MÜHENDİS MEHMED ALİ BEY’İN AVANOS’TAKİ PROJELERİ
Öz
18. yüzyılın ortalarından itibaren başlayan sanayileşme süreci tüm dünyada farklı etkiler yaratmıştır. Genel olarak bakıldığında, makineleşme ile birlikte üretim artmış, nüfus yükselmiş, ulaşım gelişmiş ve kentlere göç başlamıştır. Kentlerdeki nüfus artışı ise yeni sorunlarla ihtiyaçları beraberinde getirmiştir. Dünya ile aynı anda olmasa da Osmanlı Devleti’nde de benzer gelişmeler, Tanzimatın ilanından sonraki süreçte hızla yaşanmıştır. Özellikle idari ve adli sistemdeki değişiklikler, daha önce mevcut olmayan kurumların ortaya çıkışına sebep olmuştur.
Bu çalışmada, Osmanlı döneminde Kayseri Liva Mühendisliği görevini yürüten Mehmed Ali Bey’in Avanos’ta yapılmak üzere tasarladığı iki proje ele alınmıştır. Ele alınan projelerden biri köprü diğeri ise hapishanedir. Avrupa hukuk sistemini benimseme yolunda ilerleyen Osmanlı dünyası için hapishane yeni bir yapı tipi olarak karşımıza çıkmaktadır. Çağdaşları gibi taş ayaklar üzerine ahşap tabliyeli olarak tasarlanan köprü, bu yönüyle önceki dönem örneklerinden ayrılmaktadır. Başbakanlık Osmanlı Arşivi’nde yer alan projelerin mimari anlatım tekniği incelendiğinde, günümüz projelerinin öncülü niteliğinde olduğu görülmektedir. İncelenen belgeler, ait oldukları yapıların yeniden inşasına imkân verecek nitelikte malzeme, teknik ve plan özelliklerini içermekle restorasyon için de değerli bilgiler sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Başbakanlık Osmanlık Arşivi, (DH. MB.HPS. 7/48-1,2; 11/35-1,2,3), (DH. MKT. 221/13-1,4,5,6; 347/39-8), (DH. MUİ. 14-1/46-1,2,3), (DH. TMIKS. 19/84-1,2; 20/8; 20/34-1,2,3,4,5,6,7,8), (İ. MF. 7/1319C24), (PLK. p. 4214; 6733-1,2), (ŞD. 215/23-14), (Y. PRK. TFN. 5/42-1,2,3)
- Ankara Vilayeti Salnamesi (1289-1291,1293,1295,1299,1308,1311,1318,1320,1325) yy., ty.
- Baş, Ali- Duran, Remzi, “Karaman Çevresi Yüzey Araştırmaları (Köprüler)”, VI. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazı Sonuçları ve Sanat Tarihi Sempozyumu (08-10 Nisan 2002), ed. M. Denktaş, Y. Özbek, A. Sağıroğlu Arslan, Erciyes Üniversitesi Yayınları, Kayseri, 2002, s. 138-160.
- Baş, Ali-Duran, Remzi-Özcan, Ruhi, “Beyşehir Çevresindeki Köprüler”, Uluslararası Katılımlı XV. Ortaçağ ve Türk Dönemi Kazıları ve Sanat Tarihi Araştırmaları Sempozyumu Anadolu Üniversitesi Eskişehir 19-21 Ekim 2011, ed. Zeliha Demiralp Gökalp vd. Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir, 2012, I, s. 309-318.
- Ceylan, Mehmet Akif, “Manisa’da Tarihi Köprüler ve Fonksiyonel Özellikleri”, Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, XI, III, Manisa, 2013, s.22-61.
- Çakmakoğlu Kuru, Alev, Sinop Hapishanesi, Ankara, 2004.
- Çulpan, Cevdet, Türk Taş Köprüleri Ortaçağdan Osmanlı Devri Sonuna Kadar, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1975.
- Duran, Remzi-Baş, Ali-Özcan, Ruhi, Tarihi Konya Köprüleri, Konya Büyükşehir Belediyesi KUDEB Yayınları, Konya, 2016.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Remzi Aydın
*
0000-0003-3026-1394
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
28 Aralık 2018
Gönderilme Tarihi
28 Eylül 2018
Kabul Tarihi
24 Aralık 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Sayı: 32
Cited By
Batılılaşma Dönemi Osmanlı Mimarisinde Uygulanabilmiş Bir Hapishane Projesi: Siroz (Serez) Hapishane Binası
Sanat Tarihi Dergisi
https://doi.org/10.29135/std.619421Kırklareli Hapishanesi
Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.33207/trkede.895068