Araştırma Makalesi

İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi

Cilt: 5 Sayı: 1 30 Haziran 2021
PDF İndir
TR EN

İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi

Öz

Bu çalışmanın amacı, Şii mezhep anlayışının İran’ın siyasal kültürü ve dolayısıyla İran’ın iç ve dış politika çizgisi üzerinde ne ölçüde belirleyici olduğunun tespit edilmesidir. Çalışma, İran Devrimi ile Şii mezhep anlayışının devletin yeniden yapılandırılması süreci ve dış politika yaklaşımının gelişimi üzerinde belirleyici olduğu kabulünden hareket etmektedir. Buradan hareketle çalışmanın temel argümanı, İran’ın devrimden sonra geçirmiş olduğu dönüşümün Şii anlayışı ekseninde geliştiği yönündedir. İran’da Safevi Devleti’nden itibaren kurumsallaşmaya başlayan Şii mezhep anlayışı, ülkenin sosyal, siyasi ve ekonomik gelişiminde başat rol oynamıştır. Şii mezhep anlayışı, Tütün Protestoları (1890) ve Meşrutiyet’in ilanı (1906) örneklerinde olduğu gibi sosyal ve siyasal olayların merkezinde yer almıştır. Tarihsel süreçte olduğu gibi Şiilik, devrimden sora da İran’ın siyasi yapısı üzerinde belirleyici değişkenlerden birisi olarak ortaya çıkmıştır. Devrimin ardından Pehlevi Hanedanlığı döneminde Fars sembolleri üzerinden gerçekleştirilen ulus kimliği inşasından vazgeçilerek, Şii ritüelleri ve sembolleri üzerinden devlet kimliği inşa edilmeye çalışılmıştır. Dolayısıyla, günümüzde İran’ın sosyal, kültürel, ekonomik ve politik yaşamının biçimlenmesinde Şii mezhep anlayışının son derece etkili olduğunu söylemek mümkündür. 

Anahtar Kelimeler

İran, Şii Mezhebi, İran Devrimi, Siyasal Kültür, Velayet-i Fakih

Kaynakça

  1. Abdo, G. (2013, 10 April). The new sectarianism: The Arab Uprisings and the rebirth of the Shia’a Sunni divide, Broking Institute Report 29, https://www.brookings. edu/research/the-new-sectarianism-the-arab-uprisings-and-the-rebirth-of-the-shia-sunni-divide/
  2. Abrahamian, E. (1982). Iran between two revolutions. Princeton University Press.
  3. Abrahamian, E. (2008). Modern İran tarihi. (D. Şendil, Çev.) Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
  4. Algar, H. (1998). Humeyni. Diyanet İslam Ansiklopedisi, 18, 358-364, https://islamansiklopedisi.org.tr/humeyni
  5. Arı, T. (2007). Geçmişten günümüze Ortadoğu: siyaset, savaş ve diplomasi. Alfa Yayınları.
  6. Aykaç, B., & Durgun, Ş. (2012). Çağdaş siyasal sistemler. Binyıl Yayınevi.
  7. Barzegar, K. (2018). The Shia factor in Iran’s foreign policy. Belfer Center for Science and International Affairs, http://www.isrjournals. com/en/iran-foreign-policy/813-the-shia-factor-in-irans-foreign-policy.html
  8. Demirkılınç, S. (2017). Psikopolitik boyutuyla İran Devrimi. e-Şarkiyat İlmi Araştırmalar Dergisi, 9(1), 22-43, https://77f7a456-9ef8-47cc-9061-43a46f90e667.filesusr.com/ugd/e0d7bd_0f7ce2d01bb94f9bb19829041d6f08a2.pdf
  9. Farazmand, A. (1996). Religion and politics in contemporary Iran: Shia radicalism, revolution, and national character. International Journal on Group Rights, 3(3), 227-257, https://www.jstor.org/stable/24674471
  10. Farsoun, K., & Mashayekhi, M. (1992). Iran: Political culture in the Islamic Republic. Routledge.

Kaynak Göster

APA
Yılmaz, K. (2021). İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi. İran Çalışmaları Dergisi, 5(1), 103-125. https://doi.org/10.33201/iranian.899922
AMA
1.Yılmaz K. İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi. İÇD. 2021;5(1):103-125. doi:10.33201/iranian.899922
Chicago
Yılmaz, Kübra. 2021. “İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi”. İran Çalışmaları Dergisi 5 (1): 103-25. https://doi.org/10.33201/iranian.899922.
EndNote
Yılmaz K (01 Haziran 2021) İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi. İran Çalışmaları Dergisi 5 1 103–125.
IEEE
[1]K. Yılmaz, “İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi”, İÇD, c. 5, sy 1, ss. 103–125, Haz. 2021, doi: 10.33201/iranian.899922.
ISNAD
Yılmaz, Kübra. “İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi”. İran Çalışmaları Dergisi 5/1 (01 Haziran 2021): 103-125. https://doi.org/10.33201/iranian.899922.
JAMA
1.Yılmaz K. İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi. İÇD. 2021;5:103–125.
MLA
Yılmaz, Kübra. “İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi”. İran Çalışmaları Dergisi, c. 5, sy 1, Haziran 2021, ss. 103-25, doi:10.33201/iranian.899922.
Vancouver
1.Kübra Yılmaz. İran Siyasal Kültüründe Şia: Devrimden Günümüze İran Siyasetinde Şiiliğin Etkisi. İÇD. 01 Haziran 2021;5(1):103-25. doi:10.33201/iranian.899922