decision-makingstyles of wrestling referees. Journal of ROL Sports Sciences, 5(1).
11. Çar, B., Arslan, O., Kurtoğlu, A., & Aydos, L. (2023). Review of decision-makingand self-confidence levels of salon sports referees. Research in Sport Education and Sciences, 25(1), 19-25.
12. Çelik, D. Ö. (2020). Farklı spor dallarında görev yapan hakemlerin karar verme stillerinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 5(4), 385-398.
13. Deng, Z. (2024). Self-Efficacy and Volleyball Refereeing Skills Among Students of Hanshan Normal University. The Light Explorer, 9(2), 1-8.
14. Deniz, M. E. (2004). Üniversite Öğrencilerinin Karar Vermede Öz Saygı, Karar Verme Stilleri ve Problem Çözme Yöntemleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi Üzerine Bir Araştırma. Eğitim Araştırmaları Dergisi. Cilt:4, S: 25-35.
15. Dönmez, K.,& Özgül, F. (2020). Hentbol hakemlerinin bazı değişkenlere göre karar verme stillerinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 30-47.
16. Ekmekçi, R. (2016). Hakemlikte psikolojik hazırlık. Ankara: Detay Yayıncılık.
17. Etikan, I., Musa, S. A., &Alkassim, R. S. (2016). Comparison of convenience sampling and purposive sampling. American journal of the oretical and applied statistics, 5(1), 1-4.
18. Guillén, F.,&Feltz, D. L. (2011). A conceptual model of refereeefficacy. Frontiers in psychology, 2, 25.
19. Kalaycı, Ş. (2010). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (Vol. 5, p. 359). Ankara, Turkey: Asil Yayın Dağıtım.
20. Karaçam, A. ve Pulur, A. (2017a). Hakem Öz Yeterlik Ölçeği’nin (HÖYÖ) Türkçeye Uyarlama Çalışması. Niğde Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi.11(1), 118.
21. Karaçam, A.,& Pulur, A. (2017b). Examining there lationship between referee self-efficacy and general self-efficacy levels of football, basketball and handball referees. Universal Journal of Educational Research 5(9), 1571-1579.
22. Kılıç, A., &Öner, Ç. (2019 Kasım). Basketbol hakemlerinin özyeterlikleri ve karar verme stillerinin incelenmesi. In 4. International EMI Entrepreneurship and Social Sciences Congress Proceedıngs E-Book (p. 1238).
23. Klatt, S.,Bea, L. M., Brückner, S., Jungen, A., Noël, B., & Strauss, B. (2025). Stress and anxiety among elite volleyball referees while officiating. Journal of sports science&medicine, 24(1), 160.
24. Koçak, Ç. V. (2019). Voleybol hakemlerinin hakem öz yeterlik düzeylerinin incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 33-40.
25. Koh, E. T.,&Owen, W. L. (2000). Descriptive research and qualitative research. In Introduction to Nutrition and Health research (pp. 219-248). Boston, MA: Springer US.
26. Mann, L.,Radford, M., Burnett, P., Ford, S., Bond, M., Leung, K., ... &Yang, K. S. (1998). Cross‐cultural differences in self‐reporteddecision‐making style and confidence. International journal of psychology, 33(5), 325-335.
27. Myers, N. D.,Feltz, D. L., Guillén, F., &Dithurbide, L. (2012). Development of, and initial validity evidence for, the Referee Self-EfficacyScale: A multi study report. Journal of sportand Exercise Psychology, 34(6), 737-765.
28. Myers, N. D.,Pacewicz, C. E., Hill, C. R., &Chun, H. (2023). Factor analysis with ordered categorical indicator sand measurement of self-efficacy in physicalactivity contexts: A substantive-methodologicalsy nergy. Measurement in Physical Education and Exercise Science, 27(4), 332-351.
29. Pekdoğan, S. (2024). Karar Verme Stilleri Araştırmaları: 2009-2013 Yılları Arasındaki Yüksek Lisans Tezlerinin İncelenmesi. TheJournal of Academic Social Science Studies, 4(34), 321-331.
30. Sarıdede, Ç. (2018). Voleybol hakemlerinin öz yeterlik düzeyleri ve karar verme becerilerinin incelenmesi. (Yüksek lisans tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi, İstanbul.
31. Scott, S. G.,& Bruce, R. A. (1995). Decision-makingstyle: The development and assessment of a new measure. Educational and psychological measurement, 55(5), 818-831.
32. Sevinç, K., Gerek, Z., & Arslan, E. (2021). Voleybol hakemlerinin empatik eğilimleri ve hakem öz yeterliklerinin incelenmesi. Uluslararası Egzersiz Psikolojisi Dergisi, 3(1), 26-36.
33. Şahin, N., Bilir, F. P., & Yıldırım, A. (2020). Self-Efficacyanddecisionmaking of hockeyreferees. International Journal, 76(8/1).
34. Tuero, C.,Tabernero, B., Marquez, S., &Guillen, F. (2002). Análisis de losfactoresqueinfluyen en la práctica del arbitraje. RevistaScape, 1(1), 7-16.