TÜRK TİCARET KANUNUNUN “YABANCI TACİRLERİN ACENTELERİNİN DAVADA TEMSİL YETKİSİ”NE İLİŞKİN HÜKMÜNÜN MİLLETLERARASI ÖZEL HUKUK AÇISINDAN DEĞERLENDİRİLMESİ

Article 105/2 of Turkish Commercial Code authorizes agents to represent their clients in a case as a reflection of the authority of representation arising from the law. Accordingly, agents can file a lawsuit against the contractual counterparty in respect of disputes arising from contracts concluded or mediated on behalf of the client. Likewise, persons who are parties to such contracts can file a lawsuit against the agent of client who is the opposite party of the contract. Thus, in Turkish law, in accordance with article 35 of Attorneyship Code, although representation of a client is granted to lawyers in a case, an exception is made to this rule with the authority of representation given to agents in a case. Besides, if an agent represents a foreign merchant, the legislator deems existence of provisions contrary to this rule in the contracts as invalid. This regulation will have implications in private international law as it contains foreign element. The essence of this study is the evaluation of the legal quality of this regulation in the context of substantive private international law rule, mandatory rule and international jurisdiction rule.

Türk Ticaret Kanunu md 105/2, kanundan doğan temsil yetkisinin bir yansıması olarak acentelere müvekkillerini davada temsil yetkisi vermiştir. Buna göre, acente, müvekkil adına yapmış olduğu veya aracılık ettiği sözleşmelerden kaynaklanan uyuşmazlıklarla ilgili olarak akit karşı tarafa dava açabilir. Aynı şekilde, söz konusu sözleşmelere taraf olan kişiler de sözleşmenin karşı tarafı olan müvekkile izafeten acentesine dava açabilir. Türk hukukunda Avukatlık Kanunu md 35 uyarınca davada müvekkili temsil işi avukatlara tanınmakla birlikte, acentelere verilen müvekkillerini davada temsil yetkisi ile bu kurala bir istisna getirilmiş olmaktadır. Ayrıca kanun koyucu, acentenin yabancı tacirler ad ve hesabına üçüncü kişilerle akdettiği ya da aracılık ettiği sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklarda acentenin müvekkilini temsil etmesine ilişkin bu hükme aykırı şartların geçersiz olduğunu hükme bağlamıştır. Söz konusu düzenlemenin yabancı unsur ihtiva etmesinden ötürü milletlerarası özel hukukta yansımaları olacaktır. Bu düzenlemenin hukukî niteliğinin maddî milletlerarası özel hukuk kuralı, doğrudan uygulanan kural ve milletlerarası yetki kuralı bağlamında değerlendirilmesi, çalışmamızın özünü teşkil etmektedir.