ULUSLARARASI HUKUK KOMİSYONU’NUN “ULUSLARARASI ÖRF VE ÂDET HUKUKUNUN BELİRLENMESİNE İLİŞKİN TASLAK SONUÇLAR” METNİ ÇERÇEVESİNDE ULUSLARARASI ÖRGÜTLERİN ULUSLARARASI ÖRF VE ÂDET HUKUKUNA ETKİSİ
Öz
Uluslararası örgütler uluslararası hukukun kişileridir. Bu uluslararası hukuk kişileri uluslararası örf ve âdet hukuku kuralları ile bağlıdır. Uluslararası örgütlerin uluslararası örf ve âdet hukuku kurallarının oluşturulmasına katkısı ise tartışmalıdır. Uluslararası Hukuk Komisyonu (ILC) tarafından 2018 yılında yayımlanan Uluslararası Örf ve Âdet Hukukunun Belirlenmesine İlişkin Taslak Sonuçlar belgesi bu tartışmalara önemli bir etkide bulunmuştur. ILC, uluslararası örgüt uygulamalarının bazı durumlarda uluslararası örf ve âdet hukuku kurallarının oluşumuna katkı sunabileceğini düzenlemiştir. Ancak opinio juris’in tespit edilmesi noktasında uluslararası örgütlere ilişkin bir hüküm yer almamaktadır. ILC, uluslararası örgütleri uluslararası örf ve âdet hukukunun oluşumuna sınırlı ve muğlak bir biçimde dâhil etmektedir. Bu makale uluslararası örgütlerin uluslararası örf ve âdet hukuku kurallarının oluşumuna etkisini doktrindeki gelişmeler ve ILC’nin konuya yaklaşımıyla birlikte incelemektedir. Uluslararası hukuki kişiliği çerçevesinde uluslararası örgütler uluslararası andlaşma akdedebilir; bunların uluslararası sorumluluğu söz konusudur ve bu örgütler çeşitli ayrıcalık ve bağışıklıklara sahiptir. Bu nedenle, uluslararası örgütlerin uluslararası örf ve âdet hukukuna da faaliyet alanlarına ilişkin hususlarda katkı sunabilmeleri gerekmektedir.
Anahtar Kelimeler
Uluslararası örgütler, Örf ve Âdet Hukuku, Uluslararası Hukuki Kişilik, Uluslararası Hukuk Komisyonu
Kaynakça
- AKANDE, Dapo: “International Organizations”, in Evans, Malcolm D. (ed.), International Law, Oxford University Press, Oxford 2010.
- AKSAR, Yusuf: Teoride ve Uygulamada Uluslararası Hukuk I, 4. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara 2017.
- AYBAY, Rona/ORAL Elif: Kamusal Uluslararası Hukuk, 1. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2016.
- BARKHOLDT, Janina: “The Contribution of International Organizations to the Formation, Interpretation and Identification of International Law: Questions Arising from the Work of the International Law Commission”, International Organizations Law Review, 2020, p.1-45.
- BLOKKER, Niels: “International Organizations and Customary International Law: Is the International Law Commission Taking International Organizations Seriously?”, International Organizations Law Review, 14(1), 2017, p.1-12.
- BOZKURT, Enver/POYRAZ Yasin/ERDAL Selcen: Devletler Hukuku, 10. Baskı, Legem Yayıncılık, Ankara 2018.
- BRÖLMANN, Catherine: “Capturing the Juridical Will of International Organizations”, Amsterdam Law School Legal Studies Research Paper No. 2019-09.
- ÇAĞIRAN, Mehmet Emin: Uluslararası Örgütler, 4. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara 2019.
- ÇELİK, Edip: Milletlerarası Hukuk, 3. Baskı, İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul 1975.
- DAUGIRDAS, Kristina: “International Organizations and the Creation of Customary International Law”, European Journal of International Law, 31(1), 2020, p.201-233.