Araştırma Makalesi

İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Cilt: 13 Sayı: 2 31 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

İtirazın iptali davasının kendisine özgü niteliği Türk icra hukukunda birçok sorunu ve tartışmayı beraberinde getirmektedir. Söz konusu tartışmaların milletlerarası usul hukuku boyutuyla da ele alınması gerekmektedir. Keza yabancılık unsuru barındıran özel hukuk ilişkilerinde taraflar, giderek artan bir biçimde yetki ya da tahkim anlaşmaları akdetmekte ve uyuşmazlığın yabancı devlet mahkemesi ya da hakemler önünde görülmesi konusunda anlaşabilmektedir. Aralarında yetki ya da tahkim anlaşması bulunması durumunda alacaklının, borçluyla aralarındaki güven ilişkisi gereği uyuşmazlığın çözümü için yetkili yabancı mahkemeye ya da hakemlere başvurması beklenir. Ancak alacaklı yetki ya da tahkim anlaşmasının varlığına rağmen borçlu aleyhine ilamsız icra takibine başvurabilmektedir. Borçlunun takibe itiraz etmesi durumunda ise itirazın kaldırılması yoluna başvuramayan alacaklı tarafından takibe devam edilebilmesinin tek yolu itirazın iptali davası ikame etmektir. İtirazın iptali davası konusunda Türk mahkemelerinin yetkisi münhasır değildir. Dava her ne kadar icra hukuku içerisinde yer alsa da maddi hukuk karakteri gereği tarafların yetki anlaşmalarının geçerliliğine engel olmaması lazım gelir. Tahkim bakımından ise para veya teminat borçlarını içeren itirazın iptali davasının konu yönünden tahkime elverişli olarak kabul edilmesi gerektiği ve hakemlerin itirazın iptaline karar verme konusunda yetkili oldukları son yıllardaki Yargıtay kararları ve doktrin görüşleri ışığında ortaya konmuştur. İtirazın iptali davası, yalnızca Türk ve İsviçre Hukuku’nda kabul edilmektedir. Dolayısıyla yabancı hâkimin ya da hakemlerin davayı ne şekilde vasıflandıracağı, esasa uygulanacak hukuku ne şekilde belirleyeceği gibi birçok problemle karşılaşılmaktadır. Bunun yanı sıra bir yıllık hak düşürücü sürenin yabancı mahkemeler ya da hakemler önünde açılan davalar üzerindeki etkisi, tazminatlar, yabancı mahkeme ya da hakem kararına binaen ilamsız icra takibi başlatılıp başlatılamayacağı konuları tartışılması gereken sorunlardan birkaçıdır.

Anahtar Kelimeler

Milletlerarası Usul Hukuku , Yetki Anlaşması , Tahkim Anlaşması , Tanıma-Tenfiz , İtirazın İptali

Kaynakça

  1. AKINCI, Ziya: Milletlerarası Tahkim, Genişletilmiş ve Güncelleştirilmiş 6. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2021.
  2. ALLAROUSSE, Veronique: “A Comparative Approach to the Conflict of Characterization in Private International Law”, Case Western Reserve Journal of International Law, (23)3, 1991, s.479-516.
  3. ASLAN, Kudret/AKYOL ASLAN, Leyla: İlama Bağlı Para Alacağı İçin İlamsız İcra Takibi Yapılması Dürüstlük Kuralına ve Hayatın Olağan Akışına Aykırı Mıdır?, Ramazan Arslan’a Armağan, Yetkin Yayınları, 1, Ankara, 2015, s.195-251.
  4. ATALI, Murat/ERMENEK, İbrahim/ERDOĞAN, Ersin: İcra ve İflas Hukuku, 5. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2022.
  5. BAYRAKTAROĞLU ÖZÇELİK, Gülüm: Milletlerarası Usûl Hukukunda Paralel Davalar, Yetkin Yayınları, Ankara, 2016.
  6. BERKİN, Necmeddin: Tatbikatçılara İcra Hukuku Rehberi, Filiz Kitabevi, İstanbul, 1980.
  7. BOZANOĞLU, Sedat/GÜNAY, Mehmet Emre: “Tenfiz Edilmemiş Yahut Kesinleşmemiş Yabancı Mahkeme ve Hakem Kararlarının Türk İcra İflas Hukuku Işığında İnfaz Kabiliyeti Genel Haciz Yolu ile İlamsız Takibe Konu Edilip Edilemeyeceği Uygulamada Yaşanan Sorunlar”, İstanbul Barosu Dergisi, 91(1), 2017
  8. ÇAĞA, Tahir: Ödeme Emrine İtirazın İptali Davasına Dair, BATİDER, VIII(3), 1976, s.21-31.
  9. ÇAĞA, Tahir: “Yine Ödeme Emrine İtirazın İptali Davasına Dair”, BATİDER, X(2), 1979, s.269-376.
  10. ÇELİKEL, Aysel/ERDEM, B. Bahadır: Milletlerarası Özel Hukuk, Yenilenmiş 17. Bası, Beta Basım, İstanbul, 2021.

Kaynak Göster

APA
Konyalı, S. C. (2022). İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13(2), 519-533. https://doi.org/10.21492/inuhfd.1128861
AMA
1.Konyalı SC. İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ. İnÜHFD. 2022;13(2):519-533. doi:10.21492/inuhfd.1128861
Chicago
Konyalı, Sinan Can. 2022. “İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13 (2): 519-33. https://doi.org/10.21492/inuhfd.1128861.
EndNote
Konyalı SC (01 Aralık 2022) İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13 2 519–533.
IEEE
[1]S. C. Konyalı, “İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ”, İnÜHFD, c. 13, sy 2, ss. 519–533, Ara. 2022, doi: 10.21492/inuhfd.1128861.
ISNAD
Konyalı, Sinan Can. “İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 13/2 (01 Aralık 2022): 519-533. https://doi.org/10.21492/inuhfd.1128861.
JAMA
1.Konyalı SC. İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ. İnÜHFD. 2022;13:519–533.
MLA
Konyalı, Sinan Can. “İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 13, sy 2, Aralık 2022, ss. 519-33, doi:10.21492/inuhfd.1128861.
Vancouver
1.Sinan Can Konyalı. İTİRAZIN İPTALİ DAVASININ TÜRK MİLLETLERARASI USUL HUKUKU YÖNÜNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ. İnÜHFD. 01 Aralık 2022;13(2):519-33. doi:10.21492/inuhfd.1128861