Göçmen Üniversite Öğrencilerinde Sağlık Okuryazarlığının Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi

Yıl 2026, Cilt: 5 Sayı: 1, 20 - 38, 29.01.2026

Havva Tombal Seyyidi , Esra Verim , Melike Çelik

Öz

Özet
Bu çalışmanın amacı, göçmen üniversite öğrencilerinde sağlık okuryazarlığının yaşam kalitesi üzerine etkisini belirlemektir. Araştırma kesitsel ve tanımlayıcı niteliktedir. Araştırmanın örneklemini 2023-2024 eğitim öğretim dönemi 01/04/2024-30/07/2024 tarihleri arasında Gaziantep
Üniversitesinde öğrenim gören göçmen öğrencilerin oluşturduğu toplam 136 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada etik kurul onayı alınmıştır. Araştırmanın verileri toplanırken tanıtıcı bilgi formu, sağlık okuryazarlığı ölçeği ve yaşam kalitesi ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler, ANOVA testleri ve bağımsız örneklem t-testi uygulanmıştır.
Araştırma bulgularına göre, göçmen öğrencilerin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin düşük seviyede olduğu ve fakülte, cinsiyet, ülkede kalma süresi, göçmenlik nedenleri gibi bazı demografik değişkenlere göre farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Sağlık bilimleri fakültesinde öğrenim gören göçmen öğrencilerin sağlık okuryazarlığı puanlarının, diğer fakültelerdeki öğrencilere göre anlamlı şekilde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile yaşam kalitesi düzeyleri arasında negatif yönlü ve anlamlı olmayan bir ilişki bulunmuştur.
Sonuç olarak, göçmen üniversite öğrencilerinin sağlık okuryazarlığı düzeylerinin yaşam kalitesi üzerinde doğrudan ve anlamlı bir etkisi olmadığı görülmüştür. Bu bağlamda, göçmen üniversite öğrencilerinin sağlık bilgisine ulaşma ve kullanma becerilerinin geliştirilmesine yönelik eğitim programlarının hazırlanması, sağlık hizmetlerine erişimlerinin kolaylaştırılması ve öğrencilerin uyum süreçlerini destekleyecek politikaların uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler: Göçmen Öğrenciler, Sağlık Okuryazarlığı, Yaşam Kalitesi

Anahtar Kelimeler

Göçmen Öğrenciler , Sağlık Okuryazarlığı , Yaşam Kalitesi

The Impact of Health Literacy on the Quality of Life among Migrant University Students

Öz

Abstract
The aim of this study is to determine the effect of health literacy on quality of life among immigrant university students. The research is cross-sectional and descriptive. The sample of the study consisted of a total of 136 immigrant students studying at Gaziantep University between April 1, 2024 and July 30, 2024, during the 2023-2024 academic year.

Ethical committee approval was obtained for the research. Data were collected using a demographic information form, a health literacy scale, and a quality of life scale. Data were analyzed using SPSS software; descriptive statistics, ANOVA tests, and independent samples t-tests were applied. According to the research findings, it was determined that the health literacy levels of immigrant students were low and differed according to some demographic variables such as faculty, gender, length of stay in the country, and reasons for immigration. It was determined that the health literacy scores of immigrant students studying in the Faculty of Health Sciences were significantly higher than those of students in other faculties. Furthermore, a negative and non-significant relationship was found between students' health literacy levels and their quality of life levels.
In conclusion, it was observed that the health literacy levels of immigrant university students do not have a direct and significant effect on their quality of life. In this context, it is recommended that training programs be prepared to improve immigrant university students' skills in accessing and using health information, that their access to health services be facilitated, and that policies be implemented to support students' integration processes.


Keywords: Health literacy, Migrant students, Quality of life

Anahtar Kelimeler

Health literacy , Migrant students , Quality of life

Kaynakça

• Akyüz, H., Yaşartürk, F., Aydın, İ., Zorba, E., & Türkmen, M. (2017). Üniversite öğrencilerinin yaşam kalitesi ve mutluluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. International Journal of Cultural and Social Studies, 3(Special Issue) 253-262.
• Altuğ, F., Yağcı, N., Kitiş, A., Büker, N., & Cavlak, U. (2009). Evde yaşayan yaşlılarda yaşam kalitesini etkileyen faktörlerin incelenmesi. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi, 1, 48–60.
• American Medical Association, A. H. C. O. T. C. O. S. A. (1999). Health literacy: report of the Council on Scientific Affairs. Jama, 281(6), 552-557.
• Apak, H., Yiğitalp, G., & Tatlıcıoğlu, O. (2024). The effect of health literacy and self-efficacy levels of Syrian refugee university students on quality of life. Journal of Public Health. Advance online publication. 33(12), 2543-2550 https://doi.org/10.1007/s10389-024-02016-1
• Aras., Z. ve Temel Bayık A. Sağlık okuryazarlığı ölçeği’nin türkçe formunun geçerlik ve güvenirliğinin değerlendirilmesi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi (2017): 85-94.
• Arredondo, P., Gallardo-Cooper, M., Delgado-Romero, E. A., & Zapata, A. L. (2014). Culturally responsive counseling with Latinas/os. John Wiley & Sons.
• Aslan, E. C. (2024). Orta Asya Türk Cumhuriyetlerinden Türkiye’ye yapılan göçler (Doktora tezi) , Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.
• Aydın, E. (2023). Review of the book Göçler çağı: Modern dünyada uluslararası nüfus hareketleri (Hein de Haas, Stephen Castles & Mark J. Miller). Turkish Journal of Diaspora Studies, 3(2), 273–275.
• Berkman, N. D., Sheridan, S. L., Donahue, K. E., Halpern, D. J., & Crotty, K. (2011). Low health literacy and health outcomes: An updated systematic review. Annals of Internal Medicine, 155(2), 97–107. Berry, J. W. (2005). Acculturation: Living successfully in two cultures. International Journal of Intercultural Relations, 29(6), 697–712. Boduroğlu, G. (2025). Uluslararası öğrencilerin akademik ve sosyal hayata uyum sorunlarının incelenmesi: Çorum ili örneği. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 8(1), 81–97. Boylu, A. A., & Paçacıoğlu, B. (2016). Yaşam kalitesi göstergeleri üzerine bir inceleme. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 36, 85–108. Cevik, C., & Kayabek, İ. (2022). Health literacy and quality of life among people in semi-urban and urban areas. Revista da Escola de Enfermagem da USP, 56, e20210495. https://doi.org/10.1590/1980-220X-REEUSP-2021-0495
• Çelik, Ç., & İçduygu, A. (2019). Schools and refugee children: The case of Syrians in Turkey. International Migration, 57(2), 253–267.
• de Wit, L., Fenenga, C., Giammarchi, C., di Furia, L., Hutter, I., de Winter, A. F., & Rechel, B. (2017). Health literacy in Europe: Comparative results of the European health literacy survey (HLS-EU). The European Journal of Public Health, 25(6), 1053-1058.
• Dost, M. (2007). Üniversite öğrencilerinin yaşam doyumunun bazı değişkenlere göre incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 132–143.
• HLS-EU Consortium. (2012). Comparative report on health literacy in eight EU member states. Ludwig Boltzmann Institute.
• International Organization for Migration. (2023). World migration report 2023. https://worldmigrationreport.iom.int/
• İçduygu, A., ve Özçürümez, S. (2022). Zorunlu göç deneyimi ve toplumsal bütünleşme: Kavramlar, modeller ve uygulamalar ile Türkiye (2. baskı). İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a public health goal: a challenge for contemporary health education and communication strategies into the 21st century. Health promotion international, 15(3), 259-267. Organisation for Economic Co-operation and Development. (2023). International migration outlook 2023. https://www.oecd.org
• Özçetin, S. (2013). Yükseköğrenim gören yabancı uyruklu öğrencilerin sosyal uyumlarını etkileyen etmenler (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Sayah, F., Williams, B., & Johnson, J. A. (2013). An integrated model of health literacy using diabetes as an exemplar. Canadian Journal of Diabetes, 37(1), 27–31.
• Sentell, T., & Braun, K. L. (2012). Low health literacy in Asians, Latinos and other groups. Journal of Health Communication, 17(3), 82–99.
• Simonds, S. K. (1974). Health education as social policy. Health Education Monographs, 2(Suppl. 1), 1–25.
• Soylu, C., ve Kütük, B. (2022). SF-12 Yaşam Kalitesi Ölçeği’nin Türkçe formunun güvenirlik ve geçerlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 33(2), 108–117. https://doi.org/10.5080/u25700
• Sørensen, K., Pelikan, J. M., Röthlin, F., Ganahl, K., Slonska, Z., Doyle, G., & Brand, H. (2015). Health literacy in Europe. European Journal of Public Health, 25(6), 1053–1058.
• Ware, J. E., Kosinski, M., & Keller, S. D. (1995). SF-12: How to score the SF-12 physical and mental health summary scales. The Health Institute, New England Medical Center.
• World Health Organization. (1997). WHOQOL: Measuring quality of life. World Health Organization
• World Health Organization. (1998). Health promotion glossary. World Health Organization
• World Health Organization. (2016). Health literacy toolkit for low- and middle-income countries. https://iris.who.int/
• World Health Organization. (2019). WHOQOL: Measuring quality of life. https://www.who.int/healthinfo/survey/whoqol-qualityoflife/
• World Health Organization. (2022). World report on the health of refugees and migrants. https://www.who.int/publications/i/item/9789240054462
• Yaran, M., Ağaoğlu, S., & Tural, E. (2017). Spor alışkanlığı olan ve olmayan üniversite öğrencilerinde uyku ve yaşam kalitesi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 5(2), 73–78.
• Ying, Z., Kondo, A., & Piao, M. (2025). Mental Health Challenges among Chinese International Students during COVID-19: A Systematic Review and Meta-Analysis of Depression and Anxiety. Journal of International Students, 15(8), 209-230.