Akademik Ünvanlı Okul Müdürlerinin Durumlarının İncelenmesi: Sorunlar ve Çözüm Önerileri

Öz

Bu araştırmanın amacı, resmi okullarda görev yapan akademik ünvanlı okul müdürlerinin mesleki deneyimlerinden hareketle akademik çalışmalarına devam ederken okul yönetimi görevini de icra eden müdürlerin mevcut durumlarını, yönetimsel uygulamaları, yapısal sorunları ve çözüm önerilerine ilişkin görüşlerini nitel bir bakış açısıyla incelemektir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden betimleyici fenomenolojik desen doğrultusunda yürütülmüştür. Çalışma grubunu, akademik ünvana sahip ve resmi okullarda görev yapan, İstanbul’un farklı bölgelerinden seçilmiş okul müdürleri oluşturmaktadır. Veriler, alan yazın incelemesi sonrasında geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma kapsamında Türk eğitim sistemi, akademik kariyer yapma sürecinde karşılaşılan durumlar, akademik kariyerin yöneticiliğe katkıları ile öneri ve beklentiler temel temalar olarak belirlenmiştir. Bulgular, akademik ünvanın eğitim yönetiminde veri temelli planlama, stratejik karar alma, yönlendirme ve denetim süreçlerinde analitik düşünmeyi desteklediğini göstermektedir. Katılımcılar, akademik donanımın öğretmenler ve okul yöneticileri açısından mesleki gelişime önemli katkılar sunduğunu ve bu nedenle akademik kariyerin gerekli olduğunu ifade etmiştir. Bununla birlikte mevzuat sınırlılıkları, bürokratik iş yükü ve hiyerarşik yapı gibi etkenlerin akademik birikimin uygulanmasını zorlaştırdığı belirtilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre katılımcılar, Türk Eğitim Sisteminin gelişimi için liyakat sahibi, uzmanlaşmış ve tercihen akademik kariyer yapmış yöneticilere ihtiyaç duyulduğunu ortaya koymuşlardır.

Anahtar Kelimeler

• Akademik ünvanlı okul müdürleri
• Türk eğitim sistemi
• okul yöneticiliği
• nitel araştırma
• olgubilim

Etik Beyan

Araştırma için İstanbul Ticaret Üniversitesi Etik Kurulundan gerekli izin 08.01.2026 tarihli ve E-65836846-044- 378726 sayılı karar ile alınmıştır.

Teşekkür

Araştırmamıza katkı sağlayan tüm eğitim yöneticileri, akademisyenler ve derginizin tüm değerli çalışanlarına teşekkür ederiz.

Examination of the Stuationof School Principals With Academic Titles: Problems And Suggestions For Solutions

Öz

The purpose of this study is to qualitatively examine the current status, administrative practices, structural problems, and solution proposals of public school principals holding academic titles, based on their professional experiences as individuals simultaneously pursuing academic studies and executing school management duties. The study was conducted using the descriptive phenomenological design, one of the qualitative research methods. The study group consists of school principals holding academic titles who work in public schools across different regions of Istanbul. The data were collected through a semi-structured interview form developed following a literature review and analyzed using the content analysis method. Within the scope of the research, the Turkish educational system, experiences encountered during the academic career process, contributions of academic career to school administration, and suggestions and expectations were identified as the core themes. The findings indicate that holding an academic title supports analytical thinking in data-driven planning, strategic decision-making, guidance, and supervision processes within educational management. Participants expressed that academic background provides significant contributions to the professional development of both teachers and school administrators, thereby rendering an academic career essential. However, factors such as legislative limitations, bureaucratic workload, and hierarchical structures were found to challenge the practical implementation of academic knowledge. The results of the study reveal that the development of the Turkish Educational System requires merit-based, specialized administrators who preferably possess an academic career.

Anahtar Kelimeler

• School principals with academic titles
• Turkish education system
• school administration
• qualitative research
• phenomenology.

Etik Beyan

The necessary ethics committee approval for the research was obtained from the Istanbul Commerce University Ethics Committee via the decision dated January 8, 2026, numbered E-65836846-044-378726.

Teşekkür

We would like to express our gratitude to all the educational administrators and academics who contributed to our research, as well as to all the distinguished staff of your journal.

Kaynakça

1. Ada, Ş. ve Ercoşkun, M. H. (2010). Okul müdürlerinin klasik ve neo-klasik yönetim yaklaşımlarını uygulama biçimleri. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(2), 171-182.
2. Akbaba, A. ve Ada, Ş. (2010). Okul müdürlerinin kalite etkililik ve verimlilik algıları üzerine bir araştırma (Erzurum ve Van illeri örneği). Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi (18), 26-35.
3. Akcakoca, A. ve Bilgin, K. U. (2016). Okul Müdürlerinin Liderlik Stilleri ve Öğretmen Performansı. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 1-23. https://izlik.org/JA53HY77FX
4. Alladatin, J., Lionel, R., Insaf, A.C. (2024). School principal’s training programs, challenges, and improvement opportunities: rapid review. International Journal of Educational Innovation and Research, 3(1), 17–26.
5. Arabacı, İ.B. ve Sağlam, H. (2012). Zorunlu rotasyon uygulamaları konusunda okul yöneticilerinin görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 9 (20). 529-547.
6. Baki, F. ve Acar, O. K. (2020). Millî Eğitim Bakanlığında norm kadro uygulaması: Isparta ilinde okul yöneticileri üzerinden bir değerlendirme. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44),141-150.
7. Balyer, A. ve Gündüz, Y. (2011). Değişik ülkelerde okul müdürlerinin yetiştirilmesi: Türk eğitim sistemi için bir model önerisi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, 4(2).
8. Behar‐Horenstein, L. S. (1995). Promoting effective school leadership: A change‐oriented model for the preparation of principals. Peabody Journal of Education, 70(3), 18–40.

9. Cansoy, R. ve Türkoğlu, H. P. M. E. (2024). A predictor of teachers’ psychological well-being: Teacher self-efficacy. International Online Journal of Educational Sciences, 12(4), 41-55.
10. Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among fiveapproaches. Los Angeles, USA: Sage Journals.
11. Creswell, J. W. (2014). A concise introduction to mixed methods research. CA: Sage Journals.
12. Culbertson, J. A. (1988, August). Tomorrow’s challenges to today’s professors of educational administration. In WD Cocking Lecture presented at the annual meeting of the National Council of Professors of Education Administration, Kalamazoo, Michigan.
13. Çelik, H. ve Başer Baykal, N. ve Kılıç Memur, H. N. (2020). Nitel veri analizi ve temel ilkeleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi – Journal of Qualitative Research in Education, 8(1), 379-406.
14. English, F. W. (2001). Mapping contested terrain in the ISLLC standards. The American Educational Research Association(Bildiri) (April 10-14, 2001, Seattle, USA).
15. Fidan, Y. (1999). Bir etkinlik aracı olarak örgüt vizyonu. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 5 (1), 199-224.
16. Fidan, Y. (2011a). Özel sektör ve kamu yöneticilerinin zaman yönetimi davranışlarının karşılaştırılması. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (6), 47- 74.
17. Fidan, Y. (2011b). Yönetimden yönetişime: Kavramsal bir bakış. Yalova Sosyal Bilimler Dergisi, 1 (1), 6-10.
18. Flick, U. (2013). Mapping the field. In U. Flick (Ed.), The SAGE handbook of qualitative data analysis (pp. 3-18). Los Angeles, USA: Sage.
19. Gümüş, E. (2015). Investigation regarding the pre-service trainings of primary and middle school principals in the United States: The case of the State of Michigan. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 15, 61-72.
20. Hoy, W. K. and Fedman, J. A. (1987). Organizational health: The concept and its measure. Journal of research and Development in Education, 20(4), 30-37.
21. Kılınç, A. Ç., ve Cansoy, R. (2017). Türkiye'de okul yöneticilerinin yetiştirilmesi ve atanması. Pegem Akademi, 57-84. http://www. pegem. net/kitabevi/212611-Son-Degisikliklerle-Turk-Egitim-Sistemi-ve-Okul-Yonetimi-kitabi. aspx
22. Matters, P.N. (2005). Future school leaders-who are they and what are they doing? expect the unexpected!, Australian centre for educational studies. School of Education, Macquarie University AARE Conference, UWS, Australia.
23. Mestry, R. and Grobler, B. (2003). The training and development of principals in managing schools effectively. Education As Change, 7, 126-146.
24. Miles, M. B. and Huberman, A. M. (2014). Qualitative data analysis: an expanded source book. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, Inc.
25. Nural, E., Arslan, K., ve Ada, Ş. (2013). Okul öncesi eğitim kurumu yöneticilerinin yönetsel yeterlik düzeyi. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi (26), 79-100
26. Parlar, H. ve Balıkçı, A. (2018). Okul yöneticilerinin eleştirel düşünme uygulamaları. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 1 (2), 1-10.
27. Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün and S. B. Demir, Çev. Ed.) Ankara: Pegem Akademi.
28. Saylık, A., Saylık, N., ve Sağlam, A. (2021). Eğitimcilerin Gözünden Türk Eğitim Sistemi: Bir Metafor Çalışması. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 522-546.
29. Senge, P. M. (1992). The Fifth Discipline: The Art and Practice of the Learning Organization. New York: Doubleday Journals.
30. Sever, R. (1996). The training of school principals: The Jerusalem Model. International Journal of Educational Reform, 5, 297-304.
31. Silins, H., & Mulford, B. (2004). Schools as learning organisations-Effects on teacher leadership and student outcomes. School effectiveness and school improvement, 15(3-4), 443-466.
32. Solomon, J., Marshall, P. and Gardner, H. (2005). Crossing boundaries to generative wisdom: An analysis of professional work in Sternberg, R. and Jordan, J.(eds). A Handbook of WisdomPsychological Perspectives, Cambridge University Press, s.:272-296.
33. Şahan, B. E., ve Parlar, H. (2021). Pandemi döneminde sınıf öğretmenlerinin karşılaştığı problemler ve çözüm yolları. OPUS International Journal of Society Research, 18(40), 2375-2407.
34. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenilirlik ve geçerlilik. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
35. Şişman, M. ve Turan, S. (2004). Dünyada eğitim ve yöneticilerinin yetiştirilmesine ilişkin başlıca yönelimler ve Türkiye için çıkarılabilecek bazı sonuçlar. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2 (1), 13-26.
36. Wildy,H. Clarke, S. and Slater,C. (2007). International perspectives of principal preparation: How does Australia fare? Leading and Managing Special Edition. 13 (2), s:1-14.
37. Wong, P. (2004). The professional development of school principals: insights from evaluating a programme in Hong Kong. School Leadership & Management, 24, 139-162.
38. Woon, J. and Ho, Y. (2005). Metaphorical construction of self in teacher narratives. Language and Education, 19(5), 359-379.
39. World Development Report, Knowledge for Development, 1998-1999, Publisher For The World Bank Oxford University Press., s.23.
40. Yıldırım, A. (1999). Nitel araştırma yöntemlerinin temel özellikleri ve eğitim araştırmalarındaki yeri ve önemi. Eğitim ve Bilim, 23(112).
41. Yıldırım, H., Saraç. ve M. U., Büyüköztürk, Ş. (2018). Farklı örneklem büyüklüğü ve dağılımı Koşullarında WLS ve Robust WLS yöntemlerinin karşılaştırılması. İlköğretim Online, 17(1), 431-439.
42. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık. Yirci, R. ve Berk, B. (2021). Okul Yöneticilerinin ve Öğretmenlerin Görüşlerine göre Etkili Okul Müdürü: Nitel bir Araştırma. Journal of History School, 50, 570- 598.