Güncel Eğitim Dinamikleri Işığında Sosyal-Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeğinin (SDOO) Psikometrik İncelemesi
Öz
Sosyal-duygusal okul olgunluğu, özellikle COVID-19 pandemisi ve hızlanan dijitalleşme ile şekillenen çağdaş eğitim dinamikleri bağlamında, çocukların örgün eğitime başarılı geçişinde kritik bir unsur haline gelmiştir. Bu dönüşümler, erken çocukluk eğitiminde kullanılan ölçme araçlarının psikometrik yeterliliklerinin yeniden değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, okul öncesi eğitim kurumlarına devam eden 60–72 aylık çocuklar için geliştirilen Sosyal–Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeği’nin (SDOO) yapı geçerliği ve güvenirliğini yeniden incelemektir. Nicel araştırma deseni benimsenen çalışmada, 2022-2023 akademik yılı bahar döneminde İstanbul’daki resmi bağımsız anaokullarına devam eden 215 çocuktan veri toplanmıştır. Ölçek, öğretmenler tarafından sistematik sınıf gözlemlerine dayalı olarak doldurulmuştur. Ölçeğin “Yeni bir çevreye uyum” ve “Olumsuz duygularla başa çıkma” boyutlarından oluşan özgün iki faktörlü yapısı, AMOS 26 kullanılarak Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) ile test edilmiştir. İlk analizler model uyumunun yetersiz olduğunu göstermiştir. Standartlaştırılmış faktör yüklerinin incelenmesi sonucunda modeli olumsuz etkileyen dört madde ölçekten çıkarılmıştır. Revize edilen 22 maddelik iki faktörlü yapı, kabul edilebilir uyum indeksleri (RMSEA = .080, CFI = .93, TLI = .92) ve yüksek iç tutarlılık (Cronbach’s α = .95) göstermiştir. Bulgular, ölçeğin kuramsal yapısının geçerliliğini koruduğunu; ancak pandemi sonrası koşullar ve dijitalleşmenin bazı sosyal-duygusal davranışların ortaya çıkışını etkilemiş olabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, SDOO’nun revize edilmiş formu, Türk okul öncesi çocuklarının sosyal-duygusal okula hazırbulunuşluğunu değerlendirmek için geçerli, güvenilir bir olarak uygun bir ölçme aracı olarak doğrulanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acar, Ş. S., & Sezer, T. (2024). 5-6 yaş çocuklarının okula hazırlık becerileri ile sosyal yetkinlik ve duygu düzenleme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2024..-1410478
- Adynski, H., Propper, C. B., Beeber, L. S., Gilmore, J. H., Zou, B., & Santos, H. P. (2024). The role of emotional regulation on early child school adjustment outcomes. Archives of Psychiatric Nursing, 51, 201-211. https://doi.org/10.1016/j.apnu.2024.07.003
- Akoğlu, G., & Karaaslan, B. T. (2020). COVID-19 ve izolasyon sürecinin çocuklar üzerindeki olası psikososyal etkileri. İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 5(2), 99-103.
- Aksoy, P., & Baran, G. (2025). Developing the “Social Skills Assessment Scale–Teacher Form” for preschool children: A study of validity and reliability. International Journal of Contemporary Educational Research, 12(1), 39–55. https://doi.org/10.52380/ijcer.2025.12.1.390
- Alifa, R., Sobarna, A., & Hakim, A. R. (2025). Dari adaptasi ke internalisasi: Implementasi MPLS di pendidikan anak usia dini. Bandung Conference Series: Early Childhood Teacher Education, 5(2). https://doi.org/10.29313/bcsecte.v5i2.21238
- Balat Uyanık, G., Değirmenci, Ş. & Malıyok, G. (2015). Okul öncesi dönem Sosyal Duygusal Okul Olgunluğu Ölçeği Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması, Hacettepe Üniversitesi V. Uluslararası Okul Öncesi Kongresi.
- Baker, A. J., & Soden, L. M. (1998). The challenges of parent involvement research. ERIC Clearinghouse on Urban Education.
- Bierman, K., Nix, R., Greenberg, M., Blair, C., & Domitrovich, C. (2008). Executive functions and school readiness intervention: Impact, moderation, and mediation in the Head Start REDI program. Development and Psychopathology, 20(3), 821–843. https://doi.org/10.1017/S0954579408000394
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Okul Öncesi Eğitim
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Büşra Çelik
0000-0002-4954-7352
Türkiye
Gülcan Tok
0000-0003-2641-4394
Türkiye
Gülden Uyanık
0000-0001-9947-8159
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
2 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
3 Ocak 2026
Kabul Tarihi
31 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1