TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ

Orhan Şanlı; Ali Petek

TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ

Öz

Bu çalışmada Türkiye’de gayri safi yurt içi hasıla, döviz kuru ve sanayi üretim endeksinin imalat sanayinde kapasite kullanım oranları üzerindeki etkileri incelenmiştir. Analizde kullanılan veriler 2007Q1-2017Q3 dönemlerini kapsamaktadır. Çalışmada kullanılan veriler Dünya Bankası, TUİK ve TCMB veri dağıtım sistemlerinden elde edilmiştir. Serilere öncelik ADF ve PP birim kök testleri uygulanmış ve düzey değerlerinde birim kök içerdikleri görülmüştür. Seriler birinci farkı alınarak durağanlaşmaktadır. Analiz sonuçlarına göre seriler arasında eş bütünleşme tespit edilmiştir. Kur ve sanayi üretim endeksi kapasite kullanım oranlarını arttırırken gsyh azaltmaktadır. Eş bütünleşik serilerle yapılan Granger nedensellik testi sonuçlarına göre kapasite kullanım oranlarından GSYH ve sanayi üretim endeksine doğru bir nedensellik ilişkisi olduğu bulunmuştur. Fakat kapasite kullanım oranları ile döviz kuru arasında granger nedensellik ilişkisi çıkmamıştır.

Anahtar Kelimeler

İmalat sanayi,Dış ticaret,Kapasite Kullanım Oranı

Kaynakça

Abdioğlu, Z. (2013). Türkiye İçin Enflasyonu Hızlandırmayan Kapasite Kullanım Oranı Tahmini. Journal of Yasar University, 8(31), 8396-5423.
Akbulut,U.(2010). Sanayi Devrimleri Dünyanın Gidişini Değiştirir. http://www.uralakbulut.com.tr
Aldemir, Ş. (2008). Üretici Fiyatlarına Geçiş Etkisinde Ara Malları İthalatının Rolü. Atatürk Üniversitesi İİBF Dergisi, 22(1), 101-113.
Avcı,M., Uysal, S. & Taşçı, R. 2016. Türk İmalat Sanayinin Yapısı Üzerine Bir Değerlendirme. Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmalar Dergisi, 17(36), 49-66.
Balaylar, N.A, (2011).Reel Döviz Kuru İstihdam İlişkisi: Türkiye İmalat Sanayii Örneği. Sosyoekonomi, 2(1), 137-160.
Çetin, A.C., Akyüz, Y. & Genç, E. (2011). Küresel Kriz Sürecinde İmalat Sanayi İşletmelerinin Finansal Sorunlarının Değerlendirilmesi(Uşak İli Örneği). Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1(13), 101-118.
Değer, O. & Demir, M. 82015). Reel Efektif Döviz Kuru ve Dış Ticaret Hacmi Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Türkiye Örneği. Finans Politik ve Ekonomik Yorumlar, 52(604), 7-21.
Eurostat, 2017. Your Key To European Statistics. http://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-datasets/-/TEIBS070

Federal Reserve Econometric Data(FRED), (2017). Capacity Utilization: Manufacturing. https://fred.stlouisfed.org/series/CAPUTLB00004SQ
Granger,C.W.L. & Newbold, P. (1974). Spurious Regresion in Econometrics. Journal of Econometrics, 2, 111-120.
Gujarati, D.N. (2006). Basic Econometric. MC Graw Hill. 3. Edition, İstanbul Literatür Yayıncılık.
İncekara, A., Mutlugün, B. & Yılmaz, H.A. (2017). Borç Dolarizasyonunun Türk İmalat Sanayii Sektörü Büyümesi Üzerine Etkisi. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 4(1), 16-38.
Kaldor, N. (1968). Productivity and Growth in Manufacturing Industry: a reply. Economica, 35, 385-391.
Kaya, M. (2016). Türkiye’de İşsizlik Sorunu ve Özel İstihdam Büroları. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(35), 401-437.
Kılıç, E. (2010). Stratejik Sektörlerin Dış Ticareti İle Reel Efektif Döviz Kuru Hareketleri Ve Belirsizliği Arasındaki İlişki. Sakarya İktisat Dergisi,3(4), 43-66.
Koç, E., Şenel, C.M. & Kaya, K. (2017). Türkiye’de Ekonomik Göstergeler-İmalat Sanayii Kapasite Kullanım Oranı. Mühendis ve Kimya, 58(689), 1-22.
Koç, E., Şenel, C.M. & Kaya, K. (2018). Dünyada ve Türkiye’de Sanayileşme I-Strateji ve Temel Sanayileşme Sorunları. Mühendis ve Kimya, 59(690), 1-26.
Kundak, S. & Aydoğuş, İ. (2017). Türkiye’de İmalat Sanayinin İthalata Bağlılığının Analizi. Gaziantep University Journal Of Social Sciences, 17(1), 252-266.
Mıhçı, S. & Emre A. (2010). İşsizlik ve Büyüme: Türkiye Ekonomisi için Okun Katsayıları, İktisat İşletme ve Finans, 25 (296), 33-54.
Özen, A. (2015). Seçilmiş Göstergelerle Türkiye’nin İmalat Sanayinin Analizi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 5, 140-162.
Özker, A. N. (2013). Kriz Dönemi Milli Gelir Değişimlerinde Kapasite Kullanım Oranları ve Sanayi Üretim Endeksi Etkiletişimi: Türkiye Örneği. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 5(10), 21-44
Petek, A. (1997). Türkiye İmalat Sanayi Piyasasında Fiyatlama ve Fiyat Bekleyişlerinin Önemi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
TARI, R. (2014). Ekonometri. 10. Baskı, Umuttepe Yayınları, Kocaeli.
Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası, EVDS, (2018). https://evds2.tcmb.gov.tr/index.php?/evds/serieMarket
Türkiye İstatistik Kurumu, (2017). Dış Ticaret İstatistikleri, Aralık 2018. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=27783
Türkiye İstatistik Kurumu, (2017). İşgücü İstatistikleri. http://www.tuik.gov.tr/PreHaberBultenleri.do?id=27699
Türkiye İstatistik Kurumu, (2018). Konularına Göre İstatistikler-Yurt İçi Fiyat Endeksi. http://www.tuik.gov.tr/PreTablo.do?alt_id=1076
Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, (2016). 73. Genel Kurul Ekonomik Rapor 2016. https://www.tobb.org.tr/Documents/yayinlar/2016/72GK/72-Genel KurulEkonomikRapor2015.pdf
Türkkan, E. (2001). Türkiye’de Sanayileşme (1980-2000)” A.Şahinöz (Der.) Türkiye Ekonomisi Sektörel Analiz. İmaj Yayıncılık:Ankara
Udlan, M. (2015). This is the US Economy’s Most Disappointing Chart. http://www.businessinsider.com/capacity-utilization-decline-2015-6
World Economic Forum, (2017). The Global Competitiveness Report 2017-2018. https://www.weforum.org/reports/the-global-competitiveness-report-2017-2018
WorldBank-DataIndicator, (2017). Industry Value Added (Current US$) and Industry Annual Growth. https://data.worldbank.org/indicator/NV.IND.TOTL.CD?end=2016&start=1993&view=chart
Yamak, R. & Ceylan, S. (2006). Kapasite Kullanım Oranı ve Enflasyon İlişkisinde Asimetri. C.Ü. İİBF Dergisi, 7(2), 1-18.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Orhan Şanlı ^*
Türkiye

Ali Petek

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2019

Gönderilme Tarihi

22 Haziran 2018

Kabul Tarihi

10 Ekim 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 7 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA87XT22FJ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Şanlı, O., & Petek, A. (2019). TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ. International Review of Economics and Management, 7(1), 49-73. https://izlik.org/JA87XT22FJ

AMA

1.Şanlı O, Petek A. TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ. IREM. 2019;7(1):49-73. https://izlik.org/JA87XT22FJ

Chicago

Şanlı, Orhan, ve Ali Petek. 2019. “TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ”. International Review of Economics and Management 7 (1): 49-73. https://izlik.org/JA87XT22FJ.

EndNote

Şanlı O, Petek A (01 Temmuz 2019) TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ. International Review of Economics and Management 7 1 49–73.

IEEE

[1]O. Şanlı ve A. Petek, “TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ”, IREM, c. 7, sy 1, ss. 49–73, Tem. 2019, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87XT22FJ

ISNAD

Şanlı, Orhan - Petek, Ali. “TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ”. International Review of Economics and Management 7/1 (01 Temmuz 2019): 49-73. https://izlik.org/JA87XT22FJ.

JAMA

1.Şanlı O, Petek A. TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ. IREM. 2019;7:49–73.

MLA

Şanlı, Orhan, ve Ali Petek. “TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ”. International Review of Economics and Management, c. 7, sy 1, Temmuz 2019, ss. 49-73, https://izlik.org/JA87XT22FJ.

Vancouver

1.Orhan Şanlı, Ali Petek. TÜRKİYE’DE GAYRİSAFİ YURTİÇİ HASILA, DÖVİZ KURLARI VE SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİNİN KAPASİTE KULLANIM ORANLARI ÜZERİNE ETKİLERİ: ZAMAN SERİLERİ ANALİZİ. IREM [Internet]. 01 Temmuz 2019;7(1):49-73. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87XT22FJ