DAVALIDIR KAYDININ ŞERH VE İHTİYATİ TEDBİR OLARAK NİTELENDİRİLEMEMESİ SORUNU: YARGITAY 11. HUKUK DAİRESİ’NİN 19.02.2024 TARİHLİ UYUŞMAZLIĞIN GİDERİLMESİ KARARININ ELEŞTİRİSİ

Bu çalışma, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi’nin 19.02.2024 tarihli ve 2023/6403 esas ve 2024/1231 karar sayılı uyuşmazlığın giderilmesi kararında, taşınmazın tapu kütüğüne işlenen “davalıdır kaydı” ile bu kayda ilişkin mahkeme kararının hukuki niteliği ve etkisini eleştirel bir bakışla incelemektedir. Kararda davalıdır kaydının teknik anlamda Türk Medenî Kanunu’nda düzenlenen şerhlerden biri olmadığı ve malikin tasarruf yetkisini kısıtlamadığı kabul edilmekle birlikte, kayda üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilme ve iyi niyeti ortadan kaldırma gibi şerhlere özgü etkiler tanınmıştır. Çalışmada bu yaklaşımın, şerhin ayni etkisi ile tasarruf yetkisi kısıtlaması arasındaki zorunlu bağlantıyı göz ardı ettiği ve kavramsal bir çelişki yarattığı ileri sürülmektedir. Ayrıca inceleme konusu kararda, davalıdır kaydına yönelik mahkeme kararını ihtiyati tedbir değil, ara karar olarak nitelendirmesi medeni usûl hukuku bakımından değerlendirilmiştir. Davalıdır kaydına ayni etki tanınmasına rağmen bu karara karşı kanun yolunun kapatılması, etkin hukuki korunma ve hukuki çareye erişim hakkı bakımından ciddi sakıncalar doğurmaktadır. Çalışma sonucunda, davalıdır kaydının eşya hukuku bakımından ya şerh kategorisi içinde değerlendirilmesi ya da hiçbir ayni etki doğurmadığının kabul edilmesi gerektiği; buna bağlı olarak mahkeme kararının hukuki niteliğinin de yeniden ele alınmasının zorunlu olduğu sonucuna varılmıştır.

This article critically examines the legal nature and effects of the “davalıdır annotation” entered into the land registry and the court decision ordering such annotation, as addressed in the decision of the 11th Civil Chamber of Yargıtay dated 19 February 2024 (E. 2023/6403, K. 2024/1231), rendered for the resolution of conflicting judgments. Although the Court held that the davalıdır annotation does not constitute a statutory annotation under the Turkish Civil Code and does not restrict the owner’s power of disposition, it nevertheless attributed to it effects traditionally associated with annotations, such as enforceability against third parties and the elimination of good faith. The article argues that this approach entails a conceptual inconsistency, as the real effect of annotations is inseparably linked to a restriction of the owner’s power of disposition. Granting real effects to a record that is expressly denied annotation status undermines the systematic coherence of property law. The study further analyzes the Court’s classification of the decision ordering the annotation as an interlocutory decision rather than a provisional measure. Given the substantial effects of the annotation on the legal and economic position of the property owner, excluding such decisions from appellate review raises serious concerns regarding effective judicial protection and the right of access to legal remedies. The article concludes that the davalıdır annotation must either be integrated into the statutory system of annotations with its corresponding effects or be denied any real effect altogether, and that the procedural classification of related court decisions should be reconsidered accordingly.