VERGİ KAÇAKÇILIĞI SUÇLARINDA ZİNCİRLEME SUÇ UYGULAMASI

Yıl 2025, Cilt: 16 Sayı: 1, 181 - 193, 30.06.2025

Elif Yılmaz Furtuna , Hanne Özgenç Yılmaz

https://doi.org/10.21492/inuhfd.1704402

Öz

Türk vergi sisteminde vergilerin toplanması ve takibine ilişkin düzeni bozan ve vergi kaçırılmasına yönelik yükümlülüklere aykırı davranışlar kabahat veya suç olarak tanımlanmıştır. Mükelleflerin en çok işlediği ve bu nedenle de uygulamada da en çok karşılaşılan vergi kaçakçılığı suçlarıdır. Vergi kaçakçılığı suçları ve cezaları Vergi Usul Kanunu’nun 359. maddesinde düzenlenmiştir. Şartlarının oluşması durumunda vergi kaçakçılığı suçlarında zincirleme suç hükümleri uygulanmaktadır. Ancak uygulamada birtakım sorunlar bulunmaktaydı. İlgili maddede 2022 tarihinde yapılan değişiklikle zincirleme suç hükümlerinin uygulanmasına ilişkin sorunlar çözülmeye çalışılmışsa da vergi kaçakçılığı suçları nitelik itibariyle seçimlik hareketli bir suç mudur, seçimlik hareketli bir suç ise bu hareketlerden birkaçının yapılması durumunda tek suç mu, yoksa hareket sayısınca suç mu oluşturacağı konuları hala tartışmalıdır. Bu hususlarda kabul edilen görüşlere göre zincirleme suç uygulaması değişmektedir. Çalışmada suçun ve zincirleme suçun unsurları doğrultusunda vergi kaçakçılığı suçlarındaki teori, uygulama ve uygulamadaki sorunlar ele alınacaktır. Ayrıca vergi kaçakçılığı suçlarında zincirleme suç hükümlerinin nasıl uygulandığı ve uygulamanın nasıl olması gerektiğine ilişkin açıklamalarda bulunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Vergi Kaçakçılığı Suçları , Zincirleme Suç , Seçimlik Hareketli Suç , Vergilendirme Dönemi , İçtima

THE APPLICATION OF SUCCESSIVE OFFENSE IN THE TAX EVASION OFFENSES

Öz

In the Turkish tax system, acts that disrupt the orderly collection and follow-up of taxes, and that violate obligations related to tax evasion, are classified as either misdemeanors or criminal offenses. Among these, tax evasion offenses are the most frequently committed by taxpayers and thus most commonly encountered in practice. These offenses, along with their corresponding penalties, are regulated under Article 359 of the Tax Procedure Law. When specific legal conditions are met, the provisions on successive offenses may be applied to tax evasion crimes. However, various practical challenges have emerged in the implementation of these provisions. Although the 2022 amendment to the relevant article sought to address these issues, debates persist—particularly regarding the legal nature of tax evasion offenses. Specifically, it remains controversial whether these offenses are characterized as optional act offenses, and if so, whether the commission of multiple acts constitutes a single offense, or a plurality of offenses based on the number of acts committed. The applicability of successive offense provisions varies depending on the doctrinal perspective adopted on this matter. This study aims to examine the theoretical foundations, legislative framework, and practical challenges associated with tax evasion offenses within the context of the constituent elements of the crime and the concept of successive offenses. Furthermore, the paper will provide an analysis of how successive offense provisions are applied in practice and propose considerations for their appropriate implementation.

Anahtar Kelimeler

Tax Evasion Offenses , Successive Offense , Optional Act Offense , Taxation Period , Concursus

Kaynakça

• AKBULUT, Berrin: “Sahte Belge Düzenlemek veya Kullanmak Suretiyle Vergi̇ Kaçakçılığı Suçu (VUK m. 359/b)”, Adalet Dergisi, (71), 2023, s. 653-702.
• AKBULUT, Berrin: “Vergi Kaçakçılığı Suçlarında Zincirleme Suç”, SÜHFD, 32(4), 2024, s. 2703-2733.
• ARSLAN, Çetin: “Vergi Kaçakçılığı Suçlarında İçtima Sorunu (Vergi Takvim Yılına Yüklenen İşlev Bağlamında Bir Değerlendirme),” Hacettepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Adli Bilişim Araştırma ve Uygulama Merkezi Ekonomik Suçlar ve Yargıtay Kararları Sempozyumu-I Vergi Kaçakçılığı Suçları (Sempozyum Kitabı), 1. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2017.
• ARSLAN, Çetin/ERDOĞAN, Yağmur Müge: “Vergi Kaçakçılığı Suçlarında Zincirleme Suç”, in Özgenç, İzzet/Şahin, Cumhur/Turhan, Faruk (ed.), 5. Türk-Kore Ceza Hukuku Günleri Karşılaştırmalı Hukukta Ekonomik Suçlar Uluslararası Sempozyumu Cilt 2, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2020.
• AYDOĞDU, F. İsmail Hakkı: Türkiye’de Vergi Kaçakçılığı Suçu ve Cezası, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yüksek Lisans Tezi, İzmir 2009.
• BAYAR, İbrahim Nihat: Vergi Kaçakçılığı, 1. Baskı, Mali Akademi Yayınları, Ankara, 2013.
• CANDAN, Turgut: Vergi Suçları ve Cezaları, 3. Baskı, Maliye ve Hukuk Yayınları, 2010.
• DEMİREL, Muhammed/KARTAL, Melik: “The Conditions for the Application of Successive Crime in the Turkish Criminal Code”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 77(1), 2019, s.451-462.
• DULDA, Ahmet Can: “Sahte Belge Düzenlemek veya Kullanmak Suretiyle Vergi̇ Kaçakçılığı Suçunun İşlenmesi ve İçtima Bakımından Cezanın Belirlenmesine İlişkin Yargıtay Kararı İncelemesi: Yargıtay Ceza Genel Kurulu E. 2022/153, K. 2022/641 Sayılı Kararı”, Karar İncelemeleri Dergisi, 2(2), 2024, s. 53-94.
• ERMAN, Sahir: Vergi Suçları, İstanbul Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi, İstanbul 1988.
• KARAKOÇ, Yusuf: “Türk Vergi Ceza Hukuku Üzerine Bir Değerlendirme” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 12, 2012, s.3-26.
• KARAKOÇ, Yusuf: “Vergi Ceza Hukukuna İlişkin Tesbit ve Öneriler” , Prof. Dr. Nami Çağan Anısına Armağan, Ankara 2020, Atılım Üniversitesi Yayınları, 2020, s.321-382.
• KARAKOÇ, Yusuf: Genel Vergi Hukuku, 3. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2024.
• KARAKOÇ, Yusuf: Genel Vergi Hukuku, 7. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2014.
• KIZILOT, Şükrü/ KIZILOT, Zuhal: Vergi, Ticaret ve Ceza Hukuku Yönünden Kaçakçılık Suçları ve Naylon Fatura İhtilafları, Yaklaşım Yayıncılık, 2009.
• KOCA, Mahmut/ÜZÜLMEZ, İlhan: Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 17. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024
• MEMDUH, Aslan: “Vergilendirmede Sahte Belge Kullanımına Verilecek Hapis Cezasının Belirlenmesi,” Hasan Kalyoncu Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2015, 5(10), s. 29-50.
• MUTLUER, M. Kamil/DAYANÇ KUZEYLİ, N. Nilay: Vergi Hukuku Genel ve Özel Hükümler, Yetkin Yayınları, Ankara, 2019.
• NARTER, Recep/SARICAOĞLU, Ercan: “Türk Vergi Hukukunda Vergi Kabahatlerinde ve Suçlarında İçtima”, Erzincan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 17(1-2), 2013, s. 73-99.
• ÖZCAN, Onur: Vergi Suçları, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2015.
• ÖZEN, Mustafa: 213 Sayılı Vergi Usul Kanunu'nda Düzenlenen Vergi Suçları ve Kabahatleri, 6. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2023.
• ÖZGENÇ, İzzet: Ceza Hukuku Genel Hükümler, 20. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• SANCAR, Yalçın Türkan: “Yeni Türk Ceza Kanununda Zincirleme Suç,” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 20(70), 2007, s.244-259.
• SARSIKOĞLU, Şenel/ŞİŞMAN, Gülden: “Vergi Kaçakçılığı Suçlarında Zincirleme Suç” Mali Hukuk Dergisi, 19(220), 2023, s.627-656.
• ŞENTÜRK AKANER, Candide: “Vergi Kaçakçılığı Suçunda Zincirleme Suç Problemi” in Özbek, Veli Özer/Çırak Karalı, Ezgi (ed.), Ekonomik Suçlarla Mücadele Sempozyumu–II: Vergi Suçları, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2024.
• ŞENYÜZ, Doğan: Vergi Ceza Hukuku (Vergi Kabahatleri ve Suçları), 9. Bası, Ekin Yayınevi, Bursa 2016.
• TAŞKAN, Yusuf Ziya: Vergi Hukuku Genel Hükümler ve Türk Vergi Sistemi, 7.Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2024.
• TAŞTAN, Mehmet: Vergi Kaçakçılığı Suçları, 3.Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara 2022.
• UĞUR, Hüsamettin/ELİBOL, Mert: Açıklamamalı ve İçtihatlı Vergi Suçları, Adalet Yayınevi, Ankara 2015.
• ÜMİT, Ceyda: “Vergi̇ Ceza Hukukunda Sahte Belge Düzenleme ve Sahte Belge Kullanma Suçlarına İlişkin Sorunlar ve Çözüm Önerileri”, Hacettepe HFD, 11(1), 2021, s.357-393.
• ÜNAL, Ertuğrul, “Vergi Usul Kanununun 359’uncu Maddesinin b Fıkrasında Düzenlenen Vergi Kaçakçılığı Suçu”, MÜHF-HAD, 27(2), 2021, s. 1260-1297.
• YILDIZ, Ferhat: Yargıtay Kararları Işığında Belgede Sahtecilik ve Vergi Kaçakçılığı Suçları, Adalet Yayınevi, Ankara 2022.