Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinin Dijital Liderlik Algıları: Bir Fenomenoloji Çalışması

Öz

Bu araştırmanın amacı, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin dijital liderlik algılarını ve bu sürece ilişkin deneyimlerini fenomenolojik bir yaklaşımla incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni ile yürütülmüş olup, veri toplama sürecinde yarı yapılandırılmış görüşmeler kullanılmıştır. Çalışma grubunu, farklı deneyim ve demografik özelliklere sahip 15 beden eğitimi ve spor öğretmeni oluşturmaktadır ve katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemlerinden maksimum çeşitlilik ve ölçüt örnekleme stratejilerinin birlikte kullanılmasıyla belirlenmiştir. Elde edilen veriler tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiş ve bulgular öğrenmede kalıcılığı ve yaratıcılığı destekleyen dijital liderlik, dijital çağa uygun öğrenme ve değerlendirme süreçlerini tasarlama, dijital çağda rol model ve öğrenen lider olma, dijital vatandaşlık ve etik sorumluluk ile mesleki gelişim ve dijital liderlik davranışları olmak üzere beş ana tema altında toplanmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin dijital teknolojileri öğrenme süreçlerini desteklemek amacıyla aktif biçimde kullandıklarını ve özellikle görsel ile video destekli uygulamaların öğrenmenin kalıcılığına önemli katkı sağladığını göstermektedir. Bununla birlikte öğretmenlerin dijital araçları ölçme ve değerlendirme süreçlerinde de kullandıkları, ancak bazı öğretmenlerin geleneksel yöntemlere bağlı kalmaya devam ettiği belirlenmiştir. Katılımcıların büyük çoğunluğu kendilerini dijital açıdan orta düzeyde yeterli görmekte ve gelişime açık olduklarını ifade etmektedir. Öte yandan dijital liderlik rolünün çoğunlukla bireysel çabalarla sınırlı kaldığı ve kurumsal düzeyde yeterince desteklenmediği dikkat çekmektedir. Ayrıca dijital vatandaşlık bağlamında etik, güvenlik ve bilinçli kullanım konularına önem verildiği, ancak sosyoekonomik farklılıklara bağlı erişim eşitsizliğinin önemli bir sorun olarak öne çıktığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin dijital liderlik süreçlerinde istekli ve farkındalığı yüksek oldukları, ancak bu sürecin etkili biçimde sürdürülebilmesi için kurumsal destek, altyapı iyileştirmeleri ve sistematik mesleki gelişim olanaklarının güçlendirilmesi gerektiği ortaya konulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Dijital vatandaşlık
• dijital liderlik
• beden eğitimi
• beden eğitimi öğretmenleri
• fenomenoloji

Destekleyen Kurum

Araştırma için herhangi bir destek beyanı bulunmamaktadır.

Etik Beyan

Bu çalışma Doç. Dr. Ayça KAYA danışmanlığında yürütülen ve teknik düzenlemeleri devam eden ‘‘Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenlerinin Dijital Liderlik Algıları: Bir Fenomenoloji Çalışması‘’ başlıklı yüksek lisans tezi esas alınarak hazırlanmıştır. Çalış-manın hazırlanma sürecinde yapay zekâ araçlarından yalnızca kodların tutarlılığının kontrolü ile dil ve yazım düzenlemeleri amacıyla sınırlı düzeyde yararlanılmıştır. Bu araştırmanın bütün aşamalarında (hazırlık, literatür taraması, veri toplama, veri analizi, sunum) bilimsel etik, ilke ve kurallara uygun davrandığımızı; bu çalışma kapsa-mında yararlanılan eserlerin tamamına kaynakçada yer verdiğimizi; verileri kullanırken veriler üzerinde bir değişiklik yapmadığımızı; araştırmanın intihal içermediğini; Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi ile Yayın Etiği Komitesi (COPE) İlkelerinin tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimizi; araştırmamızla ilgili beyanımıza aykırı herhangi bir durumun saptanması durumunda ortaya çıkabilecek ahlaki ve hukuki bütün sonuçları kabul edeceğimizi beyan ederiz.

Teşekkür

Araştırma için herhangi bir teşekkür beyanı bulunmamaktadır.

Physical Education and Sports Teachers’ Perceptions of Digital Leadership: A Phenomenological Study

Öz

The purpose of this study is to examine physical education and sports teachers’ perceptions of digital leadership and their experiences related to this process through a phenomenological approach. The study was conducted using a phenomenological research design, one of the qualitative research methods, and semi-structured interviews were employed for data collection. The study group consisted of 15 physical education and sports teachers with diverse experiences and demographic characteristics, selected through a combination of maximum variation and criterion sampling strategies, which are among the purposive sampling methods. The data were analyzed using thematic analysis, and the findings were organized under five main themes: digital leadership supporting learning retention and creativity; designing learning and assessment processes suitable for the digital age; serving as a role model and learner-leader in the digital age; digital citizenship and ethical responsibility; and professional development and digital leadership behaviors. The findings indicate that teachers actively utilize digital technologies to support learning processes, particularly emphasizing the role of visual and video-based applications in enhancing learning retention. However, although digital tools are incorporated into assessment and evaluation processes, some teachers continue to rely on traditional methods. The majority of participants perceive themselves as having an intermediate level of digital competence and report being open to further development. In addition, the role of digital leadership appears to be largely limited to individual efforts and insufficiently supported at the institutional level. Furthermore, while ethical awareness, security, and responsible use are emphasized within the scope of digital citizenship, access inequalities arising from socioeconomic differences are identified as a significant challenge. In conclusion, the findings reveal that physical education and sports teachers demonstrate a high level of awareness and willingness regarding digital leadership; however, the effective sustainability of this process requires stronger institutional support, improved technological infrastructure, and enhanced systematic professional development opportunities.

Anahtar Kelimeler

• Digital citizenship
• digital leadership
• physical education
• physical education teachers
• phenomenology

Destekleyen Kurum

There is no statement of support for the article.

Etik Beyan

This study is prepared based on the master's thesis titled "Digital Leadership Perceptions of Physical Education and Sports Teachers: A Phenomenological Study", conducted under the supervision of Assoc. Prof. Dr. Ayça KAYA, and whose technical arrangements are still ongoing (Master's Thesis, Biruni University, Istanbul, Türkiye). "Digital Leadership Perceptions of Physical Education and Sports Teachers” is original research; we hereby state that we have acted in accordance with scientific ethics, principles, and rules at all stages of this research (preparation, literature review, data collection, data analysis, and presentation); that all sources consulted in the course of this study have been duly included in the reference list; that no sources not consulted have been included; that no alterations have been made to the data during their use; that the research does not contain any form of plagiarism; and that we have complied with our ethical duties and responsibilities by fully accepting all the terms and conditions of the Scientific Research and Publication Ethics Directive of Higher Education Institutions and the Committee on Publication Ethics (COPE) Principles. We further state that we accept full moral and legal responsibility for any consequences that may arise should any situation contrary to the statements made herein be identified in relation to our research.

Teşekkür

There is no statement of acknowledgement for the article.

Kaynakça

1. Acebuche, A. C. (2024). Digital leadership towards effective school management: A systematic re-view. Psychology & Education: A Multidisciplinary Journal, 16(2), 174–191. https://doi.org/10.5281/zenodo.10451815
2. Akada, T. ve Şahin Fırat, N. (2022). ISTE 2018 standartlarına dayalı olan okul müdürlerinin teknoloji liderliği ölçeğinin geliştirilmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(2), 1262-1289. https://doi.org/10.51460/baebd.1191300
3. Aksal, F. A. (2015). Okul kültüründe müdürler dijital lider mi? Eğitim ve Bilim, 40(182), 77-86. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2015.4534
4. AlAjmi, M. K. (2022). The impact of digital leadership on teachers' technology integration during the COVID-19 pandemic in Kuwait. International Journal of Educational Research, 112, 101928. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2022.101928
5. Arslan, İ. ve Yiğit, M. F. (2024). A review of studies on school administrators’ technology leadership in Türkiye. Kastamonu Eğitim Dergisi, 32(1), 51–70. https://doi.org/10.24106/kefdergi.1426474
6. Balyer, A. ve Öz, Ö. (2018). Academicians' views on digital transformation in education. International Online Journal of Education and Teaching (IOJET), 5(4), 809-830.
7. Braun, V. & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psycho-logy, 3(2), 77-101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
8. Bülbül, T. ve Çuhadar, C. (2012). Okul yöneticilerinin teknoloji liderliği öz-yeterlik algıları ile bilgi ve iletişim teknolojilerine yönelik kabulleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Uni-versity Journal of Education Faculty, 1(23), 474-499.

9. Choi, M. (2016). A concept analysis of digital citizenship for democratic citizenship education in the internet age. Theory & Research in Social Education, 44(4), 565–607.
10. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma de-seni (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev. Ed.). Siyasal Yayın Dağıtım.
11. Derakhshandeh, Z., & Esmaeili, B. (2020). Active-learning in the online environment. Journal of Educa-tional Multimedia and Hypermedia, 29 (4), 299-311.
12. Domeny, J. V. (2017). The relationship between digital leadership and digital implementation in ele-mentary schools [Yayımlanmamış doktora tezi]. Southwest Baptist University.
13. Düzgün, Ş. (2022). Dijital liderlik ve öğretmen yeterlikleri arasındaki ilişki. Türk Eğitim Bilimleri Dergi-si, 20(2), 345–362.
14. Esteron, M. G. B. (2024). Digital leadership in education: A progressive roadmap for public secon-dary school principals in the Division of Pangasinan I. Psychology & Education: A Multidisciplinary Journal, 19(4), 394–412. https://doi.org/10.5281/zenodo.11177179
15. Gallegos-Rejas, V. M., Thomas, E. E., Kelly, J. T., & Smith, A. C. (2023). A multi-stakeholder approach is needed to reduce the digital divide and encourage equitable access to telehealth. Journal of Te-lemedicine and Telecare, 29(1), 73-78. https://doi.org/10.1177/1357633X221107995
16. Guba, E. G. ve Lincoln, Y. S. (1985). Naturalistic inquiry. Sage Publications.
17. Hollandsworth, R., Dowdy, L., & Donovan, J. (2011). Digital citizenship in K–12: It takes a villa-ge. TechTrends, 55(4), 37–47.
18. Holmes, W., Bialik, M., & Fadel, C. (2019). Artificial intelligence in education: Promises and implications for teaching and learning.
19. International Society for Technology in Education. (2018). ISTE standards for education leaders. ISTE. https://www.iste.org/standards/for-education-leaders
20. Karaköse, T., Polat, H. & Papadakis, S. (2021). Examining teachers' perspectives on school principals' digital leadership roles and technology capabilities during the COVID-19 pandemic. Sustainabi-lity, 13(23), 13448. https://doi.org/10.3390/su132313448
21. Karaköse, T., Polat, H., Tülübaş, T. ve Demirkol, M. (2024). A review of the conceptual structure and evolution of digital leadership research in education. Education Sciences, 14(11), 1166. https://doi.org/10.3390/educsci14111166
22. Karaköse, Yirci, R., & Papadakis, S. (2022). Exploring digital leadership in education: A systematic re-view. Sustainability, 14(9), 1–17.
23. Kaya, A. (2022). Öğretmenlerin dijital öğretmenlik algıları: Özel okul örneği. Nevşehir Hacı Bektaş Ve-li Üniversitesi SBE Dergisi, 12(Dijitalleşme), 35-50. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1121415
24. Korkmaz, A. ve Çapraz, Z. (2024). Beden eğitimi ve spor dersinde dijital uygulamaların kullanılması: Goosechase örneği. Beden Eğitimi ve Spor Araştırmaları Dergisi, 16(3), 179-191. https://doi.org/10.55929/besad.1567461
25. Köksal, D., & Canlı, S. (2024). Öğretmenlerin dijital yeterliliklerinin incelenmesi. Bilim Eğitim Sanat ve Teknoloji Dergisi, 8(1), 1-21.
26. Lozano-Díaz, A., Fernández-Prados, J. S., & González-Martín, B. (2024). From crisis leadership to digi-tal and inclusive leadership in the aftermath of the pandemic. School Leadership & Management, 44(4), 373–388. https://doi.org/10.1080/13632434.2024.2367985
27. Ma, L., Chee, C. S., Amri, S., Gao, X., Wang, Q., Wang, N., & Liu, P. (2025). Impact of self-efficacy and burnout on professional development of physical education teachers in the digital age: A syste-matic review. PeerJ, 13, e18952. https://doi.org/10.7717/peerj.18952
28. Mert, G. (2021). Dijital dünyada yeni bir boyut: Dijital liderlik. Satın Alma Dergisi, 9(97), 50-51.
29. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Sage Pub-lications.
30. Moore, K. A. (2018). Teachers’ perceptions of principal digital leadership behaviors that impact techno-logy use in the classroom [Yayımlanmamış doktora tezi]. Dallas Baptist University.
31. Morgül, Ü. A. ve Ataç, L. O. (2024). Dijital liderlik ve yenilikçilik arasındaki ilişkide örgütsel öğrenme-nin aracılık rolü: Uzaktan çalışanlar üzerinde bir araştırma. JOEEP: Journal of Emerging Economies and Policy, 9(Special Issue), 51-65.
32. Ordu, A. ve Nayır, F. (2021). Dijital liderlik nedir? Bir tanım önerisi. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(3), 68-81. https://doi.org/10.19160/e-ijer.946094
33. Öngel, V., Günsel, A., Gençer Çelik, G., Altındağ, E., & Tatlı, H. S. (2024). Digital leadership’s influence on individual creativity and employee performance. Behavioral Sciences, 14(1), 3. https://doi.org/10.3390/bs14010003
34. Öz, Ö. (2020). Dijital liderlik: Dijital dünyada okul lideri olmak. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergi-si: Kuram ve Uygulama, 3(1), 45-57.
35. Öztürk, D. ve Küçüksüleymanoğlu, R. (2023). Lise yöneticilerinin teknolojik liderlik öz yeterliklerinin incelenmesi. Journal of Academic Social Science Studies, 16(98), 11–24. https://doi.org/10.29228/JASSS.72098
36. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
37. Peker, A. (2022). Okul müdürlerinin dijital liderlik yeterlilikleri ve bu yeterliliklerin eğitim ortamına yan-sıması [Yüksek lisans tezi]. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
38. Sevindik, ç. ve Çavuşoğlu, S. B. (2021). Sporda Dijitalleşme ve Sonrası. ISPEC International Journal of Social Sciences & Humanities, 5(2), 72-81. https://doi.org/10.46291/ISPECIJSSHvol5iss2pp72-81
39. Sheninger, E. C. (2019). Digital leadership: Changing paradigms for changing times (2nd ed.). Corwin.
40. Sontay, G., Kazancı, Y. ve Karamustafaoğlu, O. (2024). Öğretimde yapay zekâ uygulamaları hakkında sınıf öğretmenleri ne düşünüyor? İstanbul Eğitim Dergisi, 1(1), 98-120. https://doi.org/10.71270/ istanbulegitim.istj.1586392
41. Şahin, Ç., Avcı, Y. E. ve Anık, S. (2020). Dijital liderlik algısının metaforlar yoluyla incelenmesi. Elektro-nik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(73), 271–286. https://doi.org/10.17755/esosder.535159
42. Şahin, M. (2025). Eğitim yönetiminde dijital liderlik. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(16), 129–154.
43. Tekindal, M. ve Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kap-samı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153-182.
44. Trust, T., Carpenter, J. P., & Krutka, S. (2017). Leading by learning: Exploring the professional learning networks of instructional leaders. Educational Media International, 54(2), 137–152. Uluslararası Eğitim Teknolojileri Topluluğu, (2018). ISTE standards for education leaders. https://www.iste.org/standards/for-education-leaders
45. Vasileiou, K., Barnett, J., Thorpe, S., & Young, T. (2018). Characterising and justifying sample size suf-ficiency in interview-based studies: Systematic analysis of qualitative health research over a 15-year period. BMC Medical Research Methodology, 18(1), 148. https://doi.org/10.1186/s12874-018-0594-7
46. Vural, M. ve Tuncer, M. (2024). Öğretmen ve yöneticilerin teknostres düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(25), 34-53. https://doi.org/10.55605/ejedus.1390593
47. Vural, M., Toker, K. O. Ç., Geçal, R., Erol, A., Çetinel, A. ve Kızılöz, N. (2023). Öğretmenlerin dijital lider-lik algıları. International Journal of Social and Humanities Sciences Research, 10(97), 1586–1598. https://doi.org/10.5281/zenodo.8209984
48. Webster, J. (2025). Defining digital citizenship and digital citizenship education: A Delphi study. Jo-urnal of Research on Technology in Education. https://doi.org/10.1080/15391523.2025.2536564
49. Yıkılmaz, İ. ve Sürücü, L. (2021). Dijital çağda liderliğin yeni yüzü: Dijital liderlik. İ. Tarakçı ve B. Gök-taş (Ed.), Dijital gelecek dijital dönüşüm-2 (s. 301-317) içinde. Efe Akademi.
50. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayın-cılık. Yılmaz, B., Hacıcaferoğlu, S., & Hacıcaferoğlu, B. (2025). Teknoloji destekli spor eğitimi ve yönetimi; Dijital dönüşüm. Cumhuriyet Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 8(3), 126-143. https://izlik.org/JA75JS29BS
51. Zhu, R., Alias, B. S., Hamzah, M. I. M. & Wahab, J. A. (2025). Digital leadership in education: A syste-matic review. Journal of Education and Learning, 19(3), 1474–1483. https://doi.org/10.11591/edulearn.v19i3.22187