UTI POSSIDETIS JURIS İLKESİNİN KARA VE DENİZ SINIRLANDIRMASINA ETKİSİ: GABON/EKVATOR GİNESİ KARARI ÜZERİNE BİR İNCELEME
Öz
Gabon ve Ekvator Ginesi arasında zuhur eden uyuşmazlığın kökenleri sömürge geçmişinden günümüze kadar uzanmaktadır. Uyuşmazlık somut bir şekilde 1972 yılında Mbanié/Mbane adasının Gabon tarafından işgaliyle gündeme gelmiştir. Süreç içersinde uyuşmazlığın çözümüne ilişkin girişimler başarısız olmuş, adaların egemenliğine dair tartışmalar petrol ve hidrokarbon rezervleriyle yeniden ayyuka çıkmıştır. Uyuşmazlığın çözümü için taraflar, 2016 tarihli Özel Anlaşma ile Uluslararası Adalet Divanı (UAD)’nı yetkili kılmıştır. Taraflar Mahkeme’den kara ve deniz sınırlarının belirlenmesini değil, hukuki dayanakların geçerliliğinin tespitini talep etmiştir. Bu doğrultuda Ekvator Ginesi iddialarını 1900 tarihli Fransa-İspanya Anlaşması’na, Gabon ise 1974 Bata Anlaşması’na dayandırmıştır. UAD anlaşmazlığa ilişkin kararında, Bata Anlaşması’nın bağlayıcı olmadığını, Ekvator Ginesi’nin 1900 Anlaşması’ndan kaynaklı egemenlik haklarını tanıdığını belirterek adaların Ekvator Ginesi’ne ait olduğuna hükmetmiştir. Mevcut çalışma bu karar bağlamında, uti possidetis juris ilkesinin uygulanışını ve kara ile deniz sınırlandırmasına etkisini incelemektedir. Bu kapsamda çalışmanın temel argüman ise ilkenin kara sınırında katı, deniz sınırlandırmasında ise daha esnek uygulandığıdır.
Anahtar Kelimeler
Uluslararası hukuk, Uti possidetis juris ilkesi, Gabon–Ekvator Ginesi uyuşmazlığı, Uluslararası Adalet Divanı, Kara ve deniz sınırlandırması, Egemenlik ve hukuki dayanaklar
Kaynakça
- Abe, A. L. (2009). The Concept of Equidistance/Relevant Circumstances in The Development of the Law of Maritime Delimitation, Master’s Thesis, World Maritime University, Malmö, Sweden.
- Aegean Sea Continental Shelf Case (Greece v. Turkey) (Jurisdiction), Judgment of 19 December 1978, ICJ Rep 3.
- Cassese, A. (2005). International Law (2nd Edition), Oxford University Press, Oxford.
- Continental Shelf Case (Tunisia v Libyan Arab Jamahiriya), Judgment of 24 February 1982, ICJ Rep 61.
- Cooper, J. (1986). “Delimitation of the Maritime Boundary in the Gulf of Maine Area”, Ocean Development & International Law, 16(1), 59–90.
- Cottier, T. (2015). Equitable Principles of Maritime Boundary Delimitation: The Quest for Distributive Justice in International Law, Cambridge University Press, Cambridge.
- Fisheries Case (United Kingdom v. Norway), Judgment of 18 December 1951, ICJ Rep 133.
- Frontier Dispute (Burkina Faso/Mali) Judgment of 22 December 1986, ICJ Rep.
- Hamid, A. G. (2022). “The Principle That The Land Dominates The Sea in The Context Of South China Sea Disputes: A Critical Appraisal”, IIUM Law Journal, 30(2), 49-75.
- ICJ, Federal Republic of Germany v. Denmark; Federal Republic of Germany v. The Netherlands, 1969.