ÇEVRE VE İNSAN HAKLARI İLİŞKİSİNE YENİ BİR YAKLAŞIM: AMERİKALILAR ARASI İNSAN HAKLARI MAHKEMESİ’NİN OC-23/17 SAYILI TAVSİYE GÖRÜŞÜ
Öz
15 Kasım 2017 tarihinde Amerikalılar Arası İnsan Hakları Mahkemesi, Amerikan İnsan Hakları Sözleşmesi ile güvence altına alınmış olan yaşam hakkı ve kişinin fiziksel, zihinsel ve ruhsal bütünlüğünün korunması hakkı bakımından Taraf Devletlerin yükümlülüklerini ortaya koyan bir tavsiye görüşü yayımlamıştır. Kolombiya Hükümetinin istemi üzerine ortaya konan bu Tavsiye Görüşü, sağlıklı bir çevrede yaşam hakkının bağımsız bir temel hak olarak tanınmasından, devletlerin çevrenin korunması ile ilgili maddi ve usuli yükümlülüklerine, devletlerin kendi sınırları içerisinde gerçekleştirdikleri faaliyetlerin neden olduğu sınır aşan çevresel tahribattan dolayı sorumluluklarından uluslararası çevre hukukuna ilişkin düzenlemelerin bu hususta kaynak olarak kullanılıp kullanılamayacağına kadar çevrenin korunması ve insan hakları ilişkisi bağlamında pek çok konuyu ele almış olup, başta iklim değişikliği olmak üzere çevre ile ilgili pek çok güncel hukuki meseleye ışık tutmaktadır. OC-23/17 sayılı Tavsiye Görüşü ile ilk kez, maddi ve usuli yükümlülükler yönünden de ele alınmak suretiyle çevre ve insan hakları ilişkisi bu denli detaylı ve titiz bir şekilde bir uluslararası yargı merci tarafından ortaya konmuş olup benzer konulara ilişkin ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde başvurulabilecek zengin bir içtihat yaratılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABELLO GALVIS, Ricardo/AREVALO RAMIREZ, Walter: “Inter American Court of Human Rights Advisory Opinion OC-23/17: Jurisdictional, Procedural and Substantive Implications of Human Rights Duties in the Context of Environmental Protection”, Review of European,Comparative & International Environmental Law (RECIEL), 28, 2019, s.217-222.
- ASLAN, Volkan: “Amerikalılar Arası İnsan Hakları Sistemi”, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 3(2), 2012, s.261-296.
- BANDA, Maria L: “Inter-American Court of Human Right‘s Advisory Opinion on the Environment and Human Rights”, American Society of International Law Insights, 22(6), 2018, s.1-5.
- BLOOM, Barbara Lee: The Organization of American States, Infobase Publishing, New York 2008.
- DE OLIVEIRA MAZZUOLI Valerio/DE FARIA MOREIRA TEIXEIRA Gustavo: “Greening The Inter American Human Rights System”, L'Observateur des Nations Unies, 33, 2012-2, s.299-313.
- DUTTWILER, Michael: “Authority,Control and Jurisdiction in the Extraterritorial Application of the European Convention on Human Rights”, Netherlands Quarterly of Human Rights, 30, 2017, s.137-162.
- DUYMAZ, Erkan: “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Çevrenin Korunmasına Katkısı”, İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 47, 2012, s.121-160.
- DWYER, Amy S.: “The Inter-American Court of Human Rights: Towards Establishing an Effective Regional Contentious Jurisdiction”, 13 B.C. Int'l & Comp. L. Rev. 127, 1990, s.127-166.
- FERIA-TINTA, Monica/MILNES, Simon C.: “The Rise of Environmental Law in International Dispute Resolution: Inter American Court of Human Rights Issues a LandmarkAdvisory Opinion on the Environment and Human Rights”, Yearbook of International Environmental Law, 27(1), 2016, s.64-81.
- FERIA-TINTA, Monica/MILNES, Simon C.: “International Environmental Law fort he 21st Century: The Constitutionalization of the Right to a Healthy Environment in the Inter-American Court of Human Rights Advisory Opinion 23”, Anuario Colombiano de Derecho Internacional (ACDI), 12, 2019, s.43-84.