AZINLIK HAKLARI ile YERLİ HALKLARIN HAKLARININ KOLEKTİF HAK KULLANIMI ÇERÇEVESİNDE KARŞILAŞTIRILMASI

‘Minority’ and ‘indigenous peoples’ are variable concepts that have not been reached to a claer definition. Nonetheless, well accepted perspective for both is to have different charecteristics from rest of the population of the state they are bound to. To prevent human rights violations based upon to this difference, the issue of collective practice of  rights guaranteed by human rights mechanisms is discussed. In both national and international dimension, the regulations regarding indigenous peoples comparing with the ones for minorities are more and clearer. Considering the international and regional human rights mechanisms, despite some steps, minority rights could not have provided the quality of collecitivity. In spite of the argument claimed by international organs and states that, human rights documents do not envisage the collective practice of minority rights, plenty of jurists argue the opposite. According to them, international documents should have a dynamic interpretation which gives rise to the idea that there is no prevention on the collective practice of rights. Relating to the collective practice of indigenous rights, it is observed that there is a difference after 1980s, especially 1990s in the politics followed. Beside the draft declarations prepared as a result of regional actions executed, the most important development concerning the issue is the ratification of United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples. 

‘Azınlık’ ve ‘yerli halk’ değişken, henüz net bir hukuki tanıma kavuşmamış kavramlardır. Bununla beraber, her iki grup için kabul gören bakış açısı, bulundukları devlet nüfusunun geri kalanından farklı özelliklere sahip olmalarıdır. Bu farklılık sebebiyle yaşanılabilecek olası insan hakları ihlallerinin önüne geçmek için söz konusu gruplar bakımından insan hakları mekanizmalarınca teminat altına alınan hakların kolektif kullanımı meselesi tartışılmaktadır. Gerek ulusal gerek uluslararası düzeyde yerli halklara ilişkin düzenlemeler azınlıklarla karşılaştırıldığında daha net ve fazladır. Uluslararası ve bölgesel nitelikli insan hakları mekanizmalarına bakıldığında, kimi adımlar atılmış olmasına rağmen azınlık hakları hâlâ kolektiflik niteliğini tam olarak sağlayamamıştır. Uluslararası organlar ve devletlerce; metinlerin azınlık haklarının kolektif kullanımını öngörmediği savunulsa pek çok hukukçu uluslararası metinlerin dinamik yorumlanması gerektiğinden hareketle kolektif hakların kullanımının önünde engel olmadığını savunmaktadırlar. Yerli halkların kolektif hak kullanımıyla ilgili olarak ise, 1980'lerden ve özellikle 90'lardan itibaren izlenen politikada değişiklikler olduğu görülmektedir. Bölgesel olarak yürütülen çalışmalar neticesinde hazırlanan taslak bildiriler olmakla birlikte, konuya ilişkin önemli gelişme Birleşmiş Milletler Yerli Halkların Hakları Bildirisinin kabulüdür.