ROMA HUKUKUNDA OTURMA HAKKI (HABITATIO)
Öz
Oturma hakkı, başkasına ait bir evde oturma yetkisi veren sınırlı ayni hak niteliğini taşımaktadır. Roma hukukunda oturma hakkı, Klasik Hukuk Döneminde bağımsız bir irtifak olarak kabul edilmemiştir, bu hak usus hakkı kapsamında ele alınmıştır. Bu nedenle Klasik Hukuk Döneminde, oturma hakkı ile ilgili uyuşmazlıklarda usus’a ilişkin hükümler kıyasen uygulanmıştır. Iustinianus Hukukunda ise, oturma hakkı, usus’un kapsamından çıkarılarak, bağımsız bir irtifak hakkına dönüşmüştür. Iustinianus Hukukunda oturma hakkı sınırlı bir ayni hak niteliğindedir ve intuitus persona karakterine sahip bir in ius aliena (başkasının malı üzerindeki hak)’dır. Oturma hakkı sağlar arası işlemlerle ya da ölüme bağlı tasarruflar yoluyla kurulur. Oturma hakkı kural olarak belli bir süre için kararlaştırılır. Buna karşılık bu hak süreye bağlı olarak kararlaştırılmadığı zaman, hak sahibinin hayatı boyunca devam eder. Oturma hakkı sürenin sona ermesi, haktan feragat edilmesi veya mutatio rei (malın esaslı değişime uğraması) gibi nedenlerle sona erer. Roma Hukukunda oturma hakkı ile ilgili kurallar modern hukuklara büyük ölçüde aynı şekilde geçmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ACCARIAS, C.: Précis De Droit Romain, Contenant Avec L’Exposé Des Principes Généraux, Le Texte, La Traduction Et L’Explication Des Institutes, De Justinien , Tome I, 4. éd., Librairie Cotillon, Paris 1891.
- AYBAY/HATEMİ, Eşya Hukuku, Vedat Kitapçılık, İstanbul 2014.
- AYİTER, Kudret: Roma Hukuku Dersleri, Aile Hukuku, Ankara, 1960.
- CUQ, Edouard: Manuel Des Institutionis Juridiques Des Romains, 2. éd., Revue et Complétée, Paris, Librairie Plon, Librairie Générale De Droit Et De Jurisprudence, 1928.
- DI MARZO, Salvatore: Roma Hukuku, 5. Tab’ından çeviren: Ziya Umur, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1959.
- DUMONT, François Les Donations Entre Epoux En Droit Romain, Paris, Librairie Recueil Sirey, 1928.
- DURAL, Mustafa: Eşya Hukuku Dersleri, İstanbul Hukuk Fakültesi Adalet Meslek Yüksek Okulu Öğrencileri İçin Ders Notları, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1981.
- EMİROĞLU, Haluk: Roma Hukukunda Kadının Durumu, Ankara, 2003.
- ERDOĞMUŞ, Belgin: Roma Eşya Hukuku, Der Yayınları, İstanbul, 2000.
- ERMAN, Hasan: Eşya Hukuku Dersleri, Gözden Geçirilmiş 6. Bası, Der Yayınları, İstanbul 2016.