Mythological and Historical Motifs in the Poetry of Abdulwahhab al-Bayati

Yıl 2025, Sayı: 46, 167 - 190, 31.12.2025

Doaa Saad Kareem Al-tameemi , Selçuk Pekparlatır

https://doi.org/10.31591/istem.1735533

Öz

The use of symbolic elements in poetic expression has been a recurring feature throughout the various periods of Arabic poetry. One of the modern representatives of this style is the Iraqi writer and poet Abdulwahhab al-Bayati. Throughout his life, al-Bayati held various positions such as teaching, press and publication management, undersecretary roles, and cultural attaché. During these periods, he was arrested once and stripped of his Iraqi citizenship twice. Shaped by the socio-political problems he experienced, al-Bayati tended to employ symbolic elements in his poetry, among which mythological and historical figures occupy a significant place. This study aims to identify and analyze the verses that include mythological female figures, as well as representations of historically significant cities and mythological beings in al-Bayati's poetry Utilizing qualitative research methods, the data was gathered through document analysis, and the verses containing mythological female elements were examined in light of al-Bayati’s life experiences. And the analysis of the data was interpreted using content analysis. In this context, the study first provides a brief overview of al-Bayati’s life, and then discusses the concept of the mythological woman and the factors that led al-Bayati to incorporate these elements into his poetry. Subsequently, the verses featuring mythological female figures are analyzed in detail. The study concludes that the mythological female image in al-Bayati’s poetry is not merely a repetition of past icons but rather an effective symbolic tool used by the poet to comprehend the world, resist oppression, and poetically reconstruct both the self and the world. It’s possible to say that this approach lends his poetry a distinctive artistic and intellectual depth within modern Arabic poetry.

Anahtar Kelimeler

Arabic Language and Rhetoric , Modern Arabic Poetry , al-Bayati , Mythology , History.

Abdülvehhâb el-Beyâti’nin Şiirinde Mitolojik ve Tarihi Motifler

Öz

Şiirsel anlatımda sembolik unsurların kullanımı Arap şiirinin her döneminde karşılaşılan durumlardan biridir. Bu üslubun modern dönemdeki temsilcilerinden biri de Iraklı edip ve şair Abdülvehhâb el-Beyâtî’dir. Söz konusu eğilime onun hayatındaki bazı kesitlerin önemli etkisi olmuştur. Hayatı boyunca öğretmenlik, basın yayın müdürlüğü, müsteşarlık, kültür ataşeliği gibi görevlerde bulunan Beyâtî, bu süreçler boyunca bir kez tutuklanmış, iki kez de Irak vatandaşlığından çıkarılmıştır. Yaşadığı sosyal ve siyasi sorunların da etkisiyle şiirlerinde sembolik unsurlar kullanmayı tercih eden Beyâtî’nin bu minvalde başvurduğu ögelerden bazıları mitolojik ve tarihi figürler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışma, özellikle Beyâtî’nin şiirlerinde yer alan mitolojik kadın figürleri ile tarihi öneme sahip bazı şehir ve mitolojik varlıkların temsili ile ilgili beyitleri tespit ve tahlil etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesiyle veriler elde edilerek, mitolojik kadın unsurlarını içeren beyitler, Beyâtî’nin hayatı da göz önünde bulundurularak analiz edilmiştir. Elde edilen verilerin tahlili ise içerik analizi yöntemiyle yorumlanmıştır. Bu çerçevede, önce Beyâtî’nin kısaca hayatından bahsedilmiş ardından mitolojik kadın kavramı ve Beyâtî’nin bu unsurları şiirlerinde kullanmaya iten faktörler ele alınmış; ardından mitolojik kadın unsurlarının yer aldığı beyitler incelenmiştir. Çalışmada, Beyâtî'nin şiirindeki mitolojik kadın imgesinin, geçmişin ikonlarının basit bir tekrarı olmadığı, aksine şairin dünyayı anlamak, baskıya direnmek ve hem benliği hem de dünyayı şiirsel olarak yeniden inşa etmek amacıyla kullandığı etkili bir sembolik araç olduğu tespit edilmiştir. Nitekim bu durumun, onun şiirine modern Arap şiiri içinde özgün bir sanatsal ve entelektüel derinlik kazandırdığını söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Arap Dili ve Belagatı , Modern Arap Şiiri , Beyâtî , Mitoloji , Tarih.

Kaynakça

• Benli, Ali. “BEYÂTÎ, Abdülvehhâb”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. Ek-1/191-192. Ankara: TDV Yayınları, 2020.
• Beyâtî, Abdülvehhâb. el-A‘mâlü’ş-şi‘riyye. 2 Cilt. Beyrut: el-Müessesetü’l-‘Arabiyye, 1995.
• Beyâtî, ‘Abdülvehhâb. el-A‘mâlü’ş-şi‘riyye. 2 Cilt. Beyrut: el-Müessesetü’l-Arabiyye, 1995.
• Beyâtî, ‘Abdülvehhâb. el-Ebârîkü’l-müheşşeme. Beyrut: Dârü’l-Edeb, 1. Basım, 1969.
• Beyâtî, ‘Abdülvehhâb. Yenâbî‘u’ş-şems: es-sîrâtü’ş-şi‘riyye. Dimaşk: Dârü’l-Ferkad, 1. Basım, 1999.
• Ceylan, Zafer. Modern Arap Şiirinde Mito-Poetik İsyan Temmuzi Şiir Hareketi. Konya: Çizgi Kitabevi, 2019.
• Erhat, Azra. Mitoloji Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi, 20. Basım, 2012.
• Güler, Hena. Mahmûd Dervîş ve Şiirlerinde Mitolojik Unsurlar. Şanlıurfa: Harran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2019.
• Hooke, Samuel Henry. Ortadoğu Mitolojisi: Mezopotamya Mısır Filistin Hitit Musevi Hıristiyan Mitosları. çev. Alâeddin Şenel. Ankara: İmge Kitabevi, 3. Basım, 1995.
• Kabes, Ahmed. Târîhu’ş-şi‘ri’l-‘Arabiyyi’l-hadîs. Beyrut: Dârü’l-Cebel, 1. Basım, 1971.
• Kübeysî, Tarrâd. Makale fi’l-esâtîr fî şi‘ri ‘Abdilvehhâb el-Beyâtî. Dimaşk: Vizâratu’s-Sekâfe ve’l-İrşâdü’l-Kavmî, 1974.
• Mûsevî, Medîn. el-Beyâtî beyne hulmi’l-yekazati ve iğfâetihâ’l-ahîra. Beyrut: Mecelletü’l-Kasab, 1999.
• Özdemir, Sevim. “Bir Sürgün Şairi Olarak ‘Abdulvahhâb el-Beyyâtî (1926-1999)”. Süleyman Demirel Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 18 (2007), 51-70.
• Revâşdeh, Sâmih. Şi‘ru ‘Abdilvehhâb el-Beyâtî ve’t-turâs. Yermûk: Matba‘atü Ken‘ân, 1988.
• Rızk, Halil. Şi‘ru ‘Abdilvehhâb el-Beyâtî fî dirâse üslûbiyye. Beyrut: Müessesetü’l-Eşraf, 1995.
• Subhî, Muhyiddîn. er-Rü’yâ fî şi‘ri’l-Beyâtî. Bağdat: Dârü’ş-Şuûni’s-Sekâfiyyeti’l-‘Âmme, 1. Basım, 1987.
• Tur, Salih. “Çağdaş Arap Şiirinde Temmuz Şiir Hareketi”. Ekev Akademi Dergisi 12/36 (2008), 351-380.
• Ku‘ûd, Abdurrahman Muhammed. el-İbhâm fî şi‘ri’l-hadâse: el-‘avâmil ve’l-mezâhir ve âliyyâtu’t-te’vîl. Kuveyt: ‘Âlemu’l-Ma‘rife, 2002.
• Usta, İbrahim. “Çağdaş Arap Şiirinde Mitoloji Temaları”. Asya Studies-Academic Social Studies/Akademik Sosyal Araştırmalar 7/24 (2023), 181-190.
• Usta, İbrahim. Çağdaş Arap Şiirinde Mitolojik Unsurlar. Erzurum: Fenomen Yayıncılık, 2021.
• Utaymiş, Muhsin. Deyru’l-melâk: dirâse nakdiyye li’z-zevâhiri’l-fenniyye fi’ş-şi‘ri’l-‘Irâkiyyi’l-mu‘âsır. Bağdat: Dârü’r-Raşîd, 1982.
• Zâyid, Ali ‘Işrî. İstid‘âu’ş-şahsiyyâti’t-turâsiyye fi’ş-şi‘ri’l-‘Arabiyyi’l-mu‘âsır. Kahire: Dârü’l-Fikri’l-’Arabî, 1997.