TEKNİK BULUŞLAR İLE TASARIM KORUMASI ARASINDA SINIR ÇİZGİSİ: TEKNİK İŞLEVİN TASARIMI ŞEKİLLENDİRMESİ
Öz
Her biri Sınai Mülkiyet Kanunu’nda
düzenlenen patent/faydalı model ve tasarım, hak sahibine sağlanan korumanın
konusu bakımından birbirinden ayrılır. Patent ile faydalı model teknik
buluşlara, tasarım ise ürünlerin görünüm özelliklerine yönelik koruma sağlar.
Her ne kadar “teknik işlev” esasen patent ve faydalı model hukuku konusuna
girse de ürünlerin teknik bir işleve dayalı olarak ortaya çıkan görünüm
özellikleri hem tasarım hem de patent (ve faydalı model) korumasından
yararlanabilir. Buna karşın ürünün teknik işlevinin zorunlu kıldığı görünüm
özellikleri tasarım korumasından faydalanamaz. Zira patent ve faydalı model
mevzuatı ile getirilen koruma şartlarını sağlayamayan teknik özelliklerin,
tasarım mevzuatına dayanarak benzer bir tekelci hak elde etmesi kanun koyucunun
tercih etmediği bir durumdur. “Teknik işlevin tasarımı şekillendirmesi” olarak
da adlandırılan, tasarım hakkına getirilen bu istisnadan ne anlaşılması
gerektiği ise Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın 2018 yılında verdiği “Doceram”
Kararından sonra yeniden üzerinde düşünülmesi gereken bir konudur. Söz konusu
kararında Divan, şimdiye kadar benimsediğimiz “seçenek özgürlüğü/form
çeşitliliği” kriteri yerine “nedensellik” kriterini değerlendirmenin odak
noktası yaparak tasarım hukukunun kapsamını daraltmıştır.
Anahtar Kelimeler
Tasarım,Teknik İşlevsellik,Kümülatif Koruma,Form Çeşitliliği,Doceram Kararı
Kaynakça
- BOZGEYİK, Hayri/ER, Sefa: “Tasarımlar İçin Kümülatif Koruma”, Ticaret ve Fikri Mülkiyet Hukuku Dergisi, 5(1), 2019, s. 19-38.
- CAVİT, Ebru Ceren: “6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’na Göre Tasarımların Korunması”, Fasikül Hukuk Dergisi, 10(100), 2018, s. 253-266.
- EICHMANN, Helmut: “Kommentierung des Designgesetz”, in EICHMANN, Helmut /v. FALC-KENSTEİN, Roland Vogel /KÜHNE, Marcus (ed.), 5. Bası, Münih 2015.
- ENDRICH, Tobias: “Pinning Down Functionality In European Design Law – A Comment On The CJEU’s DOCERAM Judgement (C-395/16)”, Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, Internationaler Teil (GRUR Int.), Heft 7-8, 2018, s. 776-775.
- GESMANN-NUISSL, Dagmar: “Rechtsprechungsreport Innovations- und Technikrecht”, Zeitschrift zum Innovations- und Technikrecht (InTeR), 2018, s. 86-101.
- GEZER, Hale: “554 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümleri Çerçevesinde Tasarımda Seçenek Özgürlüğü Kavramının Değerlendirilmesi”, İstanbul Kültür Üniversitesi Hukuk Fakülte-si Dergisi, 15(2), 2016, s. 699-712.
- GÜNEŞ, İlhami: “Sınai Mülkiyet Kanunu Işığında Uygulamaları Patent ve Faydalı Model Huku-ku”, Seçkin Yayıncılık, 2. Bası, Ankara 2018.
- GÜNEŞ, İlhami: “Sınai Mülkiyet Kanunu’nda Tasarım Tescili Konusundaki Yenilikler”, Terazi Hukuk Dergisi, 12(128), 2017, s. 116-119.
- HACKBARTH, Ralf: “Anmerkung zu EuGH, Urteil vom 08.03.2018 – C-395/16 – DOCE-RAM”, Gewerblicher Rechstsschutz und Urheberrecht (GRUR), Heft 3, 2018, s. 614-615.
- KLAWITTER, Christian: “Technische Bedingtheit an Gestaltungsmerkmalen im Designrecht”, Gewerblicher Rechtsschutz und Urheberrecht, Praxis im Immaterialgüter- und Wettbewerbsrecht (GRUR-Prax), Heft 7, 2018, s. 174.