SURİYE’NİN YENİDEN İNŞA SÜRECİNDE TÜRKİYE VE İSRAİL’İN İZLEDİĞİ POLİTİKALARIN BAŞARISIZ DEVLET OLGUSU ÜZERİNDEN DEĞERLENDİRİLMESİ

While there is no agreed-upon definition in international law, the term “failed state” is used to describe a state incapable to fulfil its fundamental functions, fallen into instability, lost all its functional capabilities, failed to maintain peace, tranquillity, and security within the country, has lost its sovereign authority, and has lost its legitimacy in the eyes of the people. According to the 2024 report of the “Fragile States Index” published since 2005, Syria ranks as the fourth least failed state in the world. On December 8, 2024, the Ba’ath regime lasted 61 years in Syria was overthrown, and a new Syrian government was established under the leadership of Ahmed Sharaa. In the first year of the revolution, the latest Syrian government’s priorities include ensuring the country’s territorial integrity and unity, establishing security, and ensuring development. These goals are also indispensable for the country to overcome the failed state phenomenon. This study analyzes the policies pursued by Türkiye and Israel, two neighbouring states that affect the internal dynamics of Syria due to their geographical proximity and historical-strategic interests, and the impact of their changing roles in the state’s rebuilding process on Syria’s success and failure. The study utilizes a case study method and examines the policies of Türkiye and Israel in a comparative manner. While Israel, pursuing an expansionist policy in the Middle East, has an “obstructive” and “status quo” approach, Türkiye, which seeks to establish a system based on political stability, social reconciliation, and economic prosperity in Syria, has adopted policies that are “constructive” in Syria’s rebuilding. The findings reveal that Israel’s military interventions and territorial occupations have deepened Syria’s sovereignty crisis; on the other hand, Türkiye, through cooperation, has contributed to Syria’s lasting stability and the establishment of regional peace.

Uluslararası hukukta üzerinde mutabık kalınmış bir tanımı olmamakla beraber “başarısız devlet”, yerine getirmesi gereken temel işlevleri sürdüremeyen, istikrarsızlığa sürüklenmiş, tüm fonksiyonel işlevlerini yitirmiş, ülkede huzur, sükûnet ve güvenliği sağlayamamış, egemen otoritesi ortadan kalkmış ve halk nezdinde meşruiyetini yitirmiş devletler için kullanılmaktadır. 2005 yılından bu yana yayımlanan “Kırılgan Devletler İndeksi”nin 2024 yılı raporuna göre Suriye dünyada en başarısız 4’üncü devlet konumundadır. 8 Aralık 2024 tarihinde Suriye’de 61 yıl süren Baas rejimi devrilmiş ve Ahmed Şara liderliğinde yeni bir Suriye yönetimi kurulmuştur. Devrimin birinci yılında yeni Suriye yönetiminin öncelikleri arasında yer alan ülkenin toprak bütünlüğünü ve birliğini sağlamak, güvenliği tesis etmek, kalkınmayı sağlamak gibi hedefler aynı zamanda ülkenin başarısız devlet olgusundan kurtulması için de gereklidir. Bu çalışma, coğrafi yakınlıkları ve tarihsel-stratejik çıkarları gereği Suriye’nin iç dinamiklerine etki eden iki komşu devlet olan Türkiye ve İsrail’in Suriye’de izledikleri politika ve devletin yeniden inşası sürecindeki değişen rollerinin Suriye’nin başarılı-başarısız devlet olgusuna etkilerini analiz etmeye çalışmaktadır. Çalışmada örnek vaka incelemesi yöntemi kullanılmakta olup karşılaştırmalı olarak Türkiye ve İsrail politikaları ele alınmaktadır. Ortadoğu’da yayılmacı bir politika izleyen İsrail’in yaklaşımı “engelleyici” ve “statükoyu koruyucu” iken Suriye’de politik istikrar, toplumsal uzlaşı ve iktisadi kalkınmaya dayanan bir sistemin oluşmasını arzulayan Türkiye’nin benimsediği politikalar Suriye’nin yeniden inşasında “yapıcı” bir yaklaşım taşımaktadır. Bulgular İsrail’in askeri müdahaleleri ve toprak işgallerinin Suriye’nin egemenlik krizini derinleştirdiğini; Türkiye’nin ise iş birliğine odaklandığını, Suriye’nin kalıcı istikrarına ve bölgesel barışın tesisine katkı sunduğunu ortaya koymuştur.