Tahirzade’ye Ait Olduğu Düşünülen İki Eser Hakkında İnceleme

Hüseyin Tahirzadeh Behzad was one of Iran's most important artists in the 20th century, as a teacher, miniaturist, illuminator, calligrapher, painter, caricaturist, and writer. He was born into a religious family in Tabriz, he took art lessons from Agamir Gaffar Isfahahi, despite his family's objections. He studied at the Tbilisi Academy of Fine Arts for three years, then returned to Tabriz at his family's insistence, his desire to learn painting overwhelmed him, and he completed his education at the Academy of Fine Arts (Sanayi-i Nefise Mekteb-i Ali) in Istanbul. In 1918, he began teaching miniature and Persian illumination at the Medresetü’l-Hattâtin. Between 1926 and 1929, he served as workshop manager at the Hereke Carpet Factory. He returned to Iran in 1936 at the request of the Shah of Iran and was appointed director of the Carpet Institution and the Conservatory of Fine Arts. He founded the Museum of Fine Arts and served as Director of Tehran Fine Arts until 1944. Upon his return to Istanbul, he worked in the Turkish Decorative Arts Department of the State Academy of Fine Arts from 1947 to 1955, also serving in administrative roles as head of the Turkish Decorative Arts Department. He died in 1963 and was buried in Iran. Within the scope of this study, some miniatures, illuminations and engravings that Tahirzade prepared during his time in Turkey will be discussed in detail. The claims and findings that the unsigned leather case with a rosette and gusset, adorned with two different miniatures in the Persian style, measuring 50x74 cm and located in the inventory of the Istanbul Museum of Painting and Sculpture, belongs to Tahirzade and that the person who made the case on the base of the miniatures was Sacit Okyay will be included.

Hüseyin Tahirzade Behzad muallim, minyatürcü, müzehhip, hattat, ressam, karikatürist, yazar olarak İran’ın 20. yüzyılda yetiştirdiği önemli sanatçılarındandır. Tebriz’de dindar bir ailede doğmuş; ailesinin karşı çıkmasına rağmen Agamir Gaffar İsfahahi’den resim dersleri almıştır. Tiflis Güzel Sanatlar Akademisi’nde üç yıl okumuş, ailesinin ısrarıyla Tebriz’e geri dönmüş; resim öğrenme arzusu ağır basınca da eğitimini İstanbul’da Sanayi-i Nefise Mekteb-i Ali’sinde tamamlamıştır. 1918 yılında Medresetü’l-Hattâtin’de minyatür ve İrankâri tezhib öğretmeye başlamıştır. 1926-29 yılları arasında Hereke Halı Fabrikası’nda atölye şefliği görevini sürdürmüştür. 1936 yılında İran Şah’ının isteğiyle İran’a dönmüş; Halı Müessesesinin direktörü ve Eski Sanayi ve Güzel Sanatlar Konservatuarı'nın direktörü olarak görevlendirilmiştir. Güzel Sanatlar Müzesi’ni kurmuş; kendisi de 1944 yılına kadar Tahran Güzel Sanatlar Müdürü olarak görev yapmıştır. İstanbul’a döndüğünde Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Türk Tezyini Sanatlar Bölümünde 1947-1955 yılları arasında çalışmış, Türk Süsleme Bölümü şefi olarak idari görev de yapmıştır. 1963 yılında vefat etmiş, İran’da defnedilmiştir. Bu çalışma kapsamında Tahirzade’nin Türkiye’de bulunduğu dönemlerde hazırladığı, minyatür, tezhib ve gravür çalışmalarından ulaşılabilenler detaylı olarak ele alınacaktır. İstanbul Resim Heykel Müzesi envanterinde bulunan 50x74 cm. ölçülerindeki İran tarzı birbirinden farklı iki minyatürle bezenmiş, imzasız şemseli ve köşebentli deri kab örneğinin Tahirzade’ye ait olduğuna ve minyatürlerin zeminlerindeki kabı yapan kişinin Sacit Okyay olduğuna dair iddialara ve bulgulara yer verilecektir.