SİYASİ PARTİLERE DEVLET YARDIMI: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

Siyasi partiler kuruluş ve teşkilatlanmalarının yanı sıra faaliyetlerini sürdürebilmek için de mali kaynağa gereksinim duyarlar. Partiler söz konusu finansman ihtiyacını çeşitli gelir unsurlarından sağlamakla birlikte bu unsurların başında devlet yardımı gelmektedir. Dünyada siyasi partilere devlet yardımı dağıtımında belirli ilkeler ve asgari eşik değerler esas alınmaktadır. Ancak, her ülke farklı nedenlerle devlet yardımına yönelik çeşitli düzenlemeler yapmaktadır. Türkiye’de de 1961 Anayasasında 1971 yılında yapılan değişiklikten günümüze kadar siyasi partiler devlet yardımından yararlanmıştır. Dağıtım kriterleri ise hep tartışılagelmiştir. 1982 Anayasasında dağıtım kriterlerinin anayasada düzenlenmesi bu tartışmaları sonlandırmamıştır. Hükûmet etme işlevini üstlenen siyasi partilerin var olan konumlarını kullanarak sübjektif amaçlar doğrultusunda yasal değişiklikler yapmaları devlet yardımının etkinliğinin sorgulanmasına neden olmuştur. Cumhurbaşkanlığı hükûmet sistemine geçiş ile de demokrasi, siyasal rekabet ve eşitlik gibi ilkeler bağlamında mevcut durumun yeniden gözden geçirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda, Anayasanın 68. maddesinde yapılacak değişiklik ile demokratik bir rejime uygun nesnel kurallara dayalı bir devlet yardımı sisteminin kurulması gereklidir. Çalışmanın temel amacı, Türkiye’deki hâlihazırda sorunlu olan devlet yardımı sisteminin revize edilmesi gerekliliğini ele almaktır.

In addition to their establishment and organisation, political parties also need financial resources to sustain their activities. Parties fulfil this financing need from various revenue sources, and state aid is the most important of these sources. In the world, certain principles and minimum thresholds are taken as basis in the distribution of state aid to political parties. However, each country makes various arrangements for state aid for different reasons. In Turkey, political parties have benefited from state aid since the 1971 amendment to the 1961 Constitution. The distribution criteria have always been debated. The 1982 Constitution did not put an end to these debates by regulating the distribution criteria in the constitution. The effectiveness of state aid has been questioned due to the fact that political parties, which undertake the function of government, use their existing positions to make legal amendments for subjective purposes. With the transition to the presidential government system, it is necessary to review the current situation in the context of principles such as democracy, political competition and equality. In this context, it is necessary to establish a state aid system based on objective rules in accordance with a democratic regime by amending Article 68 of the Constitution. The main purpose of this study is to address the need to revise the currently problematic state aid system in Turkey.